Veel eten, lang rusten: zo hervinden leeuwen in gevangenschap hun wilde ritme

De leeuwen in een Australische dierentuin gingen natuurlijker eten en rusten toen ze volledige karkassen kregen.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Leeuwen in dierentuinen krijgen hun voedsel vaak op vaste momenten. Dat is praktisch voor de verzorging, maar het lijkt niet op het leven in het wild. Wilde leeuwen weten namelijk nooit precies wanneer hun volgende maaltijd komt. Soms eten ze in korte tijd veel, waardoor ze vervolgens dagen zonder voedsel kunnen.

Onderzoekers van Adelaide University en Monarto Safari Park in Zuid-Australië wilden weten wat er gebeurt als het voerschema meer op dat wilde ritme lijkt. Hun onderzoek verscheen in het wetenschappelijke tijdschrift Applied Animal Behaviour Science.

Groot karkas

De onderzoekers volgden drie volwassen mannelijke Afrikaanse leeuwen. De dieren kregen ongeveer elke negen dagen een groot karkas. Dat bleef maximaal drie dagen beschikbaar. Daarna volgde een periode waarin de leeuwen konden rusten en hun voedsel konden verteren.

“Wilde leeuwen eten niet iedere dag op hetzelfde tijdstip”, zegt hoofdonderzoeker Lesia Hryhorenko van Adelaide University. “Ze kennen van nature periodes van veel eten en vasten. Dat hangt af van het succes van de jacht.”

De onderzoekers wilden zien of leeuwen in gevangenschap ook op zo’n onregelmatig patroon reageren. Daarom filmden zij de dieren drie maanden lang, zowel overdag als ’s nachts met acht infraroodcamera’s. Zo konden de onderzoekers niet alleen kijken naar de eerste uren na het voeren, maar naar de hele periode tussen twee grote maaltijden.

Trekken en scheuren

Gemiddeld waren de leeuwen veel langer bezig met eten: ongeveer 76 minuten per dag op de dagen dat er een karkas in het verblijf lag. Tijdens hun eerdere voerroutine was dat ongeveer 26 minuten. De dieren aten dus bijna drie keer zo lang.

Dat kwam niet alleen doordat er veel voedsel beschikbaar was. Het eten van een karkas vraagt meer werk dan het eten van losse stukken vlees. Hryhorenko zegt: “om het karkas te eten moesten de leeuwen aan het vlees trekken om het los te scheuren. Dat is een belangrijk onderdeel van hun natuurlijke manier van eten.”

Na een maaltijd lagen de leeuwen ook duidelijk vaker te rusten. In de dagen daarna, waarop er dus geen karkas in hun verblijf lag, werden zij stap voor stap weer actiever. Dat patroon lijkt op het natuurlijke ritme van wilde leeuwen: ze eten veel wanneer een jacht slaagt en kunnen daarna langere tijd zonder voedsel.

IJsberen

De onderzoekers keken ook naar het gedrag waarbij een dier steeds hetzelfde rondje loopt. Dit gedrag kan bij roofdieren in dierentuinen wijzen op een gevoel van spanning of afwachting. Tijdens het onderzoek nam dat ijsberen iets toe, maar niet tijdens de dagen zonder voedsel.

De duidelijkste pieken kwamen juist rond vaste momenten. Bijvoorbeeld wanneer verzorgers aankwamen of wanneer de leeuwen naar een ander deel van het verblijf gingen. Volgens de onderzoekers betekent dit dat het ijsberen waarschijnlijk niet alleen met honger te maken had. Het leek vooral samen te hangen met gebeurtenissen die de leeuwen hadden leren herkennen: de dieren verwachtten mogelijk dat er iets ging gebeuren, zoals een voermoment of een wisseling van verblijf.

Leestip: Uitgestorven holenleeuw was veel unieker dan gedacht: DNA onthult miljoenen jaren oude afsplitsing

De studie laat vooral zien dat het tijdstip en de vorm van voeren veel invloed kunnen hebben op het gedrag van leeuwen die in gevangenschap leven. Het gaat dus niet alleen om hoeveel voedsel een dier krijgt. Ook de manier waarop dat voedsel wordt aangeboden, bepaalt wat het dier ermee kan doen.

“Veel onderzoeken kijken alleen naar wat er direct na het voeren gebeurt”, zegt medeonderzoeker Alexandra Whittaker. “Onze resultaten laten zien dat een voerschema het gedrag van dagen later kan beïnvloeden. Daarom moeten we naar de hele voercyclus kijken en niet alleen naar een enkel voermoment.”

Daarmee bieden de resultaten dierentuinen een bruikbaar aanknopingspunt. Door niet alleen naar de voedingswaarde te kijken, maar ook naar natuurlijk eetgedrag, kunnen verzorgers hun voerschema’s mogelijk beter laten aansluiten op de behoeften van grote roofdieren.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Wreed vermaak ver van Rome: leeuwenbeten op Romeins skelet eerste tastbare bewijs van gladiatorengevecht in Engeland en Dansende zeeleeuw Ronan heeft een beter ritmegevoel dan de meeste mensen . Of lees dit artikel: Vroege mensen vochten met gigantische hyenas om karkassen in Zuid-Europa: wie won er? .

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: