Op weg naar de techhemel bevriest Schiphol door een ‘system overload’

Een beetje kletsen dan maar, er zit niets anders op. Vlucht KL0635 van Amsterdam naar Las Vegas staat al drie uur te niksen aan de gate en de besneeuwde startbaan lijkt verder weg dan ooit. In het gangpad klontert een groepje mannen samen. Veertigers, zo te zien. En zo te horen zijn het Nederlandse techondernemers, die praten over hardware, software en winterweer.

Er is maar één vraag nodig om aan te sluiten. Ook naar CES? Ja, ook naar CES.

CES is de Consumer Electronics Show, de nieuwjaarsreceptie voor de wereldwijde elektronica-industrie. Meer dan 140.000 bezoekers trekken elk jaar naar het Las Vegas Convention Center. Deze week staan de beurshallen vol tv’s, auto’s en AI-speeltjes. Of het summum van stupiditeit: de Pet Phone, een telefoon om je weggelopen hond te bellen.

Maar Alexander van der Heijden, Jochem Taminiau en Pieter Six vliegen niet naar Vegas voor de gadgets. Ze gaan naar CES om te netwerken, op zoek naar die ene, doorslaggevende meeting met een grote internationale klant, een potentiële koper van hun bedrijf of een cruciale launching partner. Aan beloftevolle uitvindingen heeft Nederland geen gebrek, maar de weg naar de massamarkt begint in Las Vegas. Als dit vliegtuig ooit van de grond komt, tenminste.

Even voorstellen: Alexander van der Heijden is ceo van Verios Audio, een start-up die technologie voor ultraplatte speakers ontwikkelt zonder daarbij aan geluidskwaliteit in te boeten. Straks is je soundbar dus net zo dun als het led-scherm aan de muur. Op een drukke beursstand zouden de speakers ondersneeuwen in de herrie, vandaar dat Verios een rustige hotelsuite op de Strip afhuurde om geïnteresseerden te overtuigen.

Reiziger twee is Jochem Taminiau: hij werkt voor Leia Inc., een Amerikaanse onderneming die in 2023 de Brabantse start-up Dimenco overnam. In Veldhoven bouwden ze met een voormalig Philips-patent stereoscopische techniek voor tablets, telefoons, tv’s en laptops. Een ingebouwde camera registreert waar je ogen zich op richten, een raster van piepkleine lensjes past razendsnel de weergave van de pixels aan. Zo zie je 3D zonder brilletje. „Immersive”, noemt Taminiau het liever. Hij vist een tablet uit zijn handbagage voor een snelle, maar indrukwekkende demo.

Pieter Six, de derde gangpadhanger, is als investeerder betrokken bij SunLED. Dit Amsterdamse bedrijf bootst het helende effect van zonlicht na. Speciale leds genereren straling die qua golflengte tegen infrarood licht aanschurkt. Dit licht dringt diep door in je huid en kietelt de mitochondriën.

Al in de jaren zestig zagen wetenschappers positieve effecten van deze therapie: wondjes genezen sneller, haren groeien, rusthartslag daalt en je immuunsysteem krijgt een boost. Of ál die beloftes waargemaakt worden, is niet zeker. SunLED omschrijft het effect op de website wat algemener: „Je voelt je beter en je bent scherper”. Maar de zonnige leds horen volgens Pieter Six in elke telefoon, laptop en monitor thuis. Of in het schermpje van een vliegtuigstoel, peinst hij.

Luchtvaartloterij

De zondagmiddag is overgegaan in de zondagavond, en vlucht KL635 is nog geen meter opgeschoten. De vliegtuigtrekker weigert dienst, de de-icingmachines die de sneeuw van de vleugels spuiten, zijn bezet. Net als het vliegtuig in beweging komt, zit de maximale werktijd van de bemanning erop. De piloot draait om naar de gate, de vlucht wordt geannuleerd. En nu?

De KLM-systemen kapseizen onder het spervuur van gestrande reizigers. Omdat app en site geen antwoord bieden, belt iedereen de servicedesk voor een alternatieve vlucht. Als je mazzel hebt, kom je er doorheen; als je geduld hebt, krijg je na een uur iemand te spreken.
De verdeling van nieuwe tickets is een mysterieuze loterij: de eerste medewerker vindt geen alternatieve reis, het volgende belletje levert een vlucht van 22 uur met twee tussenstops op. De derde keer is er toch een rechtstreekse verbinding beschikbaar. Je moet gewoon blijven proberen, adviseert een helpdeskmedewerker.

Door een speling van het lot komen de gangpadhangers elkaar maandagmiddag weer tegen bij Delta-vlucht DL2607 naar Las Vegas. Ze hebben vastgelopen treinen en files getrotseerd, peperdure taxi’s en hotels betaald, maar ze zijn er weer. Iedereen is blij dat er überhaupt een optie is, terwijl Schiphol opnieuw honderden vluchten schrapt.
De gedeelde ellende schept een band – als figuranten in een moderne versie van de Dodenrit van Drs. P. Hij zong over het onbereikbare Omsk, een mooie stad die, net als Las Vegas, net iets te ver weg ligt.

Techhemel op aarde

„Alles wat beweegt, beweegt straks autonoom”, voorspelt Nvidia-topman Jensen Huang tijdens zijn CES-toespraak op maandag. Hij ziet een ideale wereld voor zich, waarin apparaten en AI alle denkbare problemen voor je oplossen. Auto’s die zichzelf besturen, robots die de was opvouwen: de techhemel op aarde, geen vuiltje aan de lucht.
De werkelijkheid is minder maakbaar. Een pak sneeuw in Nederland is een edge case waarop niemand voorbereid lijkt. Terwijl Huang in Las Vegas staat te oreren, wordt Schiphol opnieuw getroffen door een system overload: te veel sneeuw, te weinig capaciteit.

Alexander van der Heijden lijkt mazzel te hebben. Hij kreeg een plek op de eerste maandagvlucht naar Las Vegas. Maar zijn vlucht strandt opnieuw op het asfalt, omdat de werktijd van de crew erop zit.
Aan boord van DL2607 is de stemming hoopvol, ook bij de Nederlandse manager van een Amerikaans chipbedrijf. Hij moet naar de CES, maar kon zijn vlucht niet omboeken. De databases weigerden dienst – een klassiek gevalletje ‘computer says no’. Dat hij toch meevliegt, is te danken aan een ervaren baliemedewerkster die zelf een ticket uitdraaide. In uitzonderlijke situaties moet je het niet hebben van techniek, maar van menselijke inventiviteit.

Na vier uur wachten sluit de DL2607 aan in de rij voor de de-icingmachine. Dat betekent: nog eens twee uur wachten. Het is een race tegen de klok in slow motion, maar de Delta-vlucht krijgt z’n antivriesbehandeling. Gaan we het dan toch redden?

Zodra het toestel de startbaan opdraait, meldt de gezagvoerder dat de linkerhelft van zijn instrumentenpaneel is uitgevallen. Een system overload in de cockpit, daar kun je niet mee vliegen. „Dat doet-ie anders nooit”, voegt de piloot toe en keert terug naar de gate.

De tickettombola begint opnieuw, voor vliegpoging nummer drie. Niet gaan is geen optie, daarvoor is de CES te belangrijk. Een dag later – „vraag niet hoe”, zegt Alexander van der Heijden – zitten alle drie de gangpadhangers na drie reisdagen toch in Las Vegas. Zij bereikten de techhemel, voor de NRC-verslaggever was geen plek meer.