‘Een kogel door het voorhoofd’ mag je een politicus niet toewensen, ook al was ‘het niet zo bedoeld’, legt de rechter uit

3 uren geleden 1

Dat Meta en Elon Musk bedreigende uitspraken richting politici toestaan op platforms als Instagram en X, betekent niet dat het ook van de Nederlandse wet mag. Dat ondervonden maandag vier verdachten, die in Den Haag terechtstonden in een themazitting bij de politierechter voor het bedreigen van politici. De rechter sprak van „nare”, „agressieve” bedreigingen die „veel te ver” gingen. Ze waren gericht aan Sjoerd Sjoerdsma (D66), Jan Paternotte (D66), Stephan van Baarle (Denk) en Hugo de Jonge (CDA) en deden zich voor tussen 2021 en 2025.

Politici moeten hun werk kunnen doen zonder te hoeven vrezen voor hun veiligheid, zei de officier van justitie herhaaldelijk in de rechtbank. „Dat werk vormt de basis van onze democratie”, schreef het Openbaar Ministerie maandag in een persbericht. „Een bedreiging aan het adres van een politicus kan ervoor zorgen dat die zich minder vrij voelt om standpunten te uiten. Dat leidt tot een zorgwekkende afvlakking van het politieke debat.”

Daar was de politierechter het mee eens: alle verdachten kregen een straf opgelegd.

Verdubbeld

Politici worden al jaren in toenemende mate serieus bedreigd. In tien jaar is het aantal meldingen ruim verdubbeld. In 2015 ontving het OM nog 200 meldingen, waarvan 92 strafbaar. Vorig jaar ontving het OM 493 meldingen, meer dan de helft bleek strafbaar (356). In 2022, na de coronaperiode, ontving het OM 1.125 meldingen van bedreigingen, 889 werden strafbaar bevonden.

Steeds meer worden dus beoordeeld als strafbaar, maar niet alle serieuze bedreigingen kunnen worden behandeld. Veel worden online geuit, wat politieonderzoek soms lastig maakt: verdachten kunnen niet altijd worden gevonden. „Mede om die reden werden in 2025 ruim tweehonderd zaken niet verder behandeld,” aldus het OM.

Drie van de vier bedreigingen die maandag werden behandeld, vonden online plaats. Alleen Hugo de Jonge werd in 2021 fysiek bedreigd: hij kreeg een envelop met daarop een tekst in blokletters die een gevaarlijke inhoud suggereerde („bakje wit poeder voor Hugo”). Het bleek waspoeder. De afzender, een man van 61 jaar uit Zevenhuizen, was tegen het coronabeleid. Hij is echter mogelijk licht verstandelijk beperkt en heeft onder meer moeite met consequenties overzien, aldus zijn advocaat. Dat indachtig legde de rechter een taakstraf op van dertig uur.

Belg

Drie verdachten bekenden en stelden ‘het niet zo te hebben bedoeld’ en evenmin te weten dat ze strafbaar handelden. Of ze zouden de gevolgen niet hebben overzien. Alleen de Belgische man die Sjoerdsma bedreigde, ontkende. Toch zag de politierechter genoeg bewijs: de Belg werd veroordeeld tot een week voorwaardelijke gevangenisstraf.

De man die Paternotte een „kogel in dat voorhoofd” had toegewenst, was afwezig in de rechtbank, evenals zijn advocaat. ”Ik weet ook niet waarom die Paternotte op mijn Instagram voorbijkomt”, zei hij tijdens het politieonderzoek. Wat hij ermee wilde bereiken? „Niets, het is snel getypt. Ik vind dat hij een dikkere huid moet hebben. Hij moet uit mijn algoritme blijven, dan heeft hij ook geen last van mij.” De man kreeg een taakstraf van tachtig uur van de politierechter. „Excuus en ik aanvaard de straf”, stond alvast in het dossier.

Paternotte moet uit mijn Instagram-algoritme blijven, dan heeft hij ook geen last van mij

Ook de man die – onder meer – Van Baarle bedreigde door een reactie te plaatsen onder een filmpje van JA21 op X, heeft „spijt” en had het „nooit zo bedoeld”. „Word eens tijd dat ze die Van Baarle achtervolgen en in elkaar timmeren. Misschien snapt hij het dan wel”, had hij geplaatst.

De rechter wees deze verdachte erop dat „je als volwassene wordt geacht na te denken voordat je wat doet”. De bedreiger kreeg een taakstraf van 120 uur en twee weken voorwaardelijke gevangenisstraf – ook vanwege andere uitspraken richting minderheidsgroepen en demonstranten. Dat begreep de 42-jarige man. „Ik heb er nooit bij stilgestaan dat het strafbaar was.”

De zitting in Den Haag was de eerste themazitting over bedreigingen waarin de politierechter meerdere, weinig complexe zaken behandelt en meteen uitspraak doet. Het OM gaat meer van dit soort zittingen houden over bedreiging van politici. Dinsdag staat een 29-jarige man uit Leeuwarden voor de politierechter in Leeuwarden, omdat hij Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA) online zou hebben bedreigd.