Er klinkt gelach in groep 8 tijdens de Week van de Lentekriebels: ‘Wat is een vúlva?’

4 uren geleden 2

Gegiechel alom in groep 8 op basisschool OBS De Uilenbrink in het Noord-Brabantse Veghel. Het groepje van Loet (12), Puk (11), Iris (12) en Jaylee (11) heeft net een vraagkaart voorgelezen van het kaartspel dat voor ze op tafel ligt: ‘Wat is de enige manier om op een natuurlijke manier zwanger te raken?’

„Neukeee”, zegt Loet, tot groot vermaak van het groepje. „Piemel in de…”, probeert Puk, voordat ze in lachen uitbarst. Iris en Jaylee komen om die reden niet tot een antwoord. Als het lachen wegebt, stemt het antwoord op het kaartje, ‘penis-in-vagina-seks’, niet tot tevredenheid. Puk: „Gewoon seks is toch ook goed?” Iris leest snel het volgende kaartje voor. „Ben je ooit verliefd geweest?” Ze twijfelt geen seconde. „Pas!”

Ook bij de andere groepjes in het klaslokaal klinken gelach en allerlei seksuele begrippen. „Een natte droom!” roept Ties (12). „Eierstokken!” schreeuwt Morris (11). „Vulva”, zegt Esmee (11). „Wat is een vúlva?” schatert haar groepsgenoot Lola (11).

Dat deze termen vanmiddag op De Uilenbrink klinken, heeft te maken met de Week van de Lentekriebels, dat dit jaar in het teken staat van ‘respect’. Sinds de oprichting in 2005 beoogt de nationale en jaarlijkse themaweek onderwerpen als „weerbaarheid, relaties en seksualiteit” op basisscholen onder de aandacht te brengen. Scholen kiezen zelf welke van de drie erkende lesmethodes zij gebruiken en of zij aanvullend lesmateriaal willen inzetten, zoals dit kaartspel.

Meester van groep 8, Joost van den Biggelaar (47), gebruikt zijn lessen om aandacht aan de themaweek te besteden. Hij houdt het gesprek graag „luchtig”, bijvoorbeeld door zijn zelfverzonnen ‘Lentekriebelbak’, waarin zijn leerlingen anoniem vragen aan hem stellen. Soms gaat dat wat ver, zegt Van den Biggelaar, zoals de vraag hoeveel bedpartners hij heeft gehad. Daar geeft hij dan ook geen antwoord op. Maar, zegt hij, de luchtigheid helpt om „het goede gesprek” over zulke gevoelige onderwerpen draaiende te houden.

Kinderen gaan zelf in gesprek

Daarom heeft Van den Biggelaar vanmiddag ook Willem Mulder (34) uitgenodigd, om het door Mulder zelf ontwikkelde kaartspel ‘Everybody‘ te demonstreren. Het kaartspel bevat vijftig kenniskaarten en vijf open vraagkaarten, bijvoorbeeld over seksuele termen, veranderingen in het lichaam en het aangeven van grenzen.

Het kaartspel moet relationele en seksuele voorlichting volgens Mulder „bespreekbaarder maken”. „Niet de ouders of docenten gaan het gesprek met de kinderen aan, maar de kinderen zelf. Daardoor ligt het initiatief bij hen.” Zijn kaartspel is volgens Mulder hard nodig, vanwege het ”megagrote taboe” in de maatschappij om met kinderen over weerbaarheid, relaties en seksualiteit te praten. En laten dat nou net onderwerpen zijn, aldus Mulder, waar iedereen in het leven mee te maken krijgt.

In 2023 vond op sociale media volgens Rutgers een „hetze” plaats tegen de themaweek

Kinderen en relationele en seksuele vorming, het blijkt de afgelopen jaren een gevoelige combinatie. De politiek roert zich steeds vaker in de Week van de Lentekriebels. Thierry Baudet (FVD) maakte zich in 2023 zorgen over de „seksualisering van kinderen”, Caroline van der Plas (BBB) noemde de seksuele voorlichting die „over kinderen wordt uitgestort” in 2024 „gekkigheid” en ook in de meest recente verkiezingsprogramma’s van BBB, Denk, FVD, PVV en SGP klinkt kritiek op de themaweek.

Ook buiten Den Haag is de tegenstand voelbaar – vooral online. In 2023 vond op sociale media volgens expertisecentrum voor seksuele gezondheid Rutgers een „hetze” plaats tegen de themaweek. Uit onderzoek blijkt dat veel scholen kampen met weerstand van ouders en vorig jaar bracht de ultraconservatieve katholieke stichting Civitas Christiana het zogenoemde ‘Zwartboek Lentekriebels’ uit, dat door de rechtbank werd verboden vanwege valse beweringen.

Op jonge leeftijd bespreekbaar maken

Rutgers dat de themaweek samen met de GGD’s organiseert, is vaak mikpunt van kritiek. Hoewel Luc Lauwers, adjunct-directeur bij Rutgers, de maatschappelijke spanning „betreurt”, wil hij die ook „nuanceren”. „De groep die de afgelopen jaren luid van zich heeft laten horen, is heel klein”, zegt Lauwers. „Uit de Monitor Seksuele Gezondheid 2023 blijkt dat maar 2 procent van de ouders géén voorstander is van verplichte voorlichting. Ook de weerstand die scholen van ouders ervaren, komt vaak van een paar ouders per school.”

Dat het verzet tegen de themaweek politiek meer voet aan de grond heeft gekregen, laat volgens Lauwers vooral zien dat „deze politieke partijen onjuist geïnformeerd zijn en niet goed weten wat er op scholen gebeurt”. Met lessen over vriendschap, relaties, weerbaarheid en seksualiteit worden kinderen volgens Lauwers „juist beschermd”. „Door deze thema’s op jonge leeftijd bespreekbaar te maken, creëer je ruimte om ook op latere leeftijd over dergelijke onderwerpen te blijven praten.”

Op De Uilenbrink wordt van de politieke spanningen weinig gemerkt. Van den Biggelaar vertelt dat met een nieuwsbrief „uitgebreid” is gecommuniceerd over de invulling van de week, en ouders met vragen kunnen over de inhoud in gesprek met de leerkrachten.

Ook in de klas heerst vanmiddag weinig spanning. Hooguit ongemak. Neem Ties, die sommige vragen „wat raar” vindt, zoals „wat er op je ballen groeit”. Of Hira (12), die het kaartspel ongemakkelijk vindt omdat het vragen zijn „waar je het niet elke dag over hebt”.

Maar, zo zeggen de kinderen eensgestemd, de kleine groepjes zorgen ervoor dat ze elkaar kunnen vertrouwen. En ze steken er veel van op. Zo leerde Lola „hoe lang een menstruatie duurt”, namelijk twee tot zeven dagen, en Loet leerde van zijn drie groepsgenoten veel over het vrouwelijk lichaam. Ook Guus (12) meent iets nieuws te hebben geleerd. „Een of andere naam voor het vrouwelijk geslachtsdeel, wat was het nou…” „De vulva!” schreeuwen de kinderen in koor.

De volledige namen van de leerlingen zijn bekend bij de redactie.