Al die vrienden die je alleen digitaal spreekt, helpen niet tegen eenzaamheid

Mensen hebben honderden, misschien wel duizenden vrienden, volgers en andere connecties op sociale media. Toch is dat geen remedie tegen eenzaamheid. Nieuw Amerikaans onderzoek doet vermoeden dat onlinebanden met mensen die je in het echte leven nooit hebt ontmoet de gevoelens van eenzaamheid juist versterken.

Een team van Oregon State University analyseerde de gegevens van ruim 1500 Amerikanen tussen de 30 en 70 jaar. Daaruit bleek dat contact onderhouden via sociale media met mensen die je daadwerkelijk kent, je niet eenzamer maakt, maar ook zeker niet minder eenzaam. Online vriendschap met onbekenden is juist gelinkt aan een gróter gevoel van eenzaamheid.

“Mensen die worstelen met eenzaamheid doen er goed aan om hun onlinegedrag eens kritisch onder de loep te nemen”, zegt onderzoeksleider Brian Primack. “Hoe verlopen de interacties met onbekenden op sociale media? Zelfs als die onlinecontacten heel hecht voelen, zijn ontmoetingen in het echte leven waarschijnlijk waardevoller.”

Eenzaamheid is slecht voor je gezondheid

In 2023 waarschuwde Vivek Murthy, de hoogste volksgezondheidsfunctionaris in de VS, al voor een nationale ‘eenzaamheidsepidemie’. Volgens dat rapport voelde ongeveer de helft van alle Amerikaanse volwassenen zich al voor de coronapandemie meetbaar eenzaam. Het besef in een sociaal isolement te zitten is niet zomaar een vervelend gevoel. Volgens het rapport brengt een gebrek aan sociale verbinding grote gezondheidsrisico’s met zich mee. We hebben het hier over gevaren die te vergelijken zijn met de gevolgen van roken.

Zo hebben mensen die zich vaak eenzaam voelen, meer dan twee keer zoveel kans op depressie. Het risico op hartziekten stijgt met 29 procent en de kans op een beroerte met 32 procent. Bij oudere volwassenen neemt ook het risico op dementie met maar liefst 50 procent toe. En als klap op de vuurpijl ligt de kans op vroegtijdig overlijden ruim 60 procent hoger. Dit alles maakt onderzoek naar de rol van sociale media extra belangrijk.

Leestip: Ja, jongeren worden echt depressief van social media, blijkt uit megastudie

Alle leeftijden

Eerdere studies richtten zich vooral op tieners en jongvolwassenen. Maar volwassenen van middelbare leeftijd en ouderen vormen driekwart van de bevolking en ook zij zitten massaal op sociale media. “We weten bar weinig over de effecten van sociale media op deze groep”, vertelt Primack. “Maar we weten wel dat de gezondheidsgevolgen van eenzaamheid vaak ernstiger worden met de jaren.”

Een interessant gegeven is dat gemiddeld 35 procent van de sociale media-contacten van de proefpersonen uit mensen bestond die ze nog nooit in het echt hadden ontmoet. Gedragswetenschapper Jessica Gorman legt uit dat dit kan leiden tot een vertekend beeld van andermans leven. “Op sociale media idealiseren we vaak de vriendschappen van anderen, waardoor de sociale vergelijking (de menselijke neiging om eigen vaardigheden, meningen en situaties te evalueren door ze te spiegelen aan anderen, red.) sterker wordt”, legt ze uit. “Bij mensen die je nooit hebt ontmoet is dat effect mogelijk nog groter, omdat je geen echte ervaringen hebt om dat perfecte plaatje te relativeren.”

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: