Beleggers zijn gevoelig voor elk nieuwtje in de wereldwijde AI-chiprace tussen de VS en China

5 uren geleden 1

De strijd tussen China en de VS om wie de beste AI in huis heeft, verplaatste zich eind vorige week heel even naar een huiskamer in de Taiwanese hoofdstad Taipei. Daar werd een werknemer van Nvidia opgepakt, de Amerikaanse wereldmarktleider in AI-chips, op verdenking van chipsmokkel naar China, meldde persbureau Bloomberg. Zijn huis werd doorzocht. Dit is wereldwijd inmiddels het achtste geval van chipsmokkel in de afgelopen maanden. De zaken vormen het tastbare bewijs van een groeiende zwarte markt voor ’s werelds meest geavanceerde chips. Die zijn essentieel voor training en gebruik van AI-modellen.

Voor zover bekend draaien de meeste zaken om smokkel naar China. Dat valt logisch te verklaren: de Amerikaanse overheid heeft strenge beperkingen gesteld aan chipexport naar China, vooral waar het gaat om AI-gerelateerde technologie. De meeste Nvidia-chips mogen niet naar China, tenzij de Amerikaanse regering toestemming geeft. Hetzelfde geldt al jaren voor de meest geavanceerde machines voor de chipproductie, die van het Nederlandse ASML.

Er was deze week nog meer nieuws dat laat zien dat exportverboden, als geforceerde pogingen een machtige concurrent klein te houden, slechts beperkte houdbaarheid hebben. Techwebsite The Information meldde maandag dat de Chinesen een fabriek beginnen om zelf immersie-DUV-chipmachines te bouwen. DUV is de afkorting voor diep ultraviolet licht.

Minder afhankelijk

Weliswaar maken DUV-machines niet de allergeavanceerdste chips, maar als China die apparaten zelf kan bouwen, is het land wel weer minder afhankelijk van het buitenland. ASML mag zijn moderne EUV-techniek (extreem ultraviolet licht) niet aan China verkopen. Ook gelden exportbeperkingen voor zijn DUV-machines, maar die zijn minder vergaand.

Amerikaanse politici dringen erop aan de Chinese chipindustrie nog verder af te knijpen. Nieuwe regels zouden ook weer ASML kunnen raken, dat zo’n 20 procent van zijn omzet uit China haalt. Het Nederlandse kabinet verzet zich tegen verdere Amerikaanse stappen, net als trouwens het Amerikaanse techbedrijf Apple, dat grote belangen in China heeft.

Het nieuws van The Information is gebaseerd op twee anonieme bronnen en laat zich mede daardoor niet snel verifiëren. Zo is onbekend welk bedrijf de fabriek zou runnen. Het zou in Shanghai staan, en er zouden mensen werken die zijn weggeplukt bij bedrijven als Yuliangsheng Technology, een door de staat gesteunde start-up voor chipproductieapparatuur. Persbureau Reuters meldde dinsdag op basis van een anonieme bron dat het betrokken bedrijf Shanghai Aishengna Electronic Technology Group is, een in 2023 opgerichte onderneming waarover weinig bekend is.

Volgens de berichten zou China nog dit jaar de eerste vijf DUV-machines willen produceren, bestemd voor Chinese bedrijven. In 2027 moet de productie al twintig machines bedragen. Ter vergelijking: ASML leverde vorig jaar wereldwijd 131 DUV-machines af, van in totaal 278 systemen.

AI-concurrentie VS en China staat centraal

Het is logisch dat China machines die het niet mag kopen zelf probeert te maken. Al eerder kwamen vergelijkbare berichten naar buiten. En er bestaan al langer bedrijven in China en Japan die minder complexe DUV-systemen (zonder de immersietechniek) produceren. Ook de VS werken aan een ASML-concurrent.

Hoewel de Chinese investeringen niet gelijk betekenen dat de voorsprong van ASML is ingelopen, had het nieuws erover veel impact. Het aandeel ASML daalde maandag ruim 8 procent in waarde en dinsdag ging er nog eens ruim 3 procent vanaf. Ook de aandelen van chipbedrijven ASMI en Besi daalden dinsdag op de Amsterdamse AEX met enkele procenten in waarde. ASML reageert desgevraagd niet op de berichtgeving en de koersen.

Dat het nieuws, hoewel voorspelbaar, toch hard aankomt, heeft alles te maken met de timing ervan. Het technologienieuws draaide de afgelopen weken vooral om de AI-concurrentie tussen China en de VS, waarbij de Chinezen er telkens wat beter voor lijken te staan. Dat ze nu hun eigen DUV-systemen gaan maken, voedt de angst bij westerse bedrijven. De Financial Times citeerde een analist van Deutsche Bank: „Hernieuwde zorgen over AI-investeringen en concurrentie door goedkopere Chinese bedrijven hebben mondiaal geleid tot verkoop van aandelen in de halfgeleiderindustrie.”

In de negatieve verhalen over AI die deze zomer de ronde deden, hadden Amerikaanse modellen een hoofdrol – zoals de agent van OpenAI die op eigen houtje een hack pleegde. Dat nieuws werd gevolgd door een hausse aan berichten over het succesvolle Chinese AI-model Kimi K3. En in de lopende week domineerde de spectaculaire beursgang van de Chinese chipmaker CXMT de berichtgeving. Het aandeel steeg op de eerste dag van notering bijna 500 procent in waarde ten opzichte van de introductieprijs.

Een en ander leidt tot een nieuwe dynamiek op de effectenbeurzen en bij techinvesteerders. Maandag daalden in Japan en Zuid-Korea de koersen door een dalende vraag naar aandelen van grote chipmakers. In Europa en de VS was het beeld dinsdag hetzelfde. Investeerders lijken zich even in te houden om te bezien op wie ze inzetten in de onstuimige AI-race.