‘Fossielflatie’ tegengaan? Koester de energietransitie, zegt ECB-directielid Elderson

We komen even terug op het onderwerp van onze economienieuwsbrief NRC Voorkennis van 19 maart: de olieprijsschok en de centrale banken. Reageren op een olieprijsschok is voor centrale bankiers allesbehalve eenvoudig, schreef ik in deze nieuwsbrief. Op de olieprijs zelf hebben de centrale banken nul invloed. Op de inflatie die daar indirect het gevolg van is (duurdere benzine leidt tot duurdere producten in de schappen) in principe wel: ze kunnen de rente verhogen, om zo de prijsstijgingen in te dammen. Maar: zie zo’n renteverhoging maar eens goed te timen. Een hogere rente remt niet alleen de inflatie af, maar ook de economische groei. Een monetaire misser is gauw gemaakt.

Het Nederlandse lid van de directie van de Europese Centrale Bank, Frank Elderson, deed gisteren een opvallende oproep aan Europese politici: dóe iets aan onze afhankelijkheid van fossiele energie. Want die zadelt ons, centrale bankiers, telkens op met problemen. Binnen korte tijd kan de inflatie opeens de hoogte in schieten, zoals na de Russische inval in Oekraïne (2022) gebeurde, en zoals nu, door de Iran-oorlog, wederom gebeurt. „Ons primaire mandaat is prijsstabiliteit. Maar terugkerende energieprijsschokken maken het steeds moeilijker deze doelstelling te bereiken”, schrijft Elderson in de Financial Times.

Europa kan zijn eigen vatbaarheid voor olie- en gasprijsschokken verminderen door volop in te zetten op de energietransitie, meent Elderson. Hij noemt Spanje, dat verregaand overschakelde op zonne- en windenergie, als positief voorbeeld. De energietransitie wordt weleens omschreven als duur, maar hoe duur is het eigenlijk om telkens de rekening te moeten betalen voor ‘fossiele inflatie’? Die vraag stelt Elderson. „De echte vraag is niet of Europa zich kan veroorloven de energietransitie te maken. De vraag is of het zich kan veroorloven dit níet te doen”, schrijft hij.” Food for thought.

Tegelijk roept dit punt van Elderson ook een andere vraag op: wat kan de ECB zélf doen voor de energietransitie? Rentekorting geven op lange termijninvesteringen in duurzame energie, bijvoorbeeld, zoals UvA-onderzoeker Jens van ’t Klooster onlangs in onze podcast NRC Vandaag opperde. Deze vraag gaat Elderson in zijn opiniestuk uit de weg, maar zal allicht binnen de ECB-toren nu vaker gesteld worden.

Liveblog Economieblog

Huidige olie- en gascrisis is ernstiger dan die van 1973, 1979 en 2022 samen, zegt IEA-baas