Topambtenaar: kantoor premier Starmer zette grote druk op screening Mandelson

2 uren geleden 1

Het kantoor van de Britse premier Keir Starmer heeft langdurig „grote druk” uitgeoefend op het ministerie van Buitenlandse Zaken om de benoeming van Peter Mandelson als ambassadeur in Washington zo snel mogelijk rond te maken. Downing Street deed daarbij „minachtend” over de veiligheidsscreening die nog liep.

Dat heeft Oliver Robbins, de ontslagen hoogste ambtenaar van dat ministerie, dinsdagochtend gezegd tegen de vaste buitenlandcommissie van het Britse Lagerhuis.

Robbins kreeg vorige week ontslag omdat hij Starmer „bewust” niet zou hebben verteld dat Mandelson de screening niet had doorstaan. Als dat bekend was geweest, had Starmer de benoeming niet door laten gaan, zei de premier maandag in het Lagerhuis.

Starmer staat zelf onder enorme druk wegens Mandelsons benoeming, omdat hij had kunnen weten welk risico de Labour-politicus vormde, onder meer om zijn contacten met de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein. Mandelson werd in september ontslagen toen langdurige zijn relatie met Epstein uitkwam. Ook bleek dat hij tijdens zijn ministerschap geheime financiële informatie aan Epstein doorspeelde.

Robbins, eindverantwoordelijk voor het screeningsproces, verdedigde dinsdagochtend zijn handelwijze. De organisatie die de screening van ambtenaren doet zou Mandelson „een grensgeval” hebben genoemd en hebben „geneigd naar afwijzing”, zei Robbins.

Hij ontkende categorisch dat het advies had geluid dat Mandelson een „hoog risico” zou vormen en daarom voor „afwijzing” als ambassadeur in aanmerking kwam, zoals de Lagerhuiscommissie vermoedt. Mandelson stond op ‘oranje’, niet op ‘rood’.

Hij benadrukte dat het screeningsrapport formeel de status van een advies heeft, waarna een veiligheidscommissie van het ministerie dit beoordeelt en een besluit neemt. Over de details van dat advies zei hij niets te kunnen zeggen, omdat hij alleen de conclusies en niet het rapport zelf had gezien.

Belangenconflict

De twijfel over Mandelson zou vooral te maken hebben gehad met mogelijke belangenconflicten tussen Mandelsons rol als ambassadeur en zijn eerdere rol als bestuurder en consultant van Russische en Chinese bedrijven.

Volgens Robbins leek zo’n belangenconflict, alles afwegend, beheersbaar en kreeg Mandelson toestemming om af te reizen naar Washington. Als direct leidinggevende van Mandelson besprak Robbins met hem de vraag hoe belangenconflicten voorkomen konden worden.

De Lagerhuiscommissie confronteerde Robbins echter met scherpe vragen over incomplete verslaglegging van het proces en de beslissing. En op de vraag naar wie uit ‘10 Downing Street’, Starmers kantoor, hem onder druk had gezet wilde hij niet antwoorden.

Robbins heeft eerder zelf voor vier premiers sinds Tony Blair gewerkt. Hij werd in januari 2025 de hoogste ambtenaar van het Foreign Office nadat Starmer in december 2024 al bekend had gemaakt dat Mandelson de beoogd ambassadeur in Washington was.

De Britse koning had toestemming gegeven en ook de regering van president Joe Biden gaf op de valreep haar zogeheten agrément. Alles om ervoor te zorgen dat Mandelson maar vóór de inauguratie van Donald Trump als president in Washington op zijn post zou zijn.

Dat Mandelson het moest worden, was „een gegeven”, zei Robbins. „En als [Downing Street] de screening had kunnen overslaan, hadden ze het gedaan.” Hij erkende dat zijn ambtenaren de druk ook voelden, maar hield niettemin vol dat zij hun beslissing daardoor niet hebben laten beïnvloeden. Hij gaf toe dat afwijzing „heel moeilijk” zou zijn geweest en dat hij dan verantwoordelijk zou zijn geweest voor een diplomatiek incident met de VS, maar, zei hij, „dat was niet waarom ik de beslissing heb genomen”.

En passant onthulde hij ook dat Downing Street eerder druk op Robbins had uitgeoefend om een in diskrediet geraakte spindoctor een baantje als ambassadeur te bezorgen, maar met de „strikte instructie” dit niet tegen de minister van Buitenlandse Zaken te zeggen. Robbins had dat geweigerd, zei hij. Hij noemde het illustratief voor de druk om hoge diplomatieke posten niet langer door diplomaten, maar door anderen te laten bekleden.

Een woordvoerder van Downing Street ontkende dinsdagmiddag druk te hebben uitgeoefend. „Er is een duidelijk verschil tussen druk uitoefenen en het redelijke verzoek om op de hoogte gehouden te worden over de voortgang van een benoemingsproces.”