Rotterdamse raad stemt ondanks bezwaren van ombudsman in met benoeming wethouder van Pro, maar stuurt kandidaat D66 onverwachts weg

1 uur geleden 1

De eerste crisis voor het nieuwe Rotterdamse stadsbestuur is bezworen – al dient de volgende zich alweer aan. De gemeenteraad stemde donderdagavond in met de omstreden benoeming van topambtenaar Miriam Harika (Pro) tot wethouder.

Waar een installatie doorgaans niet meer is dan een formaliteit, schudde de voordracht van Pro voor de wethouderspost Werk & Inkomen en Armoedebestrijding de gemoederen in het stadhuis op. In een vertrouwelijke brief aan de raad, ingezien door NRC, keerde ombudsman Marianne van den Anker zich tegen de aanstelling.

Directe aanleiding waren acht recente meldingen over een sociaal-onveilige werkomgeving op de afdeling Handhaving en Toezicht, waarvan Harika directeur is.

Maar de klachten waren breder volgens de ombudsman, die fungeert als extern meldpunt integriteit. „Geruime tijd” ontving zij „zorgwekkende signalen” over misstanden op de afdeling, die Harika onvoldoende serieus zou hebben genomen. Volgens Van den Anker zorgde „het uitblijven van adequate actie voor verdere escalatie”.

D66-kandidaat wel weggestemd

Het college informeerde raadsleden woensdag achter gesloten deuren over de kwestie. Leefbaar Rotterdam besloot vervolgens tegen de aanstelling te stemmen, net als enkele andere zetels. Hoewel Harika daarmee niet kan rekenen op brede steun in de raad, stemde een meerderheid van 29 van de 45 zetels vóór haar benoeming.

Geheel onverwachts stuurde de raad in plaats van Harika een andere beoogd wethouder naar huis: de Haagse topambtenaar Eva Heijblom (D66). Haar partijgenoot Joan Nunnely, die niet de voorgedragen kandidaat was maar wel op het stembiljet stond, kreeg twee stemmen meer.

Over de samenstelling van het beoogde college van Pro, D66, VVD, CDA en Volt bestond binnen Pro en D66 onvrede, omdat slechts één van de kandidaten een migratieachtergrond had. Nunnely sprak zich daar openlijk over uit. Desondanks kwam de uitslag van de stemming donderdag als een grote verrassing in het stadhuis.

‘Ontzettend geschrokken’

Tijdens een hoorzitting voor de kandidaat-wethouders verklaarde Harika „ontzettend geschrokken” te zijn dat er „mensen zijn geweest die zich niet gehoord voelden. Dat trek ik mij ook aan.” Tegelijkertijd zegt ze zich niet te herkennen in „wat ik teruglees in de krant, dat ik zaken heb laten liggen of meldingen niet serieus nam”.

Toen de druk op haar kandidatuur toenam, stuurde ze zelf een open brief naar de gemeenteraad. Daarin schrijft Harika dat ze bij haar aantreden als directeur op de betreffende afdeling in 2021 al signalen kreeg van sociale onveiligheid, „vriendjespolitiek”, ongelijke behandeling en „onprofessionele omgangsvormen”.

Naar eigen zeggen was het haar opdracht om een „cultuurverandering” te bewerkstelligen. Maar, schrijft ze, het „doorbreken van oude gewoonten en patronen” riep „weerstand en kritiek op”.

De klachten gaan echter niet alleen over het uitblijven van effectief ingrijpen door Harika, volgens de ombudsman. Volgens de melders hebben de problemen zich door het optreden van Harika ook verdiept.

Een dag voordat uitlekte dat Pro haar zou voordragen als kandidaat-wethouder, zou Harika volgens het AD een gesprek hebben met de directeur Stadsbeheer. De krant schrijft op basis van intern mailverkeer dat ze geconfronteerd zou worden met „aanhoudende verstoringen in de samenwerking”.

Steunbetuiging

In het stadhuis klinkt intussen ook een ander geluid. Rond de twintig ambtenaren betuigden in een brief aan de raad hun steun aan Harika. Het feit dat haar ingrijpen „niet onmiddellijk tot het gewenste resultaat leidt”, is volgens de medewerkers „niet hetzelfde als het ontbreken van inzet, verantwoordelijkheid of bestuurlijk handelen”.

De ambtenaren vragen om „terughoudendheid bij het trekken van eenzijdige conclusies over schuld of verantwoordelijkheid”. Dit mede omdat het onderzoek van de ombudsman zich nog in een beginnende fase bevindt.

Jeroen Postma, voorman van Pro, was naar eigen zeggen op de hoogte van de ambtelijke onrust, maar zag geen reden om af te zien van de voordracht. „Ik heb gezien wat ze heeft gedaan om de toch best wel verziekte cultuur te veranderen. Een deel van de mensen heeft er moeite mee, een ander deel vindt haar geweldig.”

De gemeente besloot deze week een onafhankelijk onderzoek in te stellen naar de directie Toezicht en Handhaving, zegt een woordvoerder van de gemeente. Dat onderzoek stond volgens hem al op de planning. Of het versneld is door de ontwikkelingen rond Harika, kan hij niet zeggen.

„U voelt de emotie bij mij”, zei Harika tijdens de hoorzitting. „Er is het een en ander in de pers geweest, berichten die gelezen zijn door mijn kinderen, door mijn omgeving.” Maar, zei ze ook, met haar keus voor de politiek is ze „niet over één nacht ijs gegaan”. „Ik hoop dat mijn 24 jaar lange staat van dienst voor mij spreekt.”

Harika wilde NRC zelf niet te woord staan.