Staat het Hooggerechtshof Trump toe het geboorterecht op staatsburgerschap te beperken? De rechters lijken sceptisch

3 uren geleden 1

Was het interesse in de grondwettelijke argumenten over staatsburgerschap? Of intimidatie van de rechters die hij al langer op de korrel heeft? Woensdagochtend liet president Donald Trump zich in een colonne van zeker achttien voertuigen de 3,7 kilometer van het Witte Huis naar het Hooggerechtshof rijden om de zitting bij te wonen over zijn decreet dat het geboorterecht inperkt. Nooit eerder verscheen een zittende president daar voor de inhoudelijke behandeling van een zaak.

Op de dag van zijn inauguratie verordonneerde Trump dat in de Verenigde Staten geboren kinderen niet langer automatisch Amerikaans staatsburger worden, zoals in het veertiende amendement van de grondwet is vastgelegd en in een eerder arrest van het constitutioneel hof werd bekrachtigd. De kinderen van migranten zonder wettelijke verblijfsstatus en die van tijdelijk ingezetenen, zoals studenten, zouden volgens de Republikein buiten dat grondrecht vallen.

Het Hof behandelde de kwestie woensdag en zal begin van de zomer een oordeel vellen of Trumps decreet rechtsgeldig wordt. Het is een van de vele manieren waarop hij probeert de VS fundamenteel te veranderen. Maar deze heeft ogenschijnlijk weinig kans van slagen.

1Wat staat er op het spel?

Born in the USA betekent: Amerikaan zijn. In tegenstelling tot Europese landen en de meeste andere staten verschaffen de VS nationaliteit niet op basis van bloed, maar op basis van grond. Dit betekent dat kinderen die op Amerikaans grondgebied geboren worden volwaardig burger zijn, ook als hun ouders andere paspoorten hebben en er zelfs niet legaal verblijven. Het is, zo zeiden demonstranten buiten het Hof woensdag, een wezenlijk onderdeel van de American dream dat iedereen het hier kan maken — of dat kon.

Amerikanen zijn „alle personen die in de Verenigde Staten zijn geboren of genaturaliseerd, en die onder de rechtsmacht daarvan vallen”, aldus het veertiende amendement van de grondwet, geratificeerd in 1868. Die bijzin betekent dat er kleine uitzonderingen zijn: de kinderen van buitenlandse diplomaten die in de VS een ander land vertegenwoordigen, net als de kinderen van een eventuele buitenlandse bezetter. Tot 1924 waren ook native Americans uitgesloten. Eind negentiende eeuw werd het recht al bij het Hooggerechtshof bevochten, uit naam van de zoon van Chinese immigranten: Wong Kim Ark.

Trumps vertegenwoordiger, John Sauer, vroeg het Hooggerechtshof om alleen toekomstige kinderen niet langer als staatsburger te erkennen. Zij zouden met hun ouders gedeporteerd moeten worden, minder recht hebben op zorg en onderwijs, en soms zelfs stateloos zijn. Maar Sauer beargumenteerde ook dat de grondwet en het Wong-arrest altijd al hadden moeten worden uitgelegd zoals de huidige president het wil. Diepgaand revisionisme van de gangbare lezing die zou betekenen dat het ook eenvoudiger wordt om mensen hun staatsburgerschap af te nemen.

2Wat is volgens Trump het probleem?

Tegenstanders van de universele interpretatie van het veertiende amendement beweren dat dit exclusief geschreven werd om na de Burgeroorlog de kinderen van totslaafgemaakten te naturaliseren, en daarom niet slaat op immigranten. Bovendien hield het geen rekening met de huidige moderne, illegale immigratie. Alleen ouders met een permanente, legale status in de VS zouden Amerikaantjes kunnen baren.

Trump wil hiermee twee groepen uitsluiten van het huidige geboorterecht. De kinderen van illegale immigranten, asielzoekers en mensen met tijdelijke visa (naar schatting 255.000 per jaar). Dit past in het anti-immigratiebeleid waar zijn politieke carrière op gestoeld is.

Trump wil onder meer kinderen van illegale immigranten en asielzoekers uitsluiten van het huidige geboorterecht

Een tweede categorie zijn de zogenaamde ‘geboortetoeristen’, met name Chinezen die naar de VS komen om er te bevallen of gebruikmaken van een, in China verboden, draagmoeder die een Amerikaans kind ter wereld brengt. Het migratiekritische Center for Immigration Studies schatte in 2020 in dat er jaarlijks tussen 20.000 en 26.000 kinderen van toeristen staatsburgerschap krijgen. In dat jaar werd het moeilijker voor zwangere vrouwen om een visum te krijgen om naar de VS te reizen.

„Burgerschap op basis van geboorteplaats gaat niet over rijke mensen uit China – en de rest van de wereld – die, tegen betaling, willen dat hun kinderen – en honderdduizenden anderen – op belachelijke wijze staatsburger van de Verenigde Staten van Amerika worden”, schreef Trump voor de zitting op zijn sociale medium Truth Social. „Domme rechters en justitiële hoogwaardigheidsbekleders maken geen groot land!”

3Hoe denken de rechters erover?

Met twee uiterst rechtse rechters die Trump waarschijnlijk gelijk zullen geven en drie door Democraten benoemde rechters die dat vrijwel zeker niet doen, hangt de beslissing af van opperrechter John Roberts en de drie in Trumps eerste termijn benoemde rechters: Neil Gorsuch, Brett Kavanaugh en Amy Coney Barrett.

Die toonden zich alle vier, in verschillende mate, sceptisch over de argumentatie van de Trump-regering. Roberts kwalificeerde sommige argumenten als „erg eigenzinnig”. Toch waren ze ook niet ontvankelijk voor alles wat advocaat Cecillia Wang, van de American Civil Liberties Union, aandroeg tegen Trumps decreet.

Een belangrijke strijd heeft Trump met dit decreet sowieso al gewonnen. Het Hooggerechtshof oordeelde afgelopen juni dat vonnissen van lagere rechters, die zijn executive order terzijde schoven, niet kunnen worden gebruikt als landelijke blokkade van presidentieel beleid. Zogeheten universal injunctions kunnen sindsdien minder effectief worden ingezet om Trump af te remmen — al zijn er juridische omwegen om dit wel te doen. Hij noemde dat een „monumentale overwinning”.

Toen het Hof recentelijk tegen zijn importheffingen oordeelde, ontstak de president in woede. Hij noemde de door hemzelf benoemde rechters „idioten en schoothondjes” en „een schandvlek voor hun familie”. Zijn aanwezigheid bij de zitting woensdag kan worden gezien als een methode om hen verder onder druk te zetten om in zijn voordeel te oordelen — wat ze vaker wel dan niet doen. Om de inhoudelijke behandeling leek het hem in ieder geval niet te gaan. Minuten nadat de advocaat van de tegenpartij het woord had gekregen, verliet de president de zaal.