Ook voor forse bezuinigingen op gehandicaptenzorg is nauwelijks politieke steun

De boodschap van de Tweede Kamer is helder, vatte Mirjam Bikker (ChristenUnie) samen: „Ga niet door op dit pad, er is geen meerderheid voor. Bezuinigingen op de gehandicaptenzorg gaan zo niet lukken.”

En dus heeft het kabinet-Jetten opnieuw een financieel probleem. Het kabinet heeft veel geld nodig voor defensie en wil dat vooral ophalen door forse bezuinigingen bij de sociale zekerheid (6 miljard) en in de zorg (10 miljard). Maar dat stuit op veel tegenstand in de politiek. Nadat vorige week tijdens een debat al bleek dat voor veel bezuinigingen op de zorg geen meerderheid is, werd deze maandag tijdens een debat over gehandicaptenbeleid duidelijk dat dat ook voor deze sector geldt.

„Het leidt tot minder vaste begeleiders en meer kans op fouten, bijvoorbeeld met medicatie”, zei Lisa Westerveld (GroenLinks-PvdA). „Minder mensen op de werkvloer, minder aandacht voor cliënten, meer werkdruk voor personeel, meer ziekteverzuim”, somde Diederik van Dijk (SGP) op. Zijn waarschuwing: „Laat dit niet doorgaan.” Alle aanwezige oppositiepartijen, van links tot rechts, hadden forse kritiek.

Zelfs bij de coalitiepartijen klonk twijfel door. Met onderdelen van de bezuinigingen had Kamerlid Marijke Synhaeve (D66) „veel moeite”, zei ze. „Daar ben ik niet enthousiast over.” De VVD liet weten „de impact van de maatregelen te begrijpen”.

Daarmee is ook voor deze zorgbezuinigingen de steun ver te zoeken. Terwijl het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA die steun juist hard nodig heeft, omdat het zowel in de Tweede als de Eerste Kamer geen meerderheid heeft.

Minister wil niet van wijken weten

Maar minister Mirjam Sterk (Langdurige zorg, CDA) leek doof voor alle kritiek. Ze wilde niets weten van het terugdraaien van bezuinigingen en richtte haar hoop vooral op een akkoord met zorgaanbieders, in de hoop dat ze samen met hen kan kijken waar dat geld precies vandaan moet komen en hoe. Voor de zomer wil ze de Kamer daarover bijpraten. Sterk sprak steeds over „de opdracht die ik heb gekregen”, wil „binnen de financiële kaders” blijven en voegde toe dat de gehandicaptensector de afgelopen jaren financieel „niet is vergeten”. En, zo zei ze „we praten alleen maar in mineur over de sector. Het lijkt alsof het allemaal kommer en kwel is.”

Lees ook

De zorg moet 10 miljard bezuinigen, minister Hermans hoopt dat ‘iedereen er met open vizier ingaat’

Nederland kent zo’n 2 miljoen mensen met een beperking. Een deel daarvan, ongeveer 200.000, heeft 24-uurszorg nodig. Sterk benadrukte dat „het anders moet in de gehandicaptenzorg. We willen geen wachtlijsten die verder oplopen.” Ze wees meerdere keren op het personeelstekort in de sector.

Bij de besparingen op de gehandicaptenzorg is nog onduidelijk om hoeveel geld het precies gaat – alleen dat het om honderden miljoenen per jaar draait. Van de vorige twee kabinetten (Rutte IV en Schoof) ligt nog voor 250 miljoen euro aan doorgeschoven bezuinigingen op de plank. Eerder werden die controversieel verklaard, maar ze dreigen nu per 2027 alsnog in te gaan. Sterk: „We hebben besloten die er niet uit te halen.”

Daarbovenop komen nog nieuwe bezuinigingen van het kabinet-Jetten, dat jaarlijks bijna een miljard euro op de Wet langdurige zorg (Wlz) wil besparen. Onder die Wlz vallen naast gehandicapten ook ouderen en mensen die langdurig in de geestelijke gezondheidszorg zitten.

Een optelsom van bezuinigingen

Daarmee dreigt voor de gehandicaptenzorg een optelsom van bezuinigingen, al is nog onduidelijk welk deel van die Wlz-bezuiniging precies bij de gehandicaptensector landt. „De forse bezuinigingen die de sector nog te wachten staan uit eerdere coalitieakkoorden zijn al onmogelijk in te vullen zonder pijnlijke keuzes te maken. Alles wat daar bovenop komt, maakt de situatie schrijnender”, schreef Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland eerder in een brief aan de fractievoorzitters van de partijen in de Tweede Kamer.

Volgens de Kamer is bezuinigen op de ouderenzorg iets heel anders dan bezuinigen op gehandicaptenzorg. Zo wordt het idee om te besparen op ouderenzorg middels mensen langer thuis te laten wonen – iets dat achtereenvolgende kabinetten al wilden – politiek breder gesteund. Maar gehandicapten die veel zorg nodig hebben, zullen hun hele leven in een instelling blijven wonen en dus veel langer zorg nodig hebben. Mirjam Bikker: „Dat is onvergelijkbaar. Er is helemaal niet goed nagedacht over deze maatregelen.”

Lees ook

Bezuinigingen treffen gehandicaptenzorg hard: ‘Je kan persoonlijke aandacht niet vervangen door een tablet’