Waarom is een burgerberaad over migratie nodig? ‘Dit is juist een onderwerp waar we sámen uit moeten komen’

52 minuten geleden 1

Nederland heeft nood aan een nieuw burgerberaad. Dat stelt Edzo Doeve, oud-topman van uitvaartbedrijf DELA. Het onderwerp: migratie – van asiel tot arbeidsmigratie. Het plan: 150 door loting bijeengebrachte Nederlanders buigen zich over de uitkomsten van het rapport van de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen, die onder meer voorstelt jaarlijks per saldo maximaal vijftigduizend migranten toe te laten.

Dit weekend lanceerde Doeve het initatief samen met acht anderen, onder wie journalist Frénk van der Linden en voormalig D66-Kamerlid Jan Hoekema.

Het is tijd voor een pacificatie, we moeten weer met elkaar in gesprek

„De scenario’s van de commissie-Van Zwol worden het vertrekpunt om mensen onderbouwd hun mening te laten geven en eigen wegen te verkennen”, zegt Doeve, die zichzelf als „wegbereider” ziet.

Op 9 juni is een startbijeenkomst in Haarlem. Het burgerberaad zelf moet in het voorjaar van 2027 worden gehouden. Ruim honderd schrijvers, oud-politici en andere prominenten steunen het initiatief – van Geert Mak tot Paul Cliteur, Job Cohen en Leefbaar-oprichter Ronald Sørensen.

Den Haag praat hele dagen over migratie. Waarom is een burgerberaad nodig?

„We zitten te veel in onze eigen bubbels. De een heeft moeite met het huidige asielbeleid en protesteert tegen de komst van een azc, de ander vraagt zich af waar die demonstranten zich eigenlijk aan storen.

Als samenleving worden we tegen elkaar uitgespeeld door politieke partijen die zich profileren op migratie, terwijl dit juist een onderwerp is waar we samen uit moeten komen. Ik ga een heel groot woord gebruiken: het is tijd voor een pacificatie, we moeten weer met elkaar in gesprek. De schoolstrijd is ook ooit beslecht door mensen met diametraal tegenovergestelde ideeën samen tot een oplossing te laten komen.”

En hoe moet dat dan?

„We praten al anderhalf jaar met mensen die het never nooit eens zijn met elkaar, maar die wel allemaal meer dialoog willen. Je hoeft elkaar niet te overtuigen, het gaat om verbinden. Kijk naar het recente burgerberaad over klimaat. Deelnemers wijzigden amper hun mening maar konden toch leven met de meeste adviezen en verreweg de meeste deelnemers voelden zich gezien en gehoord.”

Een verschil: het burgerberaad over klimaat was een initiatief van Den Haag.

„Ja, dus is het spannend of de politiek gaat toezeggen of ze in ieder geval willen luisteren naar onze uitkomsten. Via een Kamermotie of een brief van het kabinet zou ze kunnen laten weten het initiatief te steunen en de uitkomsten ter harte te nemen of anders met serieuze tegenargumenten te komen. Hebben we die toezegging vooraf niet: dan houdt het op, dan gaat het burgerberaad niet door. Het beraad is overigens niet bedoeld als kritiek op de politiek.”

Wie mag meedoen?

„Een enquêtebureau selecteert 150 mensen op basis van een representatieve steekproef. Ze letten op opleiding, regionale spreiding, leeftijd en geslacht .

We moeten voorkomen dat het een elitair clubje wordt dat in een hotel van alles afspreekt. Uiteindelijk is dit een zoektocht van de hele bevolking. We moeten zorgen voor een connectie tussen het kleine debat van de 150 Nederlanders in het burgerberaad en de discussie die het grote publiek tegelijk zal moeten voeren. Zo zorgen we ook dat Den Haag niet om ons heen kan.”

Was u eerder betrokken bij een burgerberaad?

„Toen het Van Abbemuseum in Eindhoven in 2024 een nieuw kunstwerk voor buiten zocht, was ik mede-organisator van een burgerberaad daarover. Ik zou zelf een ander kunstwerk op nummer één hebben gezet dan het beeld dat uiteindelijk werd gekozen [The Acrobat van het Russisch-Amerikaanse kunstenaarsduo Ilja en Emilia Kabakov]. Met de uitkomst kon ik niettemin goed leven, omdat ik het belangrijker vond dat we met z’n allen in gesprek gingen. Zo ontstond een gemeenschappelijke wijsheid. Je moet niet deelnemen aan een burgerberaad als je per se een bepaalde uitkomst wil. Vertrouw het proces.”