‘Afrikanen beseffen niet wat we de wereld hebben gegeven’, zegt Angelique Kidjo, de koningin van de Afrikaanse muziek

Ze is de 2.854ste ster op de Hollywood Walk of Fame en pas de eerste zwarte Afrikaan met een tegel op de beroemde boulevard in Los Angeles. Zangeres en songwriter Angelique Kidjo (66) werd in Benin geboren en brak in de jaren tachtig internationaal door via Frankrijk en Nederland. Ze ontwikkelde zich de afgelopen decennia tot een van de krachtigste Afrikaanse zangstemmen met wereldwijde invloed.

Tijdens de onthulling van de ster op de Hollywood Boulevard, uiteraard in het bijzijn van Hollywoodacteurs en veel pers, werd niet alleen haar enorme muzikale oeuvre geroemd, maar ook haar activisme. Ze zet zich haar hele carrière in voor Afrikaanse vrouwen en kinderen, onder meer via VN-Kinderfonds Unicef. In 2022 was ze nog associate artist op het Holland Festival met haar album Mother Nature, dat geheel over klimaatverandering gaat en zorgde voor haar vijfde Grammy.

Kidjo werd in 1960 geboren in een muzikaal gezin in Benin, een relatief klein land in West-Afrika dat is ingeklemd tussen Togo en Nigeria. Haar vader was muzikant en op haar zesde speelde ze al mee in het theatergezelschap van haar moeder. Ze groeide op met Beninese muziek, maar luisterde ook naar James Brown en Jimi Hendrix.

Na een succesvol debuut in West-Afrika vertrok ze als jonge twintiger naar Frankrijk om te ontsnappen aan het marxistische bewind in Benin. Daar speelde ze in jazzclubs en kwam ze in contact met de Nederlandse pianist Jasper van ’t Hof. „Van hem heb ik geleerd de gekkigheid van jazz te omarmen”, vertelde ze in 2022 aan NRC. „Hij bereidde me voor op het muzikantenleven.” Ze nam meerdere platen op met Van ’t Hof en bracht met hem haar internationale solodebuut Parakou uit in 1989. Het betekende haar doorbraak buiten Afrika.

Afrika’s voornaamste diva

De zeventien albums die ze daarna maakte, staan bol van West-Afrikaanse funk, pop en jazz. Kidjo spreekt vijf talen: Fon, Yobuba, Guin, Frans en Engels, en zingt liedjes in nog andere talen. De afgelopen jaren herinterpreteerde ze onder meer muziek van Talking Heads en Celia Cruz. Ze werkt graag samen met muzikanten uit diverse genres. Zo speelde ze met Alicia Keys, Philip Glass, Burna Boy en Peter Gabriel.

Met haar energieke zangstijl en de altijd dansbare invloeden uit de rijke Beninese muziekgeschiedenis, bereikt ze een breed publiek. Het Amerikaanse tijdschrift Time noemde haar in 2021 een van de 100 meest invloedrijke personen ter wereld en de BBC nam haar een jaar eerder op in een lijst van 50 meest iconische Afrikanen. Kidjo is regelmatig ‘de koningin van de Afrikaanse muziek’ genoemd, of ‘Afrika’s voornaamste diva’. Naast haar inzet voor Unicef heeft ze ook een eigen stichting, Batonga Foundation, gericht op leiderschap voor meisjes en jonge vrouwen.

Gedurende haar hele carrière put de zangeres uit de Beninese spirituele wereld van voodoo, die sterk verbonden is met de muziek. Kern van dat natuurgeloof is de verbondenheid tussen spirits en de aarde, het ecosysteem waar de mens deel van uitmaakt. Vanuit die opvoeding – en de muziek die ermee verbonden is – behandelt ze op haar albums onderwerpen als milieuvervuiling, seksuele diversiteit en verdraagzaamheid. Ook de belangrijke rol van Benin in het slavernijverleden – als slachtoffer en dader – speelt een rol in haar werk.

In maart van dit jaar kwam haar nieuwste album uit, Hope!!. Ze werkt erop samen met onder meer Pharrell Williams, Davido en Nile Rodgers. Het is een ode aan haar overleden moeder, van wie ze leerde dat hoop de basis is voor het menselijk bestaan, en dat muziek die hoop kan bieden.

Bij de onthulling van de ster op de Walk of Fame knielde Kidjo huilend neer. In haar speech hief ze met krachtige stem een lied aan. Ze benadrukte de betekenis van het moment voor de erkenning van Afrikaanse artiesten. „Ik kom uit een land dat de wereld heeft geïnspireerd met zijn cultuur. Afrikanen beseffen niet wat we de wereld hebben gegeven. Zonder ons is er geen muziek mogelijk op deze planeet.”

Kidjo speelt volgend jaar weer in Nederland. In maart 2027 geeft ze samen met het Metropole Orkest nieuwe interpretaties van songs van grote namen uit de Afrikaanse muziek, zoals Miriam Makeba, Youssou N’Dour en Fela Kuti.