Wereldbeeld van christenen in Oldebroek splijt op asiel: ‘heb uw naaste lief’ of ‘sluit de grenzen’?

2 uren geleden 1

Grote posters van het Christelijk Verbond Oldebroek (CVO) en de SGP prijken daags na de gemeenteraadsverkiezingen in het Gelderse Oldebroek. „Christelijke overtuiging, heldere koers”, leest de tekst van SGP. „Opstaan voor het goede”, staat op de poster van de ChristenUnie (CU).

Zo’n twintig jaar lang was de CU de grootste partij van de gemeente Oldebroek (bijna 25.000 inwoners). Tot vorige week woensdag. Toen kromp de partij van zes naar vier zetels en verloor daarmee de koppositie aan het relatief jonge CVO, een afsplitsing van de SGP onder leiding van de jonge, voormalig Ongehoord Nieuws-presentator Tom de Nooijer. CVO groeide van drie naar zeven zetels. Ook de SGP won een zetel en ging van twee naar drie.

De CU pleit voor snelle integratie van asielzoekers, de SGP pleit voor een streng toelatingsbeleid

Het verlies van de CU in Oldebroek staat niet op zichzelf. In zeker negen op de tien gemeenten waar de partij meedeed aan de gemeenteraadsverkiezingen, verloor ze stemmen ten opzichte van 2022. Door het land verloor de CU 91 raadszetels. Tegelijkertijd won de SGP stemmen in zeven op de tien gemeenten waar de partij meedeed en kreeg er in totaal 28 zetels bij.

Ook landelijk verloor de CU afgelopen jaren terrein. Waar de partij in 2021 nog vijf zetels had in de Tweede Kamer, kromp dat aantal sinds 2023 naar drie. Schuift de streng-christelijke kiezer steeds meer op naar rechts?

Verrechtsing

In zekere zin is sprake van verrechtsing van het christendom in de politiek, ziet hoogleraar Europese cultuur en christendom Matthias Smalbrugge. Dat is volgens hem het gevolg „van het verzet van het christendom tegen de moderniteit sinds de negentiende eeuw en de geboorte van het fundamentalisme”. En dit „sluit aan bij moderne stromingen die zich ook keren tegen het pluralisme [de opvatting dat verschillende overtuigingen gelijkwaardig zijn]”, aldus Smalbrugge. Het is ook een van de redenen waarom Forum voor Democratie groeide bij de gemeenteraadsverkiezingen.

De ontwikkeling uit zich in het benadrukken van ‘wij-zij-denken’, vertelt Smalbrugge. Partijen als de SGP en FVD beschouwen het christendom als identiteit en gebruiken het om mensen binnen de ‘joods-christelijke cultuur’ te onderscheiden van degenen daarbuiten, waarmee de confrontatie wordt gezocht met de islam. Daarentegen staat bij de CU het christendom als persoonlijke overtuiging centraal, legt de hoogleraar uit. „Die stroming vindt bijvoorbeeld dat abortus niet kan, maar zegt niet dat mensen die anders denken niet bij Nederland horen.”

Het verschil tussen deze opvattingen uit zich concreet in de discussie rondom het opvangen van asielzoekers. Smalbrugge: „De ChristenUnie pleit voor snelle integratie van asielzoekers, de SGP pleit voor een streng toelatingsbeleid, omdat ze vindt dat de Nederlandse cultuur moet worden beschermd.”

Asielopvang

Ook in Oldebroek speelt die discussie. In 2023 werd bekend dat het Centraal Orgaan opvang asielzoekers een azc wilde openen in de Gelderse gemeente. Dit leidde tot onrust onder inwoners en in de raad, waarbij het politieke verzet werd geleid door het CVO. Uiteindelijk bleek de komst van het azc halverwege 2024 niet mogelijk door stikstof- en natuureisen. De beoogde locatie grenst aan het beschermde natuurgebied de Veluwe.

„Maar de ophef was er al”, zegt Geerco André, lijsttrekker van de Oldebroekse ChristenUnie. Volgens André werden zowel de mogelijke komst van de asielopvang als de ophef de ChristenUnie verweten, omdat die toentertijd de grootste partij was. „Terwijl wij nooit echt een standpunt over dat azc hebben ingenomen.”

Dat de komst van een azc niet zorgt voor een toename in onveiligheid: beste ChristenUnie, waar haalt u dat in vredesnaam vandaan?

Volgens een nieuwe raming van minister Bart van den Brink (Asiel en Migratie, CDA) moet de gemeente Oldebroek voor half 2027 plek bieden aan 129 asielzoekende mensen. Er wordt nog gezocht naar een locatie. Inwoners van Oldebroek konden suggesties aandragen, die door de gemeente worden getoetst. Zodra mogelijke locaties bekend worden gemaakt, worden omwonenden uitgenodigd voor een gesprek, zo schrijft de gemeente op haar site.

Voor de CVO was het lokale asielbeleid een speerpunt in de campagne. De partij wil „geen grootschalig azc en asieldrang”, staat in het verkiezingsprogramma. De CU, daarentegen, vindt „dat we de spreidingswet moeten uitvoeren, met aandacht voor participatie van inwoners en hun veiligheid”, zegt Geerco André.

In een debat voorafgaand aan de verkiezingen botsten de lijsttrekkers over het onderwerp. „De overlast is niet zo heftig als de verhalen willen doen geloven”, zei André. Daarop reageerde De Nooijer: „Dat de komst van een azc niet zorgt voor een toename in onveiligheid: beste meneer André, beste ChristenUnie, waar haalt u dat in vredesnaam vandaan?”

Collegevorming

De vraag is wat de grote inhoudelijke verschillen nu betekenen voor de collegevorming in Oldebroek. Verkiezingswinnaar De Nooijer heeft Richard de Mos, lijsttrekker van Hart voor Den Haag en winnaar van de gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag, aangesteld als formateur voor een nieuw college. Getalsmatig zijn er twee logische opties: CVO kan als grootste partij een meerderheid vormen met de CU óf met de SGP.

De SGP staat „open voor een gesprek met iedereen”, zegt lokale lijsttrekker Erik Doornwaard, ondanks dat De Nooijer eind 2021 met ruzie vertrok bij de SGP en een breuk in de partij veroorzaakte. Als CVO en de SGP inderdaad een college vormen, zou de ChristenUnie na decennia van besturen in Oldebroek in de oppositie komen.

CU-leider André staat er „ontspannen” in, maar denkt ook dat samenwerken met CVO lastig wordt. „De brug tussen de CVO en de SGP is denk ik makkelijker te slaan dan de brug naar ons.”