Wilde chimpansees zijn gematigde drinkers

In de urine die hij verzamelde bij chimpansees in het tropisch regenwoud van Oeganda, vond Aleksei Maro uiteindelijk de duidelijkste aanwijzing voor de theorie die hij probeert te bewijzen. In die urine toonde hij ethylglucuronide aan, een afbraakproduct van alcohol. „We wisten al dat apen soms cocktails stelen van toeristen in resorts, en dan dronken worden. Maar dat zijn menselijke settings. Wat we nog niet wisten is of ze in het wild ook alcohol nuttigen”, laat Maro via e-mail weten.

Maro is vorige week gepromoveerd op onderzoek naar de drunken monkey hypothese, die stelt dat de menselijke aantrekkingskracht tot alcohol, en alcoholisme, een evolutionaire oorsprong heeft. Zijn begeleider, hoogleraar Robert Dudley van de Universiteit van Californië, Berkeley, poneerde die hypothese in 2000, en in 2014 schreef hij er een persoonlijk boek over, The drunken monkey.

Maro: „Hij vertelt daarin dat hij wil begrijpen waarom zijn vader aan alcoholisme is overleden.” De hypothese stelt dat fruitetende dieren – sommige vleermuizen, vogels en (mens)apen – zintuigen hebben ontwikkeld om rijpend fruit van grote afstand te kunnen ruiken en lokaliseren. Ze kunnen zo ook alcohol binnen krijgen, want suikers in dat rijpende fruit worden door in de natuur voorkomende gisten afgebroken omgezet (via een fermentatie) in alcohol. Alcohol is dus gekoppeld aan iets positiefs, voedsel.

Onderzoeker bestudeert het gedrag van chimpansees aan de voet van een fruitboom.

Foto Aleksey Maro / UC Berkeley

Voor zijn onderzoek bepaalde Maro eerst de ethanolconcentratie (ethanol is alcohol) in het pulp van twintig soorten fruit die op het dieet van chimpansees in Ivoorkust en Oeganda staan. Ook onderzocht hij hoeveel van die pulp de dieren dagelijks eten – dat bleek gemiddeld 4,5 kilo. Maro leidde daaruit af dat ze dagelijks circa 1,5 standaardglas alcoholhoudende drank binnen krijgen, en publiceerde die bevinding vorig jaar.

Maar Maro vond dit te indirect. Het was hem niet duidelijk of de chimpansees met het pulp de alcohol echt binnen krijgen. Daarom verzamelde hij met collega’s gedurende een week in augustus 2025 urine van twintig chimpansees in het Kibale National Park in Oeganda. Die waren toen hoofdzakelijk te vinden in sterappelbomen (Gambeya albida), omdat ze vol hingen met rijpend fruit.

Voor het verzamelen van de urine hadden de onderzoekers meerdere opties, schrijft Maro. De media berichtten de afgelopen weken vooral over de methode waarbij een onderzoeker zich onder een in een boom zittende chimpansee posteert en diens urine probeert op te vangen met een zelfgemaakt instrument, een lange gevorkte tak waar een plastic zak aan is bevestigd.

Maar die methode hebben de onderzoekers „helemaal niet gebruikt”, schrijft Maro. „We hebben ‘m alleen gedemonstreerd aan een Duitse filmploeg die met ons mee was. Collega Sharifah Namaganda wees ons erop dat het helemaal niet praktisch is, want als een chimpansee in een boom gaat plassen, moet je er snel bij zijn. Je mist de straal vaak.” In dit geval hebben de onderzoekers de urine met een pipet opgezogen van het uiteinde van bladeren in de boom. „Daar vormt zich een poeltje. Een paar druppels is al genoeg.”

Het onderzoek, dat begin vorige maand is gepubliceerd, bevestigt de eerdere bevinding en laat zien dat de chimpansees dagelijks 1 à 2 standaardglazen alcohol nuttigen. Het is volgens Maro „the closest evidence so far” van de dronken-aap-hypothese.