Arnold Karskens tijdens hoger beroep over ontslag bij ON! – ‘Beschuldiging van grensoverschrijdend gedrag gebruikt om mij te wippen’

2 uren geleden 1

Arnold Karskens wil nog steeds graag terugkeren naar de rechts-radicale publieke omroep Ongehoord Nederland (ON!), die hij oprichtte in 2019. „De beschuldigingen van grensoverschrijdend gedrag zijn misbruikt om mij te wippen”, zei de 71-jarige oud-oorlogsverslaggever dinsdag tegen het hof in Den Haag.

De omroepdirecteur werd in juli 2024 op non-actief gezet na een brandbrief van twaalf werknemers (een meerderheid) en twee oud-werknemers, waarin werd gesproken over een angstcultuur onder Karskens leiding. Een intern onderzoek van de toenmalige Raad van Toezicht, dat verscheidene verklaringen over wangedrag bevatte, leidde tot een schorsing van Karskens.

De rechtbank is destijds door ON! verkeerd voorgelicht of ‘zelfs misleid’, stelt de advocaat van Karskens

Vervolgens werd een extern onderzoek ingesteld. In dat externe rapport werd vastgesteld dat sprake was van grensoverschrijdend gedrag en een angstcultuur, zoals ervaren door een meerderheid van de medewerkers.

De lagere rechter noemde de verklaringen in de onderzoeken afgelopen voorjaar „voldoende grondslag” voor een ontslag. Wat ook niet voor Karskens sprak, vond de rechter, was dat hij online medewerkers had beschuldigd van antisemitische uitlatingen.

Seksueel grensoverschrijdend gedrag

Maar de rechtbank is destijds door ON! verkeerd voorgelicht of „zelfs misleid”, betoogde advocaat Lex Takkenberg dinsdag in het hoger beroep. Zo werden verklaringen van één persoon aangeduid als afkomstig van twéé medewerkers. Volgens huidig directeur Peter Vlemmix, jarenlang medebestuurslid van Karskens, gaat het inderdaad niet om verschillende mensen. Maar de anonimisering was noodzakelijk vanwege de aard van de klachten, te weten: seksueel grensoverschrijdend gedrag.

Toen de raadsheer vroeg waarom nooit eerder is geklaagd over Karskens tót de brandbrief, wees Vlemmix op het vertrek eind juni 2024 van zakelijk directeur Reinette Klever, deze dinsdag aanwezig in de rechtszaal. Aanvankelijk ging ze over het ON!-personeelsbeleid, later werd ze PVV-minister voor Ontwikkelingshulp en Handel. De medewerkers durfden zich toen pas openlijk uit te laten over het gedrag van Karskens, want hij en Klever „waren twee handen op één buik” geweest.

Volgens ON! heerst onder de werknemers nog steeds grote opluchting over Karskens’ vertrek. Onder meer zou dat blijken uit een interne rondvraag in aanloop naar de zitting, waarbij vijftien mensen verklaarden dat de werksfeer sindsdien verbeterde.

De rol van Raisa Blommestijn, vooral bekend als radicaal-rechtse opiniemaker en ON!-presentator, vond de raadsheer opmerkelijk. Ze verliet in januari 2024 de omroep, nadat Karskens haar had opgedragen haar toon te matigen op sociale media. In juni werd ze uitgenodigd door twee andere bestuursleden, onder wie Vlemmix, om haar verhaal te doen over hoe Karskens haar had bejegend. Zo zou hij Blommestijn hebben verboden een bril te dragen tijdens ON!-uitzendingen.

Op het moment dat Karskens op non-actief werd gezet, keerde Blommestijn terug als juridisch medewerker van ON!. Toen de raadsheer vroeg of ze ook betrokken was bij het opstellen van het interne onderzoek, erkende Vlemmix dat. „Maar ze was niet de bedenker of hoofduitvoerder”, zei hij.

‘Interviewde zichzelf’

Ook blijkt dat Blommestijn verklaringen van medewerkers over Karskens – die in de rechtszaak in eerste aanleg werden gebruikt – heeft afgenomen. „Ze interviewde ook zichzelf”, aldus Karskens’ advocaat Takkenberg.

Tot slot heeft Blommestijn als juridisch medewerker getracht het externe rapport, opgesteld door organisatieadviseur Siebe Slagter van SVision, te beïnvloeden. Zo blijkt uit e-mails die de vorige raad van toezicht-voorzitter van ON – Bauke Geersing – aan Karskens heeft overgedragen vlak voordat hij stierf afgelopen najaar.

Volgens Vlemmix betroffen dat slechts „feitelijke suggesties” van Blommestijn, in een laatste ronde eindredactie. Geersing had bovendien erachteraan gemaild dat de onderzoeker geheel onafhankelijk het rapport diende op te stellen, zo bracht ON in. Maar volgens Karskens gingen die aanwijzingen van Blommestijn verder.

Er kwam nu één nieuwe onderbouwing boven tafel, een gesprek waarin Karskens een eindredacteur aanspoort op te treden tegen redacteuren

NRC heeft de mail met haar suggesties ingezien na de zitting: haar opmerkingen betreffen vooral tekstuele wenken aan Slagter ten behoeve van de leesbaarheid. Wellicht het verst gaat de opmerking waarbij Blommestijn aanbeveelt de rollen van Karskens en Klever te scheiden van Vlemmix en de raad van toezicht. Dit zou helder moeten worden om het „aanblijven van Peter en de RvT te ondervangen”.

Ook wil Blommestijn duidelijker hebben dat verklaringen over ongepast gedrag gaan over Karskens, dus niet over ‘een leidinggevende’. Het verzoek van NRC voor een reactie heeft ze naast zich neergelegd.

‘Gewoon niet waar’

In NRC is het rapport van SVision door twee hoogleraren en integriteitsonderzoekers als „gebrekkig” omschreven. ON-directeur Vlemmix vond dat opmerkelijk, aangezien het Ermelose bureau eerder door toenmalig directeur Klever voor een ander onderzoek zou zijn aangedragen. „[Dat is] gewoon niet waar, juist [door mij] afgewezen”, zei de voormalig minister in de rechtszaal. Een ander bureau deed dat onderzoek in het voorjaar van 2024, dat pakte toen nog goed uit voor Karskens.

Klever, die volgens Vlemmix weer een baan bij de omroep ambieert, liep op een later moment tijdens de zitting naar Karskens om hem waarschijnlijk te souffleren met een briefje, wat haar op een berisping kwam te staan van de rechtbankvoorzitter. In een reactie stelt Klever zich niet uit te laten over haar eventuele ambities.

Tijdens de zitting hield Karskens opnieuw vol dat hij als klokkenluider beschermd had moeten worden tegen de ‘coup’ waarvan hij het slachtoffer zou zijn geworden. Als directeur zou hij de organisatie hebben willen ontdoen van antisemitische elementen. Die processtrategie mislukte vorig jaar bij de rechtbank, omdat Karskens amper meldingen kon overleggen, waaruit zou blijken dat hij vermeend antisemitisme aan de kaak zou hebben gesteld.

Er kwam nu één nieuwe onderbouwing boven tafel, een gesprek waarin hij de eindredacteur aanspoorde op te treden tegen redacteuren. Ze zouden volgens Karstens bijvoorbeeld de Holocaust hebben gebagatelliseerd. Volgens ON is het tekenend voor de angstcultuur dat hij gesprekken kennelijk opnam.

Het hof wijst op 21 april arrest, een richtdatum.