Canada riskeert met tegenheffingen schade en escalatie bij handelsoorlog met Trump – maar is bereid pijn te lijden

Hengels en fitnessapparatuur. T-shirts, jassen en handschoenen. Vaatwassers, koelkasten en andere huishoudelijke apparaten. Motorfietsen van onder meer Harley-Davidson. Visproducten, zowel vers als ingevroren. Aluminium en staal.

De Canadese regering heeft dinsdag een lijst van bijna 900 Amerikaanse producten gepresenteerd waarover met ingang van 8 september importheffingen van 15, 25 en 50 procent worden ingesteld – als vergelding voor de heffingen van 50 procent die de Amerikaanse president Donald Trump afgelopen weekend liet ingaan op een reeks importen uit Canada, nadat onderhandelingen tussen de twee buurlanden over een handelsakkoord mislukten.

Evenals Trumps heffingen zullen de Canadese maatregelen een jaarlijkse handel treffen van zo’n 20 miljard dollar (ruim 17 miljard euro), ongeveer 6 procent van de Amerikaanse export naar de noorderburen. Ze vormen een verdere escalatie van een oplaaiende handelsoorlog tussen de twee bondgenoten, die sinds 1989 vrijhandel voeren en één van ’s werelds meest lucratieve bilaterale handelsrelaties onderhouden.

De tarieven zijn volgens de regering vooral bedoeld om Canadese bedrijven te beschermen: ze moeten voorkomen dat Amerikaanse concurrenten, bovenop het voordeel dat ze krijgen doordat Canadese producten in de VS uit de markt worden geprijsd, ook blijven concurreren met Canadese bedrijven op de Canadese markt.

„Canada moet reageren”, zei minister van Financiën François-Philippe Champagne dinsdag in Ottawa. „En dat doen we op een proportionele, gerichte en strategische manier.”

Congresverkiezingen

Sommige heffingen lijken specifiek gericht op staten waar Republikeinse partijgenoten van Trump kwetsbaar zijn bij de Congresverkiezingen in november. Zo wordt Maine, een buurstaat van Canada waar de Republikeinse senator Susan Collins herverkiezing niet zeker is, bovenmatig geraakt met heffingen tegen de visserijsector. Collins heeft zich uitgesproken tegen Trumps handelsconflict met Canada.

Maar hoewel de heffingen zijn bedoeld als een gerichte tegenzet, wekken ze bij sommigen ongemak op. Economen zien ze als een riskante strategie van premier Mark Carney, met gevaar op verdere escalatie en nadelige gevolgen voor de eigen economie. Net zoals Trumps tarieven belastingen zijn op Canadese producten die door Amerikaanse afnemers moeten worden betaald, komen de Canadese heffingen voor rekening van kopers in Canada.

„Wat zullen de vergeldingsheffingen betekenen voor de boodschappenrekening, de benzineprijzen en de prijs van dagelijkse goederen?”, reageerde oppositieleider Pierre Poilievre. „Hoeveel meer zullen gezinnen moeten betalen?”

Economen waarschuwen dat Canada grotere economische schade zal oplopen dan de VS, wegens het relatieve belang van de handel voor beide landen. Hoewel ze – in tegenstelling tot wat Trump vaak zegt – een vrij gebalanceerde handelsrelatie onderhouden, weegt het conflict voor Canada veel zwaarder. Handel met de VS vormt de hoeksteen van de Canadese economie: ongeveer 70 procent van Canadese exporten gaat naar de VS, ter waarde van zo’n 409 miljard dollar in 2025. Omgekeerd leverden de VS vorig jaar ruim 333 miljard dollar aan producten aan Canada, zo’n 15 procent van hun exporten.

Daar staat tegenover dat Canadezen gemotiveerd zijn voor de strijd. Ze beschouwen de aanval van de regering-Trump als een existentiële bedreiging. Volgens Carney klapten de besprekingen – gevoerd onder druk van Trumps dreiging met heffingen – mede omdat Canada werd geconfronteerd met aanvallen op zijn soevereiniteit. De VS zouden zeggenschap hebben geëist over het economisch beleid van het buurland: als de VS heffingen zouden instellen op een ander land, zou Canada hetzelfde moeten doen – ongeacht eventuele handelsverdragen met dat land.

Vazalstaat

De Amerikanen deden volgens Carney waar hij in januari tijdens een gevierde toespraak bij het World Economic Forum in het Zwitserse Davos voor waarschuwde: ze gebruikten hun economische invloed als supermacht om te proberen Canada aan zich te onderwerpen. Trump, die sinds zijn herverkiezing veel woede onder Canadezen heeft gewekt door herhaaldelijk te zeggen dat Canada een ’51ste staat’ van de VS zou moeten worden, confronteert het land met economische dwang die volgens Canadezen is bedoeld om het te reduceren tot een vazalstaat.

Voor Carney is dat niet bespreekbaar. „Een houding aan de onderhandelingstafel waarbij Canada als een dochteronderneming van de Verenigde Staten wordt gezien, […] dat accepteren we niet”, zei hij maandag. Hoewel de premier brede steun krijgt voor die opstelling, bestaat over de vervolgstappen meer verdeeldheid.

Lees ook

Canadezen staan vierkant achter het besluit van Carney om te bedanken voor ‘slechte’ handelsdeal met Trump: ‘Wij zijn deze strijd niet aangegaan, maar we zullen hem winnen’

Volgens Doug Ford, de conservatieve premier van de provincie Ontario, waar de auto-industrie doelwit is van Trumps heffingen, moeten alle middelen worden overwogen om terug te slaan, tot aan het inhouden van de aanzienlijke hoeveelheden olie en elektriciteit die Canada aan de VS levert. Maar Danielle Smith, de rechtse premier van de provincie Alberta, het centrum van de Canadese oliewinning, wil niet dat olie als drukmiddel wordt gebruikt. Zij pleit voor een terugkeer naar de onderhandelingstafel.

Lake America

Mogelijk is een nieuw dreigement van Trump bedoeld om de druk daartoe op te voeren. Maandag dreigde hij heffingen op Canadese producten in de geïntegreerde Noord-Amerikaanse autosector per 1 januari te verhogen tot 50 procent – een onhoudbaar niveau voor de vele bedrijven in de Canadese branche. Dat is de bedoeling: leden van zijn regering streven er openlijk naar fabrieken van de Canadese auto-industrie te verplaatsen naar de VS.

Ford noemde Trump daarop een „dictator” en zei dat wat de president kon doen „kiss my ass” was. Trump sloeg dinsdag terug met een suggestie op zijn platform Truth Social om Lake Ontario, een van de vijf Grote Meren in het hart van Noord-Amerika, om te dopen tot ‘Lake America’, een soortgelijke truc als hij aan het begin van zijn tweede termijn uithaalde met de Golf van Mexico.

De meeste Amerikanen lopen ondertussen helemaal niet warm voor een handelsoorlog met Canada, waarvan het doel hen onduidelijk is. Dagblad The Wall Street Journal, geen vijand van Trump, noemt het conflict „de domste handelsoorlog in de geschiedenis”. Volgens de Amerikaanse econoom Paul Krugman is Trump bij zijn handelsoorlog in het nadeel, want „alle indicaties zijn dat Canadezen veel meer bereid zijn om de pijn van een handelsoorlog te lijden dan de Amerikanen.”

Tegenstanders van Trump in de VS moedigen Canada ondertussen aan vol te houden. „Onze president gaat economisch als een razende tekeer, met verwoestende gevolgen aan beide kanten van de grens”, zei de Democratische senator Peter Welch tegen de Canadese omroep CBC. „Ik heb er enorme bewondering voor dat premier Carney en de Canadese bevolking zich verzetten tegen het intimiderende gedrag van Donald Trump.”