Rookwalmen, brokstukken en angstige momenten: Moskovieten reageren gelaten op Oekraïense drone-aanvallen

Er lijkt geen einde te komen aan de drone-aanvallen van het Oekraïense leger op Russische steden en infrastructuur, en daarmee aan de stroom spectaculaire beelden vanuit Rusland. Grote branden met walmende rookpluimen, beelden van drones en rondvliegende brokstukken, hulpdiensten die zijn uitgerukt om slachtoffers op te vangen. Na de grote inslagen nabij Sint-Petersburg begin deze maand was afgelopen week de beurt aan Moskou, waar vorige week donderdag tientallen drones door de luchtafweer van de Gazprom-olieraffinaderijen in de zuidoostelijke wijk Kapotnja wisten te breken en fikse brand veroorzaakten. De afgelopen dagen kwamen nieuwe locaties onder vuur.

Hoewel sociale media volliepen met paniekberichten en de rook zelfs vanuit de ruimte waarneembaar was, bereikten de onheilspellende taferelen lang niet alle inwoners van de stad. NRC sprak enkele Moskovieten, die op voorwaarde van anonimiteit vertellen. Hun identiteit is bij de redactie bekend. „Bewoners in de getroffen wijk waren natuurlijk gealarmeerd en bang. Ze hoorden de klap en zagen de hele dag kilometerslange rookwolken overdrijven. Maar de meeste mensen hadden geen idee van de omvang, omdat officiële media en zelfs lokale Telegram-kanalen geen duidelijk beeld geven van de situatie”, vertelt een journalist die ter plaatse was. Hij zag mensen wandelen met hun kinderen of selfies maken met de rook. Ze waren geschrokken, zegt hij, maar er was geen zichtbare paniek.

Een andere Moskoviet vertelt de rook te hebben gezien vanuit zijn woonflat. Ook zag hij briefjes in het trappenhuis, die verwezen naar een schuilkelder in de buurt. Maar de sleutel moet opgevraagd worden bij een speciaal kantoortje. Toen zijn buren vroegen om een kopie, kregen ze de deksel op de neus. „Stel je voor, er is een inslag. Dan moet je eerst ergens heen rennen om een of andere administratie ervan te overtuigen de sleutel te geven”, zegt hij geërgerd. Volgens hem zijn de autoriteiten totaal niet voorbereid op het scenario dat de oorlog de hoofdstad bereikt. „Ze maken ons bang en hangen briefjes op, dat is het.”

Hevige rookontwikkeling na een droneaanval op een raffinaderij van Gazprom, donderdag in een zuidoostelijke buitenwijk van Moskou.

Foto AFP

Brandstoftekorten

Een andere inwoner in het centrum vertelt niets te hebben gemerkt. „Zelfs geen rooklucht. De wind stond oostwaarts en dreef de rook weg in de richting van Siberië.” In zijn kennissenkring hopen mensen dat de Oekraïense aanvallen iets teweeg brengen, misschien zelfs een sneller einde aan de oorlog. Maar „mensen die daar anders over denken, delen hun gedachten niet”, zegt hij. Een vrouw die haar kind ging bezoeken in een zomerkamp buiten de stad, vertelt hoe ze onderweg ging ontbijten in een tentje aan de weg. „De bediening vertelde dat ze die ochtend later open waren gegaan omdat er brokstukken van drones voor de deur lagen, die waren neergeschoten door de luchtafweer.” 

Lees ook

Alleen Poetin kan de apocalyptische toestand van de Russische economie nog ontkennen

En zo gaat het leven door. Terwijl de schade aan de raffinaderijen wordt opgenomen en aan herstelwerkzaamheden wordt begonnen, zitten terrassen, pleinen en parken vol en bloeit het cultuur- en uitgaansleven. De journalist merkt op dat het zelfs drukker lijkt op straat dan normaal in de zomermaanden. Veel Moskovieten hebben hun vakantieplannen gewijzigd. Het zeewater in badplaatsen als Anapa en Toeapse is vervuild vanwege eerdere aanvallen en gezonken tankers, luchthavens liggen regelmatig stil en „natuurlijk gaat niemand nu naar de Krim”, zegt hij. Het schiereiland en zijn toegangswegen worden al weken bestookt door Oekraïense drones. 

Het grootste probleem is het landelijk groeiende brandstoftekort als gevolg van de aanslagen. In Moskou voorzien de getroffen raffinaderijen in een groot deel van de vraag. Door de onrust en geruchten zijn veel Russen aan het hamsteren geslagen, waardoor bedrijven zich genoodzaakt zien de afgifte te limiteren. Zo kan bij sommige pompstations maar twintig of dertig liter benzine per keer worden getankt, voor diesel is dat tussen de zestig en honderd liter. Ook de prijzen verschillen sterk: van de gebruikelijke 60 roebel per liter (0,71 cent) in de hoofdstad tot het dubbele in enkele regio’s. Bovendien moet op veel plaatsen contant worden afgerekend.

Ondanks de aanvallen begaven veel Moskovieten zich de afgelopen dagen gewoon op straat of in het park.

Foto AFP

Razzia’s op straat

Op de geannexeerde Krim verdiepte de brandstofcrisis zich afgelopen weekend als gevolg van Oekraïense drone-aanvallen aan weerszijden van de straat van Kertsj. Veerdiensten werden opgeschort, trucks met brandstof werd afgeraden via de Krimbrug te rijden, scheepvaart kreeg het advies om te varen. Ook werd de verkoop van benzine aan burgers tijdelijk opgeschort en mochten alleen overheidsvoertuigen tanken. In totaal zouden vier mensen zijn omgekomen en 28 personen gewond zijn geraakt. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky noemde het „een rechtvaardige reactie op de brute Russische aanvallen op ons volk.”

„Als Oekraïne brandt, dan zal jullie Moskou ook branden”, zei Zelensky op de dag van de aanvallen in Moskou. Hij zei te hopen dat Russen zullen inzien dat zij, en niet Poetin, opdraaien voor de gevolgen van de oorlog. Veel Russen hebben dat allang ingezien. Bij hen overheerst vermoeidheid. Over de oorlog, de economische problemen en de repressie. Eind vorige week werd de stad Penza, ten oosten van Moskou, opgeschrikt door razzia’s, waarbij ambtenaren van rekruteringsbureaus mannen op straat controleerden en oppakten om ze naar het front te sturen. Hoewel de razzia’s en de paniek op talloze video’s werden vastgelegd, ontkennen de autoriteiten het gebeurde met klem. 

Lees ook

De week van Zelensky: zwarte wolken boven Moskou, eregast op de G7 en een strijdlustig appje aan journalisten

De voortdurende angst en de economische hoofdbrekens dragen, volgens de Russen die NRC sprak, bij aan de passieve en gelaten sfeer in het land. „Als je al vier jaar lang voortdurend bang wordt gemaakt dat je in de gevangenis kunt belanden vanwege een bericht op sociale media en werkelijk álles kan worden bestempeld als discreditatie van het leger, dan is de oorlog op zichzelf al niet meer zo eng”, zegt een van de Moskovieten. Een ander schrijft: „Natuurlijk zijn de aanvallen in theorie angstaanjagend. Maar in de praktijk kan het mensen allemaal niet veel schelen. Dat is de vreselijke waarheid.”