Tweede Kamer stemt voor volledige kostenvergoeding voor slachtoffers van intimiderende rechtszaken

Een ruime meerderheid van de Tweede Kamer heeft donderdag voor een amendement van D66 en Pro gestemd dat een volledige kostenvergoeding regelt voor mensen en organisaties die het doelwit zijn geworden van zogenoemde SLAPPs (Strategic Lawsuit Against Public Participation). 

Zulke rechtszaken zijn bedoeld om journalisten, wetenschappers, activisten of maatschappelijke organisaties financieel en psychologisch uit te putten. Het doel van die zaken is vaak al bereikt voordat een rechter uitspraak doet: publicaties worden uitgesteld, organisaties raken geld kwijt en journalisten worden voorzichtiger.

Lees ook

‘Monddood procederen’ – Kamer verdeeld over journalisten beter beschermen tegen intimiderende rechtszaken

Er is al een Europese anti-SLAPP-richtlijn, die Nederland uiterlijk op 7 mei had moeten omzetten in nationale wetgeving. Nederland deed dat slechts gedeeltelijk, omdat staatssecretaris Claudia van Bruggen (Justitie en Veiligheid, D66) meende dat het bestaande Nederlandse procesrecht al grotendeels bescherming biedt. Haar eigen partij en Pro namen daar geen genoegen mee. Rechters kunnen vorderingen afwijzen bij misbruik van procesrecht, maar juist dat misbruik is moeilijk aan te tonen, waardoor proceskosten vaak niet volledig worden vergoed.

Het aangenomen amendement regelt niet alleen compensatie. Ook kan de rechter iemand die een dergelijke rechtszaak aanspant straks verplichten om geld te reserveren voor eventuele proceskosten en voor een schadevergoeding. Daarmee wordt het moeilijker om een SLAPP-zaak te beginnen. Het amendement kon naast indieners D66 en Pro op steun rekenen van de fracties van SP, 50PLUS, Volt, PvdD, CDA, VVD, SGP, DENK, ChristenUnie, BBB en de eenmansfractie van Mona Keijzer, samen goed voor 108 van de 150 zetels. Alleen PVV, JA21 en FvD waren tegen.

Free Press Unlimited (FPU) en journalistenvakbond NVJ pleitten middels een petitie ook al voor een dergelijke vergoeding. FPU schrijft in een reactie dat de wet met dit amendement „fors verbeterd” is. „Wie misstanden aankaart verdient bescherming, geen rechtszaak.”