Stuur je naam de ruimte in en ontdek hoe NASA een vallende telescoop en buitenaardse rovers herontwerpt

NASA werkt aan drie ruimtevaartprojecten: een snellere, autonome maanrover, een reddingsmissie voor de dalende Swift-ruimtetelescoop en een oproep om namen mee te sturen met de toekomstige Roman-ruimtetelescoop.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft een drukke periode achter de rug met meerdere belangrijke projecten die zich tegelijkertijd voltrekken. Drie ontwikkelingen vallen daarbij bijzonder op: het testen van een nieuwe, snelle rover in de woestijn van Californië, een ingrijpende reddingspoging voor een al twintig jaar oude ruimtetelescoop en een bijzondere oproep aan het publiek om de naam mee te sturen naar een verre baan om de aarde.

Nieuwe rover laat zijn sporen na in de woestijn

In de Coloradowoestijn in het zuiden van Californië heeft NASA’s Jet Propulsion Laboratory (JPL-Caltech) een prototype rover getest die in de toekomst misschien wel over het maanoppervlak of Mars zal rijden. De rover, genaamd ERNEST (Exploration Rover for Navigating Extreme Sloped Terrain), legde tijdens de veldtest maar liefst 26 kilometer af in 37 uur rijtijd, verdeeld over zeven dagen. Dat is meer dan tien keer zo snel als NASA’s Perseverance-rover op Mars kan navigeren.

De ERNEST-prototyperover tijdens een veldtest in maart 2026 in de Coloradowoestijn in Zuid-Californië, V.S.. Foto: NASA/JPL-Caltech

De wielen van de ERNEST zijn bijzonder: elk van de vier wielen kan afzonderlijk worden opgetild om obstakels te overwinnen die de zeswielige Curiosity en Perseverance tot stilstand zouden dwingen. Daarnaast beschikt de rover over een actieve ophanging die het mogelijk maakt om te wisselen tussen verschillende rijtechnieken, zoals ‘squirming’ (kronkelen), ‘wheel-walking’ (wielwandelen) en het beklimmen van obstakels. De vier wielen kunnen allemaal afzonderlijk sturen, waardoor de rover in elke richting kan rijden.

Ingenieurs van het Jet Propulsion Laboratory plaatsen verlichtingsapparatuur nadat zij de ERNEST-rover hebben verplaatst voor een test vlak vóór zonsopgang, tijdens een zeven dagen durende test in de woestijn. Daglicht of de nachtelijke uren, maar ook uitdagende lichtomstandigheden met lange schaduwen zoals die voorkomen in de poolgebieden van de maan tijdens schemering; de rover is in alle condities uitvoerig getest in het veld. Foto: NASA/JPL-Caltech

De tests vonden niet alleen overdag plaats, maar ook bij schemering en in het donker om zo de omstandigheden op de maan na te bootsen, waar in de poolgebieden lange, hinderende schaduwen vallen. De technologie die met ERNEST wordt ontwikkeld, moet uiteindelijk leiden tot een rover die twee keer zo groot is als het huidige prototype en die een veel potentiëler ‘wetenschappelijke roadtrip’ over de maan of Mars mogelijk maakt dan tot dusver gekend, aldus JPL. De rover is getraind met behulp van uitdagend terrein en A.I., via een methode die ‘reinforcement learning’ heet, waardoor hij gaandeweg zelfstandiger en wendbaarder kan opereren.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Reddingsmissie voor de Neil Gehrels Swift Observatory

NASA’s Neil Gehrels Swift Observatory (Swift), een ruimtetelescoop die sinds 2004 de meest krachtige explosies, gammaflitsen, in het heelal bestudeert, is door verhoogde zonneactiviteit sneller dan verwacht in een lagere baan terecht te komen. De telescoop, die geen eigen voortstuwing heeft, is in twintig jaar van 600 kilometer hoogte naar ongeveer 370 kilometer gezakt, en zonder ingrijpen zou hij voor het einde van het jaar in de atmosfeer duiken en opbranden. Om dit te voorkomen heeft NASA een ongebruikelijke reddingsmissie op touw gezet.

De grafiek toont de werkelijke en voorspelde hoogte van de Swift-telescoop op basis van data van november 2025. Operationele aanpassingen hebben de hoogteverlaging iets afgeremd, waardoor een baanverhogende reddingsmissie komende dagen en weken nog mogelijk blijft. Afbeelding: NASA’s Goddard Space Flight Center/Michael Shoemaker en Francis Reddy

De ruimtevaartorganisatie sloot in september 2025 een contract met het commerciële ruimtevaartbedrijf Katalyst Space Technologies ter waarde van dertig miljoen dollar om een reddingsmissie te bouwen. Het robotische ruimtevaartuig, genaamd LINK, is in een ongekend tempo van negen maanden ontwikkeld en weegt 400 kilogram, ongeveer zo groot als een koelkast. Het is uitgerust met drie robotarmen om de Swift-telescoop vast te grijpen, waarna het met zijn eigen voortstuwing de telescoop in ruim zes weken tijd veilig terug naar 600 kilometer hoogte moet brengen.

De LINK-robotische onderhoudssatelliet van Katalyst Space, ingesloten in zijn behuizing voor integratie in een Northrop Grumman Pegasus XL-raket, op 8 juni 2026 bij NASA’s Wallops Flight Facility in Virginia. De raket zal LINK de ruimte in brengen voor een poging tot rendez-vous, aanhechting en opstuwing van NASA’s Neil Gehrels Swift Observatory’s baan. De Pegasus XL wordt vanaf een aangepast L-1011-vliegtuig gelanceerd boven de Stille Oceaan bij Kwajalein Atoll. Foto: NASA/Ron Beard

Het aangepaste L-1011-vliegtuig Stargazer, met de Pegasus XL-raket en de LINK-onderhoudssatelliet aan de onderzijde bevestigd, na het opstijgen vanaf NASA’s Wallops Flight Facility in Virginia op 18 juni 2026. Het vliegtuig zal de raket naar Kwajalein Atoll in de Stille Oceaan brengen, met tussenstops in Californië en Hawaï, voor een lancering boven zee over slechts enkele dagen; 27 juni. Foto: NASA/Jeanette Kazmierczak

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

De lancering van de LINK staat gepland voor 27 juni aanstaande, vanaf een vliegtuig dat een Pegasus XL-raket zal afvuren boven de Stille Oceaan, bij Kwajalein Atol. Het is de eerste keer dat een commercieel gebouwd ruimtevaartuig probeert om aan te koppelen aan een Amerikaanse overheidsmissie en deze te verplaatsen. In februari werden de wetenschappelijke waarnemingen van Swift al stilgelegd om de telescoop in een gunstige positie te houden, wat de atmosferische weerstand minimaliseert.

Stuur je naam mee met de aanstaande Nancy Grace Roman-ruimtetelescoop

Naast deze technische hoogstandjes is er ook een bijzondere oproep/aanbod voor het grote publiek, ook aan jou! Iedereen kan zijn of haar naam laten meereizen met de toekomstige Nancy Grace Roman-ruimtetelescoop, die later dit jaar zal worden gelanceerd. De ingezonden namen worden opgeslagen op een SD-kaart die aan de satelliet wordt bevestigd. De uiterste inschrijfdatum is 12 juli aanstaande, geheel gratis en te bekomen via deze NASA-pagina.

Voorbeeldweergave van ‘mijn’ gepersonaliseerde digitale ticket of ‘boarding pass’, leuk om eventueel uit te printen nadat je de drie velden van het uiterst simpele en gratis webformulier op NASA’s site invulde om je naam vervolgens opgeslagen en meegestuurd te krijgen. Afbeelding: NASA/Yorick La Rivière

De Nancy Grace Roman-ruimtetelescoop, vernoemd naar NASA’s eerste vrouwelijke directeur en de ‘moeder van de Hubble-ruimtetelescoop’, wordt één van de krachtigste observatoria ooit. Vanuit Lagrangepunt 2 (L2), 1,6 miljoen kilometer achter de Aarde waar onder andere ook de James Webb-ruimtetelescoop zich in een baan nestelde, zal de telescoop met zijn grote gezichtsveld meer dan honderd keer zoveel hemel kunnen bestrijken als Hubble, waardoor hij inzicht moet geven in donkere energie, donkere materie en exoplaneten. De lancering staat gepland voor 30 augustus 2026 vanaf het Kennedy Space Center in Florida.

De voltooide en lanceer gereed staande Nancy Grace Roman-ruimtetelescoop in de assemblagehallen van NASA’s Goddard Flight Centre te Maryland. De lancering ervan staat gepland voor 30 augustus aanstaande, en bevat naast alle missiekritieke hardware, ook enkele (lichtgewicht) memorabilia, zoals een SD-kaart met daarop miljoenen namen van de mensen die dit wensen, een kleine plaquette over de missie en dr. Grace en een fysieke print van de ‘boarding pass’ (van gelijkende actie voor de eerdere Artemis II missie) van Dr. Roman zelve. Foto: NASA/Goddard Space Flight Center

Leestips over deze telescoop: Roman, Artemis II en NEO Surveyor nabij startklaar voor lancering en NASA’s nieuwe planetenjager moet tot wel 100.000 planeten gaan ontdekken

Conclusie: drie mijlpalen op weg naar de toekomst

De drie projecten tonen de veelzijdigheid van NASA’s huidige activiteiten. Waar de ERNEST-rover met zijn actieve ophanging en AI-gestuurde autonomie de weg moet bereiden voor een nieuwe generatie snelle, langeafstandsverkenningen op de maan en Mars, is de reddingsoperatie van de Swift-telescoop een voorbeeld van hoe bestaande, waardevolle infrastructuur in de ruimte een tweede leven kan krijgen. Tegelijkertijd biedt de oproep voor de Roman-ruimtetelescoop een persoonlijke verbinding met het publiek, door iedereen een klein beetje deelgenoot te maken van een groots wetenschappelijk avontuur.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: