Waarom muzikanten toch geen betere talenknobbel hebben

Het idee dat muziek en taal in de hersenen elkaar aanvullen, is populair. Maar wie muzikaal aangelegd is, leert toch niet per se makkelijker een tweede taal, zo blijkt uit nieuw onderzoek.

Het idee is niet onlogisch. Muziek en spraak hebben veel dingen gemeen: ze bestaan uit geluid dat zich in de tijd ontvouwt, verschillen in toonhoogte en timing zijn belangrijk en beide vertellen een verhaal. Eerder onderzoek, meer bepaald een overzichtsstudie van 57 onderzoeken, vond dan ook een positief verband tussen muzikaliteit en het leren van een tweede taal.

De auteurs van deze nieuwe studie waren sceptisch. In de meeste van die 57 onderzoeken ging het volgens hen niet om echte taalbeheersing, maar over luistervaardigheid. En een taal beheersen is veel meer dan dat. Je moet woorden begrijpen, de grammaticale regels doorgronden, een gevoel krijgen voor uitdrukkingen en zelfs contextuele zaken zoals beseffen wat je in welke situatie mag zeggen, of beleefdheidsvormen.

De opzet van de studie

Daarom zetten de onderzoekers twee studies op. Ze rekruteerden 146 Portugeestalige deelnemers en 174 Poolstalige. Vervolgens toetsten ze de muzikaliteit van de deelnemers. In een vragenlijst werd eerst gevraagd hoe muzikaal geschoold ze zijn, hoe muzikaal ze zichzelf vinden en hoeveel jaar muziekles ze ooit hadden gevolgd.

Daarnaast werden twee echte tests uitgevoerd. Deelnemers moesten 104 keer luisteren naar twee korte muziekfragmenten. Ze moesten telkens zeggen of die identiek waren. De eerste helft van de tests toetste het vermogen om verschillen in toonhoogte te detecteren, de tweede helft ritme.

Dan kwamen de taaltests: de onderzoekers checkten het Engels-niveau van alle deelnemers. Eerst moesten deelnemers hun eigen niveau inschatten op zeven punten. Daarna legden ze een meerkeuzetest af waarin ze Engels in context moesten gebruiken. Ze moesten bijvoorbeeld het gepaste antwoord kiezen op een alledaagse vraag.

De onderzoekers hielden daarbij rekening met leeftijd, geslacht, opleidingsniveau en een test voor algemene, niet-talige intelligentie.

Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!

Helemaal niets gevonden

In de Portugese groep hing geen enkele maat voor muzikaliteit samen met de taalvaardigheid in het Engels. In Polen was het niet veel beter, al werd daar wel één verband gevonden. Wie zichzelf muzikaler inschatte, schatte ook zijn Engels beter in en scoorde een klein beetje beter op de leestest. Het verschil was echter niet groot. Bovendien leverden de twee gehoortests ook in Polen niets op en muziekles evenmin.

Het kan dus even goed zo zijn dat mensen die zichzelf hoog inschatten op één vlak, zichzelf ook beter inschatten op een ander. Een andere mogelijkheid die de onderzoekers noemen, is dat sommige deelnemers extra oplettend waren of graag een goede indruk maakten.

Waarom vond dat eerdere onderzoek wel een verband?

De resultaten staan dus haaks op die overzichtsstudie van vorig jaar. De onderzoekers denken dat er drie mogelijke verklaringen zijn. Ten eerste gingen de meeste resultaten in die eerdere studie zoals gezegd enkel over klanken. Ten tweede denken ze dat het leertraject een rol kan spelen: mensen met een muzikaal oor die een taal pas beginnen te leren, kunnen misschien in het begin makkelijker klanken onderscheiden, maar later, wanneer het vooral gaat om context en nuance, verdwijnt dat voordeel.

De derde factor is de rekenmethode zelf: de studie van vorig jaar keek enkel naar correlaties. Er werd niet gecorrigeerd voor zaken als leeftijd of intelligentie. Zulke verbanden verdwijnen vaak grotendeels zodra je met die factoren wel rekening houdt.

De kanttekeningen

Toch is ook deze nieuwe studie niet perfect. Er is geen bewijs gevonden voor een verband, maar dat is niet hetzelfde als bewijs dat er geen verband is. De deelnemers waren bovendien jonge hoogopgeleiden die al goed Engels konden spreken. De studie is dus niet representatief voor andere bevolkingsgroepen.

Belangrijk is ook wat er niet gemeten werd. De onderzoekers toetsten taalgebruik in context, niet de uitspraak of het onderscheiden van vreemde spraakklanken. Net op dat vlak vindt eerder onderzoek wel effecten. Die mogelijkheid blijft dus openstaan.

Ten slotte waren weinig deelnemers muzikale virtuozen. Meer dan de helft van de Portugese en twee derde van de Poolse deelnemers had zelfs nooit muziekles gehad. Het kan best zijn dat echte musici anders zouden scoren, maar dat kan je aan de hand van deze studie dus niet zomaar zeggen.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: