Celstraf voor Italiaanse werkgever die arbeidsmigrant liet doodbloeden. ‘Dit is een fundamentele stap, die echter niet volstaat’

„Weg met slavernij – gerechtigheid voor Satnam”, stond woensdag te lezen op de spandoeken tijdens een vakbondsactie voor de rechtbank van Latina, een stad met veel landbouwbedrijven een uur ten zuiden van Rome. Een rechtbank voor zware misdrijven in Latina heeft werkgever Antonello Lovato die dag veroordeeld tot 16 jaar cel wegens opzettelijke doodslag van Satnam Singh, een Indiase arbeider die werkte voor het familiebedrijf van de Lovato’s. Het openbaar ministerie had 22 jaar cel geëist.

Singh raakte in juni 2024 verstrikt in een verpakkingsmachine, waarbij zijn rechterarm werd afgerukt. Antonello Lovato, zoon van de eigenaar van het bedrijf waarvoor Singh werkte, zag het gebeuren. In plaats van hulpdiensten in te schakelen, laadde hij de zwaargewonde Singh in een bestelwagen en bracht hem naar huis. De afgerukte arm liet hij achter in een fruitkist bij de woning, waarna hij vertrok. Een buurman belde de hulpdiensten wél. Singh werd per helikopter naar een ziekenhuis in Rome gevlogen, waar hij overleed omdat hem niet tijdig hulp was geboden.

Lovato belde de hulpdiensten niet uit angst dat aan het licht zou komen dat Singh zwart werkte. Zijn vader Renzo Lovato, de eigenaar, zei later in het tv-journaal dat de landarbeider zich „lichtzinnig had gedragen”. Tegen de Lovato’s loopt nog een aparte rechtszaak wegens uitbuiting van hun arbeiders. Antonello Lovato heeft al gezegd in hoger beroep te gaan.

Lees ook

‘Achter de gruweldood van een Indiase landarbeider in Italië schuilt wijdverspreide uitbuiting’

Aandacht op uitbuiting

De dramatische dood van Satnam Singh, die vanuit de Indiase deelstaat Punjab naar Italië was geëmigreerd, wekte twee jaar geleden veel beroering in de grote sikh-gemeenschap in Latina. Tegelijk vestigde het dodelijke voorval opnieuw de aandacht op de uitbuiting van arbeidsmigranten in de Italiaanse landbouwsector.

Socioloog Marco Omizzolo, docent aan de Sapienza-universiteit in Rome, dook vermomd als sikh-landarbeider onder in de sector, om het misbruik met eigen ogen te zien en te documenteren. „In de landbouw en de handel in landbouwproducten zijn verschillende maffiatakken actief”, zei hij twee jaar geleden tegen NRC. Wegens zijn bevindingen staat Omizzolo al jaren onder politiebescherming.

Arbeidsmigranten in Italië werken onder zware omstandigheden en tegen een karig loon in de landbouw, een bedrijfstak die draait om het maken van zoveel mogelijk winst. Ze worden misbruikt door bazen en door malafide koppelbazen, vaak ook migranten, die het werk verdelen.

In juni dook een schokkende video op uit het Zuid-Italiaanse Calabrië, waarop te zien is dat twee mannen een auto bij een benzinepomp waarin migranten zitten, in brand steken en weglopen. De daders – twee Pakistanen die zijn gearresteerd – waren vermoedelijk de koppelbazen; hun slachtoffers – drie Afghanen en een Pakistaan – werden uitgebuit in de aardbeienteelt. De enige overlevende, die wist te ontsnappen, vertelde dat ze al meer dan een maand niet waren betaald en hadden geprotesteerd.

De agromaffia heeft miljardenomzet

Socioloog Omizzolo noemt de veroordeling van ondernemer Lovato een „fundamentele stap, die echter niet volstaat”. Justitie kan in zijn eentje de strijd niet winnen van landbouweigenaren en koppelbazen met slechte intenties, zegt de onderzoeker, die spreekt van een structureel en decennia oud probleem.

Volgens de krant Avvenire hebben politie-inspecteurs in de streek rond Latina in een jaar bij zestien bedrijven ernstige onregelmatigheden vastgesteld op het gebied van werkomstandigheden en de rechten van arbeiders.

„Al voor zijn dood was Singh veroordeeld tot armoede, illegaliteit en uitbuiting, zonder kans om daaruit te ontsnappen”, zegt Omizzolo. De omzet van de agromaffia – het systeem van uitbuiting en criminele praktijken in de Italiaanse landbouw – bedraagt 25,2 miljard euro, volgens cijfers van onderzoeksinstituut Eurispes waaraan hij verbonden is. „Echte gerechtigheid voor Singh zal pas worden bereikt als de structurele uitbuiting van arbeidsmigranten en het racisme worden uitgeroeid”, aldus de socioloog, die de Italiaanse overheid aanspoort om veel meer te doen.