Bob Dylans illusies zijn op

Een goed idee van The New York Times, al kwam het in de uitvoering niet helemaal uit de verf: een aantal prominenten van tachtig jaar en ouder vragen naar de beleving van hun ouderdom. Dit ter gelegenheid van de tachtigste verjaardag van president Trump, die zich op die dag in zijn tuin van het Witte Huis liet verwennen met het genoeglijke kooigevecht.

Bob Dylan (85), Liza Minnelli (80), Robert De Niro (82), Gloria Steinem (92) Dionne Warwick (85) en Art Garfunkel (84) mochten schrijven of vertellen over hun leeftijd. Wat was het beste en het slechtste wat ze was overkomen? Dylan had er duidelijk het meeste werk van gemaakt met een zelfgeschreven tekst, soms dylanesk cryptisch, maar ook met rake typeringen.

Dylan in mijn nogal vrije vertaling: „Het beste van tachtig zijn is dat je de klokken overleeft die je al die tijd achtervolgden. Je bent bevrijd van die leugen dat er ooit iets onder controle was. Je jaagt niet meer achter de parade aan. Je bent een oude koning uit een verdwenen land. Je bent moeilijk te programmeren. Je haast je niet om iets te worden. Je wordt niet achtervolgd door dingen die je gedaan hebt. Je wordt achtervolgd door het besef dat er nog maar weinig het belang heeft dat je er destijds aan hechtte.”

En het slechtste van tachtig zijn? Dylan: „Het oude vuur in je hart zegt nog steeds dat je dit en dat moet doen, maar je lichaam zegt dat we het al gedaan hebben. Ook verbaast je niets. Dat klinkt als een luxe, maar dat is het niet, en bovendien zijn je illusies op. Mensen behandelen je alsof je iets hebt opgelost of iets bent kwijtgeraakt, maar dat is niet zo. Je ziet hoe het leven zich overal herhaalt.”

De andere prominenten blijven helaas aan de voorspelbare oppervlakte in hun reacties. Interessanter zijn daarom de honderden reacties van lezers. Iemand citeert pianist Arthur Rubinstein op zijn 90ste: „Nee, ik ben nog steeds dezelfde man als altijd, maar slechts ongeveer twee uur per dag.”  

Een andere oude lezer, uit Californië, vat zijn veelbewogen 80-jarige leven samen: „Ik heb Vietnam overleefd, ben meer dan 50 jaar getrouwd en heb mijn studie afgemaakt. Ik heb twee hernia’s gehad, prostaatkanker, knieoperatie, diabetes, een lichte beroerte die mijn zicht en balans beïnvloedt. Ik geniet van muziek, tuinieren en kunst, maar ben cynisch geworden over politiek en de samenleving. Ik heb geluk dat ik er nog ben, maar ben ook klaar om ermee te stoppen.”  

Eén lezer verwijt Dylan afstandelijkheid: een weigering om de stem van zijn generatie te zijn. En dat in een tijdperk van „oorlog als pure moord, van onbeperkte corruptie, milieu-instabiliteit en opkomende autocratie.” Hij had Trump moeten noemen, vindt deze lezer. „De stilte is oorverdovend.” Als ik ook even diepzinnig mag zijn: wat zou voor mijzelf het beste en het slechtste van ouderdom zijn? „Het beste dat je nog maar weinig tijd hebt om grote fouten te maken. Het slechtste dat je nog maar weinig tijd hebt om, indien mogelijk, de grote fouten van vroeger goed te maken.”