Chaos in Teheran, maar ook euforie. ‘We zijn bang voor de gevolgen van oorlog, maar van binnen ben ik hoopvol en blij’

Om 9:40 uur zaterdagochtend wordt een lerares Engels (40) in Teheran wakker van een laagvliegende straaljager. Kort daarna voelt ze de aarde trillen. Eerst licht, dan zwaarder. „Mijn ramen begonnen te schudden”, vertelt ze via een ingesproken bericht aan NRC.

Na een korte stilte volgt een nieuwe reeks explosies. „Toen het ministerie van Inlichtingen werd geraakt, trilden de ramen opnieuw. Af en toe hoor je nog beschietingen, alsof het doorgaat.”

Zaterdag is eerste dag van de Iraanse werkweek. Kantoren waren open, kinderen zaten op school. De aanval begon op het moment dat het land net ontwaakte en in beweging was gekomen.

‘Dit is een vorm van wraak voor ons’

In Shiraz, zo’n 900 kilometer ten zuiden van de hoofdstad, hoorde een projectmanager van 33 zaterdagochtend een verre explosie. De stad bleef verder stil. Weinig auto’s, rustige straten. Toch voelde hij die ochtend iets wat hij omschrijft als opluchting, en meer dan dat. „We hebben hier een halve eeuw op gewacht”, laat hij NRC weten. „Dit is een vorm van wraak voor ons. Ik ben vanochtend vroeg naar buiten gegaan, en iedereen op straat stond te glimlachen.”

Die stemming – een mengeling van euforie en ongeloof – klonk in meerdere gesprekken die NRC zaterdag voerde met Iraniërs verspreid over het land. Een ziekenhuismedewerker (28) uit Rasht vertelt: „We zijn opgelucht, niet bang – we weten dat er geen burgerdoelen worden geraakt.” Ook haar moeder, 53 jaar en oud genoeg om de Islamitische Revolutie te hebben meegemaakt, verwelkomde de aanval. Ze vertelt: „Wij zijn meer dan bereid om dood te gaan. Als dat zou betekenen dat de volgende generatie in vrijheid zou kunnen leven”

Leila, een Iraans-Nederlandse vrouw van 46, belde haar tante in Teheran, die inmiddels met pensioen is en daarvoor werkzaam was op de bloedtransfusieafdeling van een ziekenhuis. Die tante had door het haperende internet nauwelijks het nieuws kunnen volgen, en hoorde van Leila voor het eerst over de omvang van de aanval. Ze reageerde in tranen: „Laat ze alsjeblieft alles platbombarderen. Dit is onze enige kans. Als we het hiermee niet redden, redden we het nooit.”

Chaos op de weg, daarna: stilte

Op de wegen in Teheran brak chaos uit. Iedereen probeerde naar huis te komen en kinderen op te halen van school. Een vriendin van de lerares deed er normaal een kwartier over om van het oosten van de stad naar het centrum te rijden, maar stond nu twee uur vast in de file.

Daarna keerde de stilte terug — een andere stilte dan normaal. „Het geluid van de auto’s is helemaal weg”, vertelt de lerares. „Hoe hard ik ook luister: bijna geen autogeluid meer. De mensen zijn naar huis gegaan.”

Naast blijdschap is er ook bezorgdheid over praktische zaken. Vanwege de hyperinflatie hebben veel Iraniërs niet genoeg geld om houdbaar eten voor meerdere dagen in te slaan, vertelt de projectmanager uit Shiraz. Het kopen van conserven of extra benzine is voor de meesten geen voorzorgsmaatregel, maar een luxe.

Lees ook

Wegrennend voor kogels vluchten Iraanse demonstranten een bazaar in. Die brandt af

Een 43-jarige markthandelaar in de bazaar van Mashhad heeft andere prioriteiten dan voedselvoorraden. Hij denkt aan zijn vrienden in de gevangenis, die tijdens de recente protesten werden opgepakt vanwege een bericht op sociale media of omdat ze werden herkend op bewakingsbeelden. Hij hoopt dat de veiligheidsdiensten nu zo in beslag worden genomen door de aanval dat de gevangenissen minder streng worden bewaakt. Samen met een groepje vrienden denkt hij na over hoe hij hen kan helpen vrij te komen.

Niet iedereen durft zich volledig over te geven aan de euforie. De lerares Engels in het noorden van Teheran verwoordt het voorzichtiger: „We zijn bang voor de gevolgen van de oorlog. Maar diep van binnen ben ik hoopvol en blij.”

De geïnterviewden zijn uit veiligheidsoverwegingen niet bij volledige naam genoemd.