Als Sjoerdsma niet flink extra geld uittrekt voor ontwikkelingssamenwerking, is de minister spoedig weer terug bij af

1 uur geleden 1

Als minister Sjoerd Sjoerdsma (D66) voor volgend jaar niet flink extra geld uittrekt voor ontwikkelingssamenwerking, dreigt hij opnieuw in een moeizame zoektocht naar politieke steun te verzanden. Aldus waarschuwde Eerste Kamerlid Farah Karimi (PRO) in de senaat tijdens de begrotingsbehandeling van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking voor 2026.

Die waarschuwing kan de minister lastig negeren. Anderhalve week geleden werd bekend dat Sjoerdsma een overeenkomst sloot met PRO om tot een meerderheid te komen voor de begroting van 2026. In ruil voor die steun wordt in dat jaar 380 miljoen extra geïnvesteerd in ontwikkelingssamenwerking. Dat is alleen geen nieuwe investering, maar geld uit latere jaren dat naar voren wordt gehaald.

De zoektocht van minister Sjoerdsma naar voldoende steun in de Tweede en Eerste Kamer verliep allesbehalve soepel

In augustus begint het kabinet aan gesprekken voor een begroting voor 2027. Daarbij moet het onderhandelen met een deel van de oppositie, omdat het slechts wordt gesteund door een minderheid. Karimi maakt duidelijk dat PRO in die onderhandelingen opnieuw inzet op extra investeringen in ontwikkelingssamenwerking. De coalitiepartij VVD is juist tegen extra geld voor ontwikkelingssamenwerking.

De zoektocht van minister Sjoerdsma voor voldoende steun in de Tweede en Eerste Kamer verliep allesbehalve soepel. Aanvankelijk steunden rechtse partijen de minister, mede vanwege een bezuiniging op UNRWA, de hulporganisatie van de VN die Palestijnse vluchtelingen ondersteunt. Enkele dagen na de stemming zei Sjoerdsma de hulporganisatie toch te steunen. De oppositie voelde zich misleid en de minister bood excuses aan. Daarop werd een deal met links gesloten.

‘Kaalslag door de PVV’

Juist over het geschuif met geld kreeg PRO kritische vragen van een groot aantal senatoren. In de senaat kreeg Sjoerdma’s partijgenoot Karimi veruit de meeste vragen.

De begroting die minister Sjoerdsma verdedigt, is opgesteld door oud-PVV-minister Reinette Klever. Die voerde forse bezuinigingen door op ontwikkelingssamenwerking, oplopend tot jaarlijks 2,4 miljard euro. „Aan die kaalslag door de PVV wordt niets gedaan”, zei SP-senator Bastiaan van Apeldoorn. „Per saldo komt er de komende jaren niets bij.”

Toch lijkt de ministser voor de begroting van 2026 niet te hoeven vrezen. Na bekendmaking van de afspraak lieten 50Plus, Onafhankelijke Politiek Nederland (OPNL) en BBB-afsplitser Robert van Gasteren weten de begroting ook de steunen. Met hun steun, die van PRO en van de coalitiepartijen, heeft Sjoerdsma in de senaat een meerderheid.

Al is niets honderd procent zeker. De PVV-fractie heeft een hoofdelijke stemming aangevraagd voor volgende week en die worden beschouwd als onvoorspelbaarder dan fractiegewijze stemmingen.

Verleidelijk

Senator Madeleine van Toorenburg (CDA) toonde zich bovendien kritisch over de afspraken met PRO. „Door de truc met het naar voren halen van geld”, zei ze, ”kunnen hulporganisaties zich moeilijker langjarig committeren aan programma’s.” In de toekomst ontstonden hierdoor namelijk gaten in de toekomstige begroting.

Gaat coalitiepartij CDA dan tegen stemmen? Dat liet Van Toorenburg in het midden – al ligt het niet in de verwachting dat de fractie hierom een kabinetscrisis wil veroorzaken. Ook omdat Van Toorenburg een uitweg bood: ze wil van de minister weten hoe hij in de toekomst stapsgewijs wél meer geld gaat vrijmaken voor ontwikkelingssamenwerking, zoals in het coalitieakkoord is afgesproken.

En het CDA vindt de schaduwdeal dan weer „verleidelijk”, zei Van Toorenburg. Door een afspraak in de coalitie tussen VVD en D66 zou het kabinet een wetsvoorstel terrorismeverheerlijking naar de Kamer mogen sturen. Oorspronkelijk komt dat wetsvoorstel uit de koker van het CDA.