Vuurwerk en confrontaties. Vredige betoging in Milaan wordt toch nog even grimmig

Zaterdagmiddag, metrostation Porta Romana, Milaan: milieuactiegroepen en tegenstanders van de olie-industrie, andersglobalistische jongeren en ook pro-Palestinabetogers verzamelen zich om samen op te trekken in een lange stoet. Op de allereerste echte wedstrijddag van de Olympische Winterspelen besluiten meer dan vijfduizend manifestanten om een ander geluid te laten horen, tégen het sportieve evenement.

De deelnemers gaan om uiteenlopende redenen de straat op, maar allemaal staan ze achter de boodschap dat deze Winterspelen vooral de belangen van een kleine zakelijke en politieke elite dienen, en dat het gewone volk met zorgen als een betaalbare woning, zuiver drinkwater of de toekomst van de planeet, in de kou blijft staan.

Dat de inmiddels beruchte Amerikaanse migratiepolitie ICE in Milaan betrokken zou zijn bij de veiligheid van de sportdelegatie uit de VS valt ook niet goed, al lijkt de rol van ICE in Italië niet groot te zijn. De betogers trekken de aandacht met rockmuziek en steunbetuigingen aan Minneapolis, de stad waar ICE keihard optreedt tegen migranten en burgers die het niet met Trumps migratiebeleid eens zijn.

„Uit de Verenigde Staten bereiken ons beelden die we niet meer voor mogelijk hielden”, zegt Fabio Innau, een ingenieur die ook verbonden is aan de kleine communistische partij Rifondazione Comunista (Communistische Heropstanding). „We wéten wel dat de ICE-agenten die hier op de Spelen zijn, niet verantwoordelijk zijn voor de ordehandhaving, maar dat doet er voor ons niet zo heel veel toe. Het is een principekwestie. Die lui hebben hier in Milaan niks te zoeken.”

Innau loopt mee in de betoging uit protest tegen de „grote business” die het sportevenement is geworden. „Het heeft niks meer met de verbindende kracht van sport te maken, of het plezier dat het volk aan sport kan beleven”, zegt hij. Om nog maar te zwijgen, vervolgt hij, over de impact op de stad en op de Alpenregio’s waar de Winterspelen plaatsvinden. In Milaan is een grote politiemacht op de been gebracht. „Al dat machtsvertoon. Is dat nou echt nodig?”

Aan het begin van de avond werd de sfeer toch nog grimmig in Milaan.

Eerder op de dag zijn er berichten van mogelijke sabotageacties op het spoor, tussen Bologna en Venetië, met grote vertragingen als gevolg. En bij het vallen van de avond blijkt zaterdag waarom de politie niets aan het toeval wil overlaten. De eerst nog vredige stemming rond de betoging slaat om. Het komt tot een confrontatie, als sommige betogers proberen de ringweg van Milaan op te komen. Er wordt met vuurwerk gegooid, maar de politie lijkt de situatie goed onder controle te kunnen houden. Om 19.15 uur meldt de krant La Repubblica dat er vijf arrestaties zijn verricht.

Winkeliers houden hun rolluiken gesloten

Eerder op de dag lopen betogers met geblokte Palestijnse sjaals langs. Zij eisen de vrijlating van Mohammad Hannoun, leider van verschillende Palestijnse organisaties in Italië, die in december werd opgepakt omdat hij verdacht wordt van de financiering van Hamas. De betogers lopen langs veel gesloten rolluiken, aan weerszijden van de straat.

Veel winkeliers zijn uit voorzorg dichtgebleven. Zij hebben de beelden uit Turijn, een week eerder, voor ogen. Daar kwam het tot een confrontatie nadat de autoriteiten een bekend links cultuurcentrum, gevestigd in een kraakpand, hadden ontmanteld. Relschoppers gingen tegen de politie te keer en één agent werd zelfs met een hamer toegetakeld.

Het noopte de Italiaanse regering van de radicaal-rechtse premier Giorgia Meloni om deze week in ijltempo een nieuw veiligheidsdecreet goed te keuren. Voortaan mag de politie iemand voor of tijdens een betoging uit de menigte isoleren en tot twaalf uur vasthouden. Boven de betogers in Milaan cirkelt zaterdag voortdurend een helikopter.

Op het protest is ook de milieubeweging goed vertegenwoordigd. „Het is absurd dat een vervuilend bedrijf als ENI (dat aan olie- en gaswinning doet, red.) officiële sponsor is van deze Spelen”, zegt Federico Spadini, klimaatcampagnevoerder bij Greenpeace. „Het Internationaal Olympisch Comité moet ingrijpen, dit kan echt niet.”

Ook Spadini heeft moeite met het machtsvertoon op straat, of de nieuwe veiligheidsregels die in allerijl werden doorgevoerd. „Uitdrukken dat je het ergens mee oneens bent, is ieders democratisch recht. Op straat komen, en vredig uiting geven aan je ontevredenheid, werkt ook als een uitlaatklep. Maar Milaan is in een gemilitariseerde zone veranderd. Heel naar dat de overheid zo reageert op wie een ander standpunt heeft.”