Buiten de Super Bowl is ICE nergens te bekennen en worden Bad Bunny en Puerto Rico zorgeloos gevierd. ‘Dit optreden betekent heel veel voor ons’

1 dag geleden 19

‘God bless America”, zegt Bad Bunny aan het einde van zijn optreden. Om meteen duidelijk te maken dat hij niet de Verenigde Staten bedoelt: hij begint een lange opsomming van landen van het Noord- en Zuid-Amerikaanse continent, van Argentinië tot Canada. In zijn langverwachte halftime show tijdens de Super Bowl heeft rapper Bad Bunny dertien minuten lang Latijns-Amerikaanse – en in het bijzonder Puerto Ricaanse – cultuur en muziek gevierd.

De show in de pauze van de belangrijkste football-wedstrijd behoort elk jaar tot de meest geanticipeerde en meest bekeken tv-momenten in het land. Dit jaar waren de verwachtingen helemaal hooggespannen: Bad Bunny schuwt politieke statements niet, over het Amerikaanse handelen in Puerto Rico of het beleid van Trump. „Voordat ik God bedank, ga ik zeggen: ICE out”, zei de 31-jarige artiest (echte naam: Benito Antonio Martínez Ocasio) vorige week tijdens zijn Grammy-bedankspeech.

Bij een van de ingangen van het Levi’s Stadium in Santa Clara bouwt een groepje Puerto Ricanen deze zondagmiddag een feest-annex-protest. Terwijl muziek van Bad Bunny uit een luidspreker klinkt en de vlaggen van het eiland wapperen, scandeert de groep „US military has got to go” en „chinga la migra” (vrij vertaald: ‘fuck ICE’).

„Dit optreden betekent heel veel voor ons”, zegt Jean Malave (27). Hij heeft geen kaartje, maar de Puerto Ricaan is evengoed met de trein uit zijn thuisstad Seattle gekomen. Een rit van een dag en een nacht, maar: „De vliegtickets waren echt te duur.”

Viering van Puerto Rico

Door Bad Bunny’s politieke standpunten was het een kwestie van tijd tot de keuze van de National Football League voor de immens populaire artiest een politieke rel werd. President Trump zei dat hij „nog nooit” van de rapper had gehoord, en liet verstek gaan bij het evenement – mogelijk ook uit vrees uitgejouwd te worden in de progressieve metropool. Turning Point USA, de club van de in september vermoordde uiterst-rechtse christennationalist Charlie Kirk, organiseerde een eigen ‘All-American Half Time Show’, waar onder meer Kid Rock optrad.

Malave wilde hier dus per se bij zijn, al is het maar bij het feestgedruis buiten het stadion. Hij is van top tot teen gekleed in de kleuren van de Puerto Ricaanse vlag, inclusief een ster op zijn schoenen. Bad Bunny vestigt de aandacht op de door Amerikanen gedreven „gentrificatie van Puerto Rico”, zegt hij. „Op zijn nieuwste album zegt hij dat het er net wordt als Hawaï.”

Jean Malave (27). Bij de entree van het stadium deelden activisten anti-ICE-handdoekjes uit, Malave heeft er eentje vast.

Malave had eigenlijk een groot masker besteld van de concho, een kikker die voorkomt op Puerto Rico en die Bad Bunny veelvuldig gebruikt als symbool. De kikker dreigt te verdwijnen door aantasting van zijn leefgebied. „Maar de man die hem voor mij zou 3D-printen liet het op het laatste moment afweten”, lacht hij. Nu heeft hij een pava, een traditionele Puerto Ricaanse hoed.

De wedstrijd tussen de Seattle Seahawks en de New England Patriots wordt uiteindelijk overtuigend gewonnen door die eerste. Maar welk gebied van de Verenigde Staten de morele winnaar is van deze Super Bowl, was uren eerder al duidelijk.

Uiteindelijk houd Bad Bunny – die ook even gezelschap kreeg van Lady Gaga en Ricky Martin – het redelijk subtiel. Tijdens zijn afsluitende landenopsomming toont hij een football met de tekst (in het Engels): „Samen zijn we Amerika”. Puerto Rico noemt hij als laatste. Om vervolgens in het Spaans toe te voegen: „We zijn er nog.” Daarbij blijft hij weg van al te directe uithalen naar president Donald Trump of vreemdelingenpolitie ICE, en benadrukt hij dat „liefde het enige is dat sterker is dan haat”.

Dreiging van ICE-acties

De Super Bowl was om nog een andere reden een stuk politieker dan andere jaren. Minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi Noem had al in oktober gezegd dat vreemdelingenpolitie ICE „overal” zou zijn tijdens het evenement.

Ofschoon de regering dat later weer afzwakte, waren inwoners en autoriteiten in de regio San Francisco (waar Santa Clara deel van uitmaakt) er totaal niet gerust op. Santa Clara, een gemeente in Silicon Valley waar zeer veel buitenlanders wonen, verbood ICE gebruik te maken van terreinen van de stad. Op zondag vonden verschillende demonstraties plaats in de regio.

Ook rondom het stadion viel de spanning te merken. Terwijl de gelukkigen met een kaartje (vaak duizenden dollars per stuk) het stadion betraden, barstte het in de omgeving van de ‘legal observers‘: vrijwilligers die onder meer acties van ICE monitoren en documenteren. Groepen activisten deelden handdoekjes uit met daarop de tekst ‘ICE OUT’, met de bedoeling dat toeschouwers deze in het stadion zouden tonen. Uiteindelijk bleek dat de observanten weinig hoefden te doen; rondom het stadion blijft de sfeer de hele middag vrolijk.