Sparen, sparen, niet beleggen

Nederland is een spaarland en dat is de laatste jaren, door de coronapandemie en economische en geopolitieke onzekerheid, alleen maar versterkt. De banktegoeden van huishoudens bij Nederlandse banken bedragen meer dan 600 miljard euro. Buiten Nederland staat nog eens 16 miljard euro op spaarrekeningen – vaak vanwege de iets hogere rente daar.

Hoewel de periode van bijna 0 procent rente op sparen achter ons ligt, is sparen ten opzichte van de inflatie nog altijd ‘verliesgevend’. Ook op die buitenlandse rekeningen. Toch beweegt dat nog maar weinig mensen richting beleggen, waar in potentie – zeker als met een langetermijnbril wordt gekeken – het rendement hoger kan liggen dan de bijgeschreven rentes op spaarrekeningen.

Nederlandse huishoudens hadden een jaar geleden ongeveer 200 miljard euro belegd, in individuele aandelen en in fondsen, blijkt uit cijfers van DNB. Dat was zes jaar geleden 150 miljard euro. Waar eerst op 4,5 euro spaargeld 1,5 euro werd belegd, is dat nu: 6 euro sparen, 2 euro beleggen.

Goed voor ons, goed voor jou

Hoe is de sparende Nederlander tot meer beleggen te krijgen? Het laatste jaar is die vraag meermaals opgeworpen. Eerst: waarom zou dat moeten? Om te beginnen uit economisch belang. De Europese Unie wil dat meer spaargeld wordt geïnvesteerd om de Europese economie te ondersteunen. Volgens het Draghi-rapport van anderhalf jaar geleden is er 800 miljard euro aan investeringen nodig om het gat qua innovaties met China en de Verenigde Staten te dichten. Een deel van het spaargeld dat nu stilstaat op bankrekeningen zou daar goed bij kunnen helpen.

Maar het is ook in het belang van de spaarders zelf. Nota bene de Autoriteit Financiële Markten – bekend van de ‘loop geen onnodig risico’-waarschuwingen bij beleggingsproducten – maakte laatst reclame voor beleggen. 800.000 Nederlandse huishoudens (1 op de 10) beleggen niet, terwijl ze daar wel genoeg buffer voor hebben én „later mogelijk geld tekortkomen”. Omdat ze nu onvoldoende pensioen opbouwen om hun huidige levensstandaard te kunnen volhouden.

Correspondentie vooraf

Waarom beleggen huishoudens dan niet? Waar we jullie normaal achteraf om input vragen, heb ik nu al vooraf een lezersoproep gedaan: ik vroeg mensen die recent hebben overwogen te beleggen – en dat wel of niet zijn gaan doen – zich te melden. Ik ga voor een groter stuk met een aantal nog uitgebreider bellen, maar er zaten al een paar interessante verhalen tussen:

• Zoals Carla („liever alleen voornaam, geen behoefte aan bedelbrieven”), die al belegde, maar een recente erfenis vooralsnog juist bewust op de spaarrekening laat staan: „Omdat ik met de capriolen van Trump en de AI-hype verwacht dat de beurs binnenkort weer een flinke duik zal nemen.”
• Steven Bosman-Romwin wilde al heel lang beleggen, „maar het kwam er telkens niet van”. „Nu ben ik recent toch begonnen met een voor mijn gevoel groot bedrag, na heel veel onderzoek en twijfel. Ik vind onzekerheid moeilijk.”
• En Mirjam Top, die twee jaar geleden is begonnen met beleggen maar nog steeds twijfelt. Omdat ze betwijfelt of „eerlijk beleggen, voor de wereld en de medemens, eigenlijk wel bestaat”.

Bang een zinkende boot te halen

Nu kan je uit een paar antwoorden op een lezersvraag geen conclusies trekken. Uit een uitgebreid onderzoek van de AFM kwamen wel dezelfde thema’s naar voren. Zo is gebrek aan kennis de meest genoemde reden om niet te beleggen. Beleggen wordt bovendien vaak als te risicovol gezien. Het viel de AFM bovendien op dat een deel van de ondervraagde consumenten aangaf te weinig geld te hebben om te beginnen met beleggen, terwijl ze volgens de normen van budgetinstituut Nibud er wel genoeg buffers voor hebben.

ING publiceerde deze week ook over het waarom achter niet beleggen. De bank schreef dat „twijfel, onzekerheid en angst om geld te verliezen” Nederlanders weerhouden om te beleggen. De helft van de Nederlanders wil geen risico lopen met zijn geld. 40 procent heeft weinig vertrouwen in zichzelf als belegger. Mensen zijn bang dat ze op het verkeerde moment kopen of verkopen. Terwijl, zo schrijft de bank, als je klein begint, rustig opbouwt en elke maand wat inlegt, die angst over timing niet nodig is.