CT-scans onthullen de verborgen zintuigen van de dodo

Twee zeldzame dodoschedels onthullen hoe de uitgestorven vogel de wereld ervoer.

De dodo is een van de bekendste uitgestorven dieren ter wereld. Toch weten wetenschappers nog altijd weinig over zijn gedrag. Een internationaal onderzoek brengt daar nu verandering in: door de binnenkant van twee zeldzame dodoschedels digitaal na te maken kregen onderzoekers een beter beeld van de zintuigen van de vogel. De resultaten van het onderzoek zijn te vinden in het blad Zoological Journal of the Linnean Society.

Zeldzame dodoschedels

Voor het onderzoek gebruikten wetenschappers gegevens van drie dodoschedels. Daaronder waren de enige twee volledige dodoschedels die op dit moment bekend zijn. De ene bevindt zich in het Natural History Museum Denmark in Kopenhagen. De andere wordt bewaard in het Oxford University Museum of Natural History.

De schedel in Kopenhagen maakt al eeuwen deel uit van de museumcollectie. Voor de opening van een nieuw museumgebouw in 2027 kreeg een onderzoeksteam de kans om de schedel uitgebreid te bekijken. Dat gebeurde met een CT-scanner. Zo’n scanner maakt met röntgenstralen veel beelden van de binnenkant van een voorwerp. Op basis van die beelden maakten de onderzoekers een zeer precies digitaal model.

Leestip: De dodo uit de dood laten herrijzen: miljardenbedrijf gaat een verwoede poging wagen (maar moeten we dat echt willen?)

Met het digitale model konden de wetenschappers de ruimte reconstrueren waarin ooit de hersenen lagen. “Het bestuderen van uitgestorven dieren lijkt een beetje op een detective,” zegt onderzoeker Christy Anna Hipsley. “Hoewel de hersenen van de dodo eeuwen geleden zijn verdwenen, hebben ze een afdruk achtergelaten in de schedel.”

De onderzoekers vergeleken de digitale modellen vervolgens met de schedels van moderne duiven en tortelduiven. Deze vogels zijn de nauwste nog levende familieleden van de dodo. Door de vormen naast elkaar te leggen konden de wetenschappers zien welke kenmerken bij de dodo opvallend waren. Vervolgens konden ze die kenmerken analyseren om zo te ontdekken hoe de dodo de wereld ervoer.

Andere ervaring

De resultaten wijzen erop dat de dodo zijn omgeving anders ervoer dan moderne duiven. Zo had de dodo waarschijnlijk een goed ontwikkeld reukvermogen. Ook zijn kenmerkende bovensnavel lijkt belangrijk te zijn geweest: daarmee kon de vogel mogelijk zijn omgeving heel nauwkeurig voelen en aftasten. Deze combinatie van zintuigen kan de dodo hebben geholpen bij het zoeken naar voedsel op Mauritius. Op dit eiland leefde de soort miljoenen jaren lang in afzondering. De dodo stierf aan het einde van de zeventiende eeuw uit.

De onderzoekers zagen ook kenmerken die erop wijzen dat de dodo misschien niet alleen midden op de dag actief was: de vogel kan ook rond zonsopkomst en zonsondergang hebben rondgelopen. De onderzoekers benadrukken wel dat de vorm van een schedel niet precies kan vertellen hoe een dier zich gedroeg. De resultaten geven dus vooral aanwijzingen en geen harde bewijzen.

Dom en onhandig

De studie spreekt vooral het oude beeld van de dodo als een domme en onhandige vogel tegen. De onderzoekers vonden namelijk geen bewijs dat de dodo minder goed kon denken dan levende duiven en tortelduiven. In plaats daarvan lijkt de vogel een bijzondere combinatie van zintuigen te hebben gehad, en mogelijk een levensstijl die aanzienlijk anders was dan die van de meest verwante nog levende soortgenoten.

“De schedel van de dodo lijkt niet op die van een vogel die nu nog leeft,” zegt Hipsley. “Daardoor is hij interessant, maar ook moeilijk te begrijpen. Door de schedels te vergelijken hebben we nu een betere basis om te bepalen welke kenmerken echt bij de soort horen.”

Het onderzoek lost niet alle raadsels rondom de dodo op. Wel maakt het duidelijker hoe de vogel voedsel kan hebben gevonden en hoe hij zijn leefgebied waarnam. Teamlid Peter Andrew Hosner zegt: “elke nieuwe aanwijzing helpt ons om oude aannames achter ons te laten en een nauwkeuriger beeld te krijgen van hoe deze bijzondere vogel leefde.”

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Mythe ontkracht: de dodo was helemaal geen slome duikelaar, integendeel en Hoe hebben Nederlanders de dodo laten uitsterven? | Video . Of lees dit artikel: De dodo krijgt gezelschap: ook deze gigantische duif werd door mensen over de kling gejaagd .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: