Spelen de media extreemrechts in de kaart?

Als het aan de rechts-extremist Martin Sellner ligt moet de term ‘remigratie’ populairder worden dan Coca-Cola. De Oostenrijker is het gezicht van Europese omvolkingstheorieën, die in zijn uitlatingen zo extreem is dat zelfs de Duitse AfD begin dit jaar haar leden opriep niet naar zijn bijeenkomsten te gaan. Omroep Human stelde in Medialogica (NPO2) de vraag in hoeverre de omroepen bijdragen aan het normaliseren van extreemrechts.

Aanleiding was het verhaal van Thomas D., die had vastgezeten voor verboden wapenbezit en allerlei bijeenkomsten bijwoonde waar het R-woord werd gepropageerd. Ondanks alle wapens, uitspraken, bijeenkomsten en pamfletten van onder meer de Noorse terrorist Anders Breivik, die in 2011 77 Noren had vermoord, kon het OM niet bewijzen dat Thomas daadwerkelijk een aanslag wilde plegen.

Thomas zelf vond zijn gedachtegoed niet extreem, dat werd immers ook verkondigd in talkshows, dus alles viel gewoon onder de vrijheid van meningsuiting (en die wapens waren een misverstand). De risico’s van dergelijke taal en complottheorieën bij talkshows legde Human daarom voor aan onder anderen Corjan Kroon, een officier van justitie die zich met Thomas D. had beziggehouden. Het normaliseren van het R-woord en het vrij baan geven aan extreemrechtse complottheorieën in de media zag hij inderdaad als een gevaar voor de samenleving, en wat hem betreft moesten media hun verantwoordelijkheid nemen om niet bij te dragen aan „rechts-extremisme en het oproepen tot geweld”. 

Human zoomde in op programma’s van Ongehoord Nederland en op Wierd Duk, die zich bij SBS en De Telegraaf graag opwerpt als pleitbezorger van het R-woord. Dat wilde hij overigens voor een beperkt publiek, want Human wilde hij dan weer niet te woord staan. Wie dat wel deed was Joost Niemöller, de hoofdredacteur van Ongehoord Nederland. Hij vond niet dat ON meewerkte aan normalisering of een podium gaf aan complottheorieën. ON deed slechts verslag van wat er leefde in de samenleving.

Wethouder

Even eerder zond ON een talkshow uit waar oud-presentator Tom de Nooijer zichzelf mocht promoten omdat hij nu wethouder was in Oldebroek. De „terreur kwam uit Den Haag”, verklaarde hij. Als wethouder in Oldebroek zou hij daar de „massa-migratie” stoppen. Hij ging niet mee in de spreidingswet om al die mensen die „hier parasiteren” en „verkrachten” op te vangen. Tafelgenoot Lydia Daniel droeg haar steentje bij door woedend in te gaan op een Brits verkrachtingsschandaal van tien jaar geleden dat uit angst voor racisme onder de pet was gehouden. Dat gebeurde in Nederland ook, wist ze. Bij de slachtoffers stond ze niet lang stil. Het ging haar om de „islamitische verkrachtingsbendes”.

Een genuanceerder geluid klonk dinsdagavond zowaar bij Vandaag Inside Oranje, waar gelukkig ondernemer Chris Woerts niet aanwezig was om domme vragen over integratie te stellen. Dat het CBS bekend had gemaakt dat er in 2025 minder migranten naar Nederland waren gekomen dan het jaar daarvoor kwam kort ter sprake, en Johan Derksen sprak zich uit voor de spreidingswet. Iedereen was het erover eens dat er veel te veel asielzoekers waren, maar Derksen had weinig op met politici in dorpen die met een ‘niet in mijn achtertuin’-houding de gemeente Ter Apel een loer draaiden. Dat het maatschappelijk genuanceerde geluid deze zomer van SBS6 moet komen (met Wierd Duk als wekelijkse gast) stelt niet echt gerust.

De waarschuwing van de officier van justitie over de normalisering van extreemrechts via talkshows is natuurlijk niet nieuw, maar de suggestie van Human om als media je verantwoordelijkheid te nemen is deze zomer namelijk opnieuw niet besteed aan de mainstream talkshows van de publieke omroep. Waarom zou je immers je verantwoordelijkheid nemen als je ook met zomerstop kan?