Twee weken cel voor rechts-radicale activist die opriep tot burgergrenscontroles op asielzoekers

Jan Huzen, een rechts-radicale activist uit het Drentse Nieuw-Weerdinge, riep afgelopen juni op tot grenscontroles door burgers. Een man of dertig trok naar de Nederlands-Duitse grens, op de N366 tussen Ter Apel en Rütenbrock. Aanleiding waren geruchten over de Duitse dropping van bussen vol asielzoekers, onder wie ook mensen die zich nooit eerder in Nederland zouden hebben aangemeld.

Demissionair minister David van Weel (Justitie, VVD) toonde begrip voor de frustratie over de asielinstroom, „maar neem het recht niet in eigen hand”. PVV-leider Geert Wilders, die zijn partijgenoten net uit het kabinet had teruggetrokken, steunde op X de acties onomwonden. „Fantastisch initiatief.” Maar de politierechter in Assen veroordeelde aanstichter Huzen maandag tot zes weken celstraf, waarvan vier weken voorwaardelijk. 

Geen ‘ambtsdwang’, wel opruiing

Huzen, die voor de zitting aan NRC aangaf geen bezwaar te hebben om bij zijn volledige naam te worden genoemd, werd op 20 juni aangehouden wegens ambtsdwang, ofwel het onder dreiging afdwingen van een handeling door een overheidsfunctionaris. Dat maakte de politie op uit een bericht op Facebook waarin hij van de autoriteiten had geëist de grenzen te bewaken. Zo niet, „mogen zij rekening houden met 20 x zoveel burgers aan de grens”. 

Huzen stond, acht maanden later, terecht voor opruiing, niet voor ambtsdwang. Zowel het OM als de politierechter ziet in de berichten die hij eerder die maand had geplaatst een aanmoediging tot strafbare acties. „Wie is er bereid om in de nachtelijke uren de grenzen te gaan bewaken”, plaatste hij op 7 juni. „Zojuist is de stemming geweest”, schreef hij een dag later op Facebook na een bijeenkomst in een café. „Er is besloten om vanavond al te starten met de grenscontrole ter Apel [sic] om 22.30 uur.” In een van de berichten refereert Huzen aan Wilders’ aanmoediging om aan „alle grensovergangen” te patrouilleren.

Volgens Huzen is zijn dorp Nieuw-Weerdinge „ontwricht” door de onveiligheid die verband houdt met de instroom bij het aanmeldcentrum in buurdorp Ter Apel. De rechter vroeg de ondernemer, die in het dagelijks leven een afrasteringbedrijf runt, naar zijn beweegredenen. „U komt in actie tegen dingen die volgens u fout gaan in Nederland?”, vroeg de rechter. „Ja, ja. Dat klopt wel”, aldus Huzen. Lachend: „Werk zat, zeg maar.”

Huzen kreeg twee keer eerder een taakstraf. De eerste voor een langzaamaanactie tijdens een boerenprotest dat tot een ongeluk leidde, de tweede nadat hij opriep tot het terughalen van uithuisgeplaatste kinderen van ouders die slachtoffer zijn van het Toeslagenschandaal. In zijn uitingen op Facebook, waar hij bijna 44.000 volgers heeft, is hij naar eigen zeggen voorzichtiger geworden. „Op advies van anderen. Anders zit je alle dagen hier, dat wil je ook niet.” Hij zei „niet graag racist te worden genoemd, dat vind ik vervelend”.

De mate waarin daadwerkelijk auto’s tot stoppen zijn gedwongen werd door Huzen betwist. In NRC had hij gezegd dat ze „helaas” geen asielzoekers hadden aangetroffen. „Ook geen donkere mensen of iets wat er op lijkt.” Nu was het allemaal helemaal niet gebeurd, zei hij. Volgens Huzen ging het om „visueel observeren”. Een enkele auto zou „vrijwillig” zijn gestopt. Een foto die de pers haalde, waarbij een persoon in een hesje op de weg een stopgebaar maakt, zou volgens Huzen op aandringen van een fotograaf in scène gezet zijn. Er is ook beeld van een auto met een Pools kenteken, die kennelijk gestopt was op aanwijzing van een ’burgerwacht’. Dat betrof volgens Huzen iemand die blijk gaf de actie te ondersteunen.

Lees ook

Een zelfbenoemde ‘burgerwacht’ organiseerde grenscontroles: ‘Helaas troffen we geen asielzoekers aan’

Wat er precies gebeurd is aan de grens, doet er voor de aanklacht niet toe, stelde de officier van justitie. De oproep tot burgergrenscontroles zijn strafbaar, ongeacht op welke manier hier door de aanhangers van Huzen uitvoering aan is gegeven.

Een aanzet tot concreet handelen is iets anders dan het aanjagen van publiek debat over immigratie

Zijn advocaat wees op het symbolische karakter van burgergrenscontroles. „XR gaat ook op een snelweg zitten omdat voor hun dat het problematische domein is. Voor deze mensen is dat domein de landsgrens.” Zijn cliënt was nota bene zelf gaan controleren of het ordentelijk verliep, wat zijn advocaat een vermeldenswaardige bijzonderheid vond. „Het doel is aandacht vragen voor een politiek vraagstuk. Het wordt anders als mensen zich gaan voordoen als agent.” Dat was niet gebeurd, stelde de advocaat.

Het OM stelde daartegen dat „een aanzet tot concreet handelen iets anders is dan het aanjagen van publiek debat over immigratie”. Vanwege het risico op recidive verzocht de aanklager om een tijdelijke verbod voor Huzen om berichten op Facebook te plaatsen en in Whatsapp-groepen van meer dan tien personen.

Mede door de onuitvoerbaarheid hiervan zag de rechter hier vanaf. „Ik vind dat u de vrijheid moet blijven voelen om zich te uiten, waarbij u zich iedere keer weer moet realiseren wat u doet.”  De rechter legde uit dat na twee taakstraffen een derde niet mogelijk is wegens het taakstrafverbod. Daarom moet Huzen nu twee weken de cel in. „U kunt het daar niet mee eens zijn, sterker: u bént het daar niet mee eens.”

„U doet uw werk”, zei Huzen nadat hij de politierechter bedankte en vertrok om een sigaartje te roken. Op zijn Facebook-pagina kondigde hij aan in hoger beroep te gaan.