Rapport Greenpeace: als er nu niets gebeurt om Bonaire te beschermen, kunnen de kosten vijf keer zo hoog oplopen

4 uren geleden 1

Niets doen tegen de gevolgen van klimaatverandering op Bonaire is uiteindelijk fors duurder dan nu investeren in passende maatregelen. Nu al is tussen de 1,2 en 1,8 miljard dollar (1 en 1,5 miljard euro) nodig om het Caribische eiland beter te beschermen tegen extreme hitte, overstromingen, droogte en zeespiegelstijging. Zonder ingrijpen kan de schade vijf keer zo hoog oplopen, tot 5,6 miljard dollar in 2050.

Dat schrijven onderzoekers van advies- en accountancybureau Grant Thornton in een rapport, opgesteld in opdracht van Greenpeace. Het onderzoek verschijnt tijdens het eerste bezoek van premier Rob Jetten (D66) aan het Caribisch deel van het koninkrijk, van 8 tot 14 mei. Op dinsdag 12 mei komt hij aan op Bonaire.

Greenpeace liet het rapport opstellen tegen de achtergrond van de recente klimaatzaak over Bonaire. In januari oordeelde de rechtbank in Den Haag dat de Nederlandse staat te weinig doet om inwoners van Bonaire te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering en dat Nederland de eigen CO₂-uitstoot sneller moet verlagen. Greenpeace had de zaak aangespannen met acht inwoners van het eiland. Vorige maand liet minister van Klimaat en Groene Groei Stientje van Veldhoven (D66) weten dat de staat tegen de uitspraak in hoger beroep gaat.

Structureel achtergesteld

Dit onderzoek zet de politieke discussie over de verantwoordelijkheid van Europees Nederland voor Caribisch Nederland verder op scherp. In april verscheen een rapport van de Onderwijsraad over de slechte staat van het onderwijs op de BES-eilanden en concludeerde de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme dat inwoners van Caribisch Nederland structureel worden achtergesteld.

Het Caribisch gebied is bijzonder kwetsbaar voor de gevolgen van de opwarming van de aarde. Alle eilanden in die regio zullen naar verwachting bovengemiddeld veel last hebben van voorspelde gevolgen van klimaatverandering, zoals temperatuurstijgingen, veranderingen in neerslagpatronen, zeespiegelstijging, koraalverbleking, tropische cyclonen en droogte. Dat geldt ook voor de BES-eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba, die sinds 2010 bijzondere gemeenten van Nederland zijn.

Vooral de aanpak van wateroverlast wordt een dure operatie, met kosten die kunnen oplopen tot ruim 800 miljoen dollar

In het rapport kijken de onderzoekers naar maatregelen die nodig zijn op vijf gebieden: vermindering van hittestress, kustveiligheid, beperking van wateroverlast, waterzekerheid en biodiversiteit. De voorstellen lopen uiteen van meer schaduw en vergroening in woonwijken en het bouwen van klimaatbestendige scholen tot het herstellen van mangroves en koraalriffen.

Vooral de aanpak van wateroverlast wordt een dure operatie, schrijven de onderzoekers, met kosten die kunnen oplopen tot ruim 800 miljoen dollar. Dat geld is onder meer voor het vervangen van asfalt door waterdoorlatende wegen, het verbeteren van de riolering en het aanleggen van systemen voor regenwateropvang. Ook wordt rekening gehouden met de verplaatsing van ziekenhuis Fundashon Mariadal naar hoger gelegen gebied.

Kwetsbaar rif beschermt kust

Bonaire heeft zelf nauwelijks de financiële ruimte om grote investeringen te doen. De totale begroting van het eiland bedraagt dit jaar ongeveer 105 miljoen dollar. Toch stellen de opstellers van het rapport dat als er niets gebeurt de economische schade uiteindelijk veel hoger uitvalt, in eerste instantie voor het eiland en als gevolg ook voor de Nederlandse staat, Vooral toerisme, natuur en infrastructuur lopen risico.

In het bijzonder staat het kwetsbare koraalrif rond Bonaire onder druk. Dat rif beschermt de kust tegen golven én vormt de basis van het duiktoerisme waar een groot deel van de economie van afhankelijk is. Internationaal onderzoek wijst uit dat iedere dollar die wordt geïnvesteerd in klimaatmaatregelen ruim tien dollar oplevert over een periode van tien jaar.

Opvallend is dat een groot deel van de voorgestelde maatregelen uit het rapport voor een groot deel door bewoners zelf moet worden betaald

Opvallend is dat een groot deel van de voorgestelde maatregelen uit het rapport voor een groot deel door bewoners zelf moet worden betaald. Vooral investeringen tegen hitte en watertekorten vragen aanpassingen aan woningen en tuinen. Volgens het rapport kunnen veel inwoners die kosten onmogelijk zelf dragen, mede doordat armoede op Bonaire relatief groot is. De onderzoekers pleiten daarom voor subsidies of een speciaal fonds.

Daarmee legt het rapport de rekening nadrukkelijk bij Den Haag neer. Internationale klimaatfondsen voor kwetsbare eilandstaten zijn meestal niet toegankelijk voor Bonaire, omdat het eiland onderdeel is van Nederland.