Opnieuw een megaboete voor late postbezorging door PostNL: hoe terecht is dat?

Een verrassing kan de boete die PostNL dinsdag kreeg voor de ondermaatse postbezorging in 2023 onmogelijk zijn geweest. Wie slechter presteert dan afgesproken, kan sancties verwachten. Precies 89,43 procent van de brieven, kaarten en pakketjes van consumenten en kleine bedrijven bezorgde PostNL in 2023 op tijd. Dat wil zeggen, binnen 24 uur. Dat is onder de norm voor deze zogenoemde universele postdienst (upd) van 95 procent.

De conclusie van toezichthouder Autoriteit Consument en Markt (ACM) is helder: PostNL voldoet niet aan de afspraken met zijn opdrachtgever, het ministerie van Economische Zaken. Het krijgt een boete van bijna 7 miljoen euro voor de ondermaatse bezorging van de consumentenpost. Alleen op dat deelsegment houdt de ACM toezicht. Bij zakelijke post is PostNL een de facto monopolist die (vrijwel) kan doen wat het wil.

Het is niet de eerste keer dat de ACM PostNL een boete wil opleggen voor het niet voldoen aan de kwaliteitsnorm, en het zal vermoedelijk niet de laatste keer zijn.

Al zeker acht jaar, sinds 2019, haalt PostNL de bezorgnorm niet. Sterker, de kwaliteit van de universele postdienst daalt alleen maar. In 2025 bezorgde PostNL, volgens voorlopig cijfers, 86 procent van de post binnen 24 uur. Waarom de ACM nu kiest voor 2023 om een boete voor uit te delen is onduidelijk. Een ACM-woordvoerder wil niets zeggen over „lopende zaken”.

Voor de prestaties van 2019 legde de ACM PostNL al eens een boete op van 2 miljoen euro. Destijds was het bezorgpercentage 94,34 procent. Maar die boete hoefde PostNL uiteindelijk niet te betalen. In december 2025 koos het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb), de hoogste bestuursrechter in Nederland, de kant van PostNL. Volgens het CBb was onduidelijk of PostNL schuld had aan de te late bezorging van 0,6 procent van de brieven en kaarten. „De oorzaak kon ook liggen bij verzenders of ontvangers van de post”, aldus de bestuursrechter. Zo kwam de prestatie over 2019 alsnog net boven 95 procent uit. Adieu boete van 2 miljoen.

Overmacht

Ook tegen de boete voor 2023 zal PostNL bezwaar aantekenen, meldde het bedrijf dinsdag. Volgens het postbedrijf is die boete „niet doelmatig en disproportioneel”. PostNL beroept zich op overmacht. De krappe arbeidsmarkt maakte het lastig voldoende werknemers te vinden.

De toezichthouder bestrijdt dit. Volgens de ACM had PostNL kunnen inspelen op deze krapte, bijvoorbeeld door een „voldoende aantrekkelijk aanbod te bieden om werknemers te werven én te behouden”.

PostNL noemde de boete dinsdag ook „onbegrijpelijk” en „onverantwoord”. Het bedrijf beklaagt zich over de „verouderde wetgeving” die het onmogelijk maakt de dienstverlening voldoende aan te passen aan de veranderende postmarkt.

Die markt is de afgelopen decennia sterk gekrompen. Wie stuurt er nog een papieren brief? Of een verjaardagskaart? Het postbedrijf stelt al jaren dat de gestaag dalende hoeveelheid papieren post het de onderneming steeds moeilijker maakt om zonder verlies de consumenten- en kleinzakelijke post te bezorgen. Volgens PostNL brengt de boete „de continuïteit van de postdienstverlening in gevaar”.

In het eerste kwartaal van 2026 bezorgde PostNL 8 procent minder brieven en kaarten (exclusief post voor de gemeenteraadsverkiezingen), blijkt uit de meest recente resultaten. En vorig jaar zou het bedrijf een verlies van 44 miljoen hebben geleden op de totale postbezorging, zowel voor consumenten als zakelijke post van onder meer overheden, banken en de Belastingdienst.

Boekhouding

Sommige beleggers betwijfelen overigens of het verlies wel zo groot is als PostNL beweert. De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) vermoedt dat PostNL schuift met kosten en opbrengsten om de resultaten van de postdivisie te verminderen – wellicht om subsidie af te kunnen dwingen bij het kabinet – en de cijfers van de pakkettak juist op te poetsen. De VEB wijst onder meer op de verkoop van bedrijfsgebouwen (PostNL Real Estate) die de onderneming heeft verschoven van de posttak naar pakketten.

Cynisch herhaalde PostNL dinsdag het argument „dat blijkbaar van PostNL wordt verwacht een structureel verlieslatende dienst [de universele postdienst] uit te voeren onder voorwaarden die niet uitvoerbaar zijn. Dat kan niet van een commercieel bedrijf worden verwacht.”

Nu is het niet zo dat het kabinet PostNL helemaal aan zijn lot overlaat. Toenmalig minister Vincent Karremans (Economische Zaken, VVD) bepaalde vorig jaar dat PostNL de consumentenpost voortaan niet meer binnen 24 uur hoeft te bezorgen maar daar maximaal 48 uur over mag doen. Die verruiming gaat in op 12 juli. Ook in omliggende landen geldt een dergelijke norm. Volgend jaar wil het kabinet een nog ruimere norm invoeren.

Lees ook

Iedereen is ontevreden over wat het kabinet wil met de postbezorging

PostNL denkt zo met name te besparen op personeelskosten. Het bedrijf zou honderden tot duizenden arbeidsplaatsen kunnen schrappen, stelde directeur Maurice Unck, directeur van de postdivisie, eerder dit jaar. Dat moet (vooral) gebeuren via natuurlijk verloop. De achterblijvende collega’s krijgen dan grotere bezorgwijken.

Niet alleen de postbezorgers van PostNL krijgen het druk. Ook de bedrijfsjuristen hebben hun handen vol.

Zo tekent PostNL niet alleen bezwaar aan tegen de nieuwe boete van de ACM. Ook over de subsidie voor de upd, waar PostNL volgens het bedrijf recht op heeft – 68 miljoen euro voor 2025 en 2026 samen – loopt nog een procedure. Economische Zaken wees die subsidie af, PostNL maakte bezwaar.

Ook stelde PostNL dat het helemaal af wil van de upd-verplichting. Dat wees het ministerie vorig jaar eveneens af. Ook die zaak wordt vermoedelijk vervolgd bij de rechter.

En dan is er nog de overname door PostNL van Sandd, in 2019. Die was uiteindelijk onrechtmatig, concludeerde het College van Beroep voor het bedrijfsleven in december. De ACM moet nu besluiten wat voor concrete gevolgen deze uitspraak heeft. Dat is lastig: Sandd is inmiddels geheel geïntegreerd in PostNL. Zakelijke klanten en regionale postconcurrenten hopen op compensatie voor de hoge tarieven en andere schade die ‘monopolist’ PostNL op de zakelijke markt zou hebben veroorzaakt.