D66 steunt aanpak ’terugkeerfrustreerders’, compromis illegaliteit lijkt binnen handbereik

D66 lijkt de deur op een kier te zetten om de strafbaarstelling van „terugkeerfrustreerders” mogelijk te maken. Dat zijn ongedocumenteerden die de terugkeer naar hun land van herkomst actief tegenwerken. „Ik denk dat we daar inderdaad heel strakke maatregelen op moeten nemen”, zei Kamerlid Robert van Asten van D66 donderdagmiddag tijdens een commissiedebat over de spreidingswet. Daarmee lijkt een compromis binnen de coalitie van D66, VVD en CDA over hoe om te gaan met de strafbaarstelling van illegaliteit binnen handbereik.

De uitspraak van Van Asten komt een paar dagen nadat de Eerste Kamerfractie van D66 juist nog tégen drie asielwetten stemde, waaronder de asielnoodmaatregelenwet die de strafbaarstelling van illegaliteit moest regelen. Dat volgens die wet ook het bieden van hulp aan personen die illegaal in Nederland verblijven strafbaar zou worden, leidde tot weerstand bij enkele politieke partijen, maatschappelijke organisaties en kerken. 

Om die hulp toch toe te staan, werd een novelle gecreëerd – een aanpassing op de wet. Volgens minister Bart Van den Brink (Asiel en Migratie, CDA) zou de strafbaarstelling bovendien echt alleen gelden voor de groep terugkeerfrustreerders, bestaande uit zo’n drie- tot vierhonderd mensen. Ondanks deze verzachtingen stemden de D66-senatoren tegen de novelle, de asielnoodmaatregelenwet én de invoering van een tweestatusstelsel.

Lees ook

Rob Jetten deed zijn best, maar kreeg zijn eigen D66 níét op een ander idee over de asielwetten

De asielnoodmaatregelenwet sneuvelde dan ook in de Eerste Kamer. Het tweestatusstelsel, waarmee onderscheid wordt gemaakt tussen oorlogsvluchtelingen en vluchtelingen die bijvoorbeeld gevaar lopen vanwege hun religie of geaardheid, haalde het wel. 

De tegenstem van de D66-senatoren viel slecht bij andere partijen, met name bij de VVD. Die partij probeert al drie kabinetten strengere asielmaatregelen door te voeren, met wisselend succes. VVD-fractievoorzitter in de Tweede Kamer, Ruben Brekelmans, zei dinsdag na de stemmingen in de senaat „zwaar teleurgesteld en ook verbijsterd” te zijn door het stemgedrag van coalitiepartner D66. 

Nog steeds tegen strafbaarstelling

De partij van Van Asten is nog steeds tegen strafbaarstelling van mensen zonder verblijfspapieren, laat hij weten. „Juist ook omdat onder andere de politie ervoor waarschuwt dat mensen dan gaan onderduiken. Dat maakt ons land onveiliger.” De terugkeerfrustreerders zijn volgens het Kamerlid een ander geval. „Zij ondermijnen ook het draagvlak voor het opvangen van de groep mensen die wél op de vlucht zijn voor oorlog en geweld.”

Nu de asielnoodmaatregelenwet is weggestemd door de senaat wil het kabinet snel met nieuwe voorstellen komen om de instroom van asielzoekers te beperken. Binnen twee weken, als het aan premier Rob Jetten ligt. Deze wetten komen boven op het Europese migratiepact dat begin juni in werking treedt. Dat komt grotendeels overeen met de maatregelen die in de asielnoodmaatregelenwet werden voorgesteld, zoals de verkorting van verblijfsvergunningen. De strafbaarstelling van illegaliteit, daarentegen, staat niet in het Europese pact.

Minister Van den Brink wil de komende periode „herstellen wat dinsdag van de kar is gevallen”, zei hij tijdens het commissiedebat donderdag. Het regelen van de strafbaarstelling van terugkeerfrustreerders moet volgens hem een „zorgvuldig proces” worden, inclusief „gesprekken met maatschappelijke organisaties”. Zo moet, volgens Van den Brink, worden voorkomen dat het „politiek rommelige proces” van de afgelopen tijd zich herhaalt.

Lees ook

Asielzoekers kunnen buiten de EU worden opgevangen, zegt Clingendael. Het komt met deze vijf opties