Wie zonnepanelen bezit, moet ook energie-expert zijn. Of je ze met een thuisbatterij sneller terugverdient, ‘is afhankelijk van je situatie’

Na een zinderend hete dag druppelt buurthuis De Duinpan vol. In het Zuid-Hollandse dorp De Zilk, ingeklemd tussen bollenvelden en de Amsterdamse Waterleidingduinen, is deze zomerse avond een vleugje zee te ruiken. In de zaal zijn de deuren tegen elkaar opengezet. Als de pakweg honderd aanwezigen wordt gevraagd wie zonnepanelen op het dak heeft, steekt bijna iedereen de hand op.

Nu per 2027 de salderingsregeling eindigt en mensen zelf opgewekte elektriciteit niet meer kunnen wegstrepen tegen hun stroomverbruik, krabben veel zonnepaneelbezitters zich achter de oren. Hoe aantrekkelijk is die eigen stroom nog? Tel daar de berichten bij over het overvolle stroomnet, dure brandstof door de oorlog in Iran en wisselende klimaatambities van de overheid, en de chaos is compleet. Kunnen mensen de weg nog wel vinden in de energietransitie?

Op de informatieavond van de gemeente Noordwijk zegt Bas Romijn, adviseur bij het energieloket, dat mensen soms overwegen hun panelen van het dak te halen. „Onzin”, vindt hij dat. „Die dingen liggen er gewoon. Gebruik die energiecentrale op je dak. Dit is een ander spelletje, we moeten een ander inzicht hebben.” Her en der glimlachen of knikken mensen, een enkeling maakt notities.

Niet iedereen is de avond blanco ingegaan. Zo heeft Tim (46), die vanwege zijn werk in de cybersecurity liever zijn achternaam niet geeft, van de week nog een warmtepomp geïnstalleerd. En op z’n dak heeft hij twaalf panelen. „Ik heb een kruisvormig dak. Op alle stukken heb ik er een paar liggen.” Nu staat een thuisbatterij op de planning. Op een app waarmee hij zijn stroomverbruik in de gaten houdt, kan hij al inschatten wat die accu voor hem kan doen. Deze avond wil Tim alleen wijzer worden over de gemeentelijke subsidieregeling voor thuisbatterijen.

Het is een kunst geworden je eigen stroom goed te gebruiken, vindt hij. Heerlijk, dat puzzelen. „Het geeft een kick om zelfvoorzienend te zijn. Ik kan niet uitleggen waarom.” De recente, hoge brandstofprijzen waren wel een „drijfveer achter de warmtepomp”, vertelt Tim. „Gas gaat sowieso niet meer goedkoper worden. Er zit ook veel belasting op. Hoe eerder je daar van af bent, hoe beter.”

Laden op de zonnepiek

Of een thuisbatterij profijt oplevert, hangt helemaal van je situatie af, klinkt het op de informatieavond. Het eerste devies: je huis isoleren. Maar huiseigenaren kunnen ook veel doen om méér eigen stroom te verbruiken, zegt Romijn. Denk aan: apparaten aanzetten of je elektrische auto laden op de piek van de zonnestroomproductie, en ’s nachts juist uit.

„De meeste mensen verbruiken 30 procent van hun eigen stroom zelf”, zegt Romijn. Lukt het dat aandeel te verhogen tot 50 procent, dan verdient iemand zijn zonnepanelen in bijna zeven jaar terug, rekent hij voor. Dat is niet heel veel langer dan de grofweg vijfenhalf jaar die zonnepaneelhouders onder de salderingsregeling kunnen aanhouden.

Om nóg meer eigen stroom te gebruiken, kan een thuisbatterij een optie zijn. Die elektriciteit sla je dan op voor gebruik ’s avonds, of om op gunstige momenten terug te leveren aan het net. Een thuisbatterij kan ook gebruikt worden als noodstroomvoorziening.

Aan de thuisbatterij zitten wel haken en ogen, legt Romijn uit. „Het is geen gegarandeerd verdienmodel.” Onderzoekers van de Rabobank waarschuwden vorig jaar dat het zeer onzeker is of mensen hun thuisbatterij kunnen terugverdienen. En de inzet ervan kan, afhankelijk van gebruik en aantal thuisbatterijen in een wijk, de problemen op het stroomnet verergeren of verlichten.

Na afloop is Elly Heemskerk (62) nog niet overtuigd. „Ik heb mijn twijfels over die batterijen, omdat ik ze door de lithiumwinning heel milieuonvriendelijk vind”, vertelt ze. Zonnepanelen heeft ze een paar jaar terug wel geïnstalleerd.

Ze vindt het milieu belangrijk. Wel stoort ze zich aan de windmolens en zonneweides in het landschap van haar jeugd. Energiebesparing moet veel meer de boventoon voeren, vindt Heemskerk, in plaats van het bijbouwen van veel windmolens. Zelf vliegt ze al jaren niet meer.

Onzekere wereld

Paul en Jeannette van Eeden twijfelen nog over een thuisbatterij. Die kost al gauw 4.000 euro. Prijzig, zegt Paul (70). Zonnepanelen komen er wel. De hoge brandstofprijzen door de oorlog in Iran spelen daar zeker in mee. „De omstandigheden worden er niet beter op”, zegt Jeannette (67). „Het is een onzekere wereld”, beaamt Paul.

Het idee dat iedereen een eigen energiecentrale op het dak beheert, vraagt best veel expertise van Nederlanders. „We zijn al wat ouder”, zegt Jeanette met een lach, „dus soms is het best lastig. Met dit soort avonden proberen we bij te blijven.” Paul knikt. „Het lijkt af en toe wel alsof je ervoor doorgeleerd moet hebben.”

Na de informatieavond praat Tim zijn broer Koen (43) bij, die ook op de avond was afgekomen en enthousiast is geworden. Koen wil zijn bedrijfspand en bijbehorende bovenwoning gaan verduurzamen. „Het moet toch een keer gebeuren”, zegt hij. „Je moet niet blijven hangen in het oude.”

Toen bekend werd dat de salderingsregeling zou stoppen dacht Koen dat hij te laat was met de aanschaf van zonnepanelen. „Nu denk ik: wacht eens eventjes – als ik zonnepanelen leg, bespaar ik nog steeds.”

Dat kabinetten telkens een andere klimaatkoers varen en soms ook subsidies aanpassen: „Tsja, dat helpt niet”, zegt hij. „Maar uiteindelijk is de route gewoon naar minder of geen gas.” Het telefoonnummer van de verkoper van thuisbatterijen en zonnepanelen, die op eigen houtje naar de informatieavond was gekomen, heeft hij alvast genoteerd.