Dichter Samuel Vriezen wint De Grote Poëzieprijs

De Grote Poëzieprijs, de jaarlijkse onderscheiding voor de beste Nederlandstalige dichtbundel, gaat dit jaar naar De harmonie der scheuren van dichter Samuel Vriezen (1973). Zijn „ritmisch meeslepende, talig speelse en mathematisch opgezette dichtwerk” ontving donderdagavond de prijs, een bedrag van 20.000 euro, tijdens een feestelijke bijeenkomst in Rotterdam. De jury, bestaande uit de dichters Anne Vegter, Hélène Gelèns en Alara Adilow, noemde Vriezens bundel „uniek en onherhaalbaar in zijn zoektocht naar een leefbare wereld voor alle schepsels”.

Tien jaar werkte dichter en componist Vriezen aan de bundel, die inderdaad te lezen is als een zoektocht, naar „een leefbare wereld voor alle schepsels”, zoals het juryrapport schrijft. Het is daarmee een zoektocht naar een harmonie die verloren is gegaan in de verhouding van de mens met de door het kapitalisme verwoeste wereld. Vriezens poëzie, die lyrisch is maar ook een diep intellectueel en theoretisch karakter heeft, leunt sterk op de politieke filosofie én de wiskunde.

In de titel De harmonie der scheuren is een verwijzing te herkennen naar Pythagoras’ idee van ‘de harmonie der sferen’, namelijk dat het universum gevormd is volgens evenwichtige, wiskundig vastliggende verhoudingen. Daarover zaaien Vriezens ‘scheuren’ twijfel, zoals ook het motto doet waarmee de bundel opent: een citaat over het werk van Karl Marx. Diens theorie over kapitalisme en klassenstrijd is volgens dat citaat „de enige werkelijk relevante hedendaagse benadering om de harmonie binnen de mensheid te herontdekken, evenals de harmonie tussen de mensheid en de natuur als geheel”. Tegelijk is het een misvatting van het marxisme „dat er ooit een samenleving zal bestaan waarin tegenstrijdigheden worden opgelost”. Hoe dan nog harmonie te hervinden? De harmonie der scheuren blijft de wiskunde gebruiken: de strofenopbouw volgt de Fibonacci-getallenreeks, oftewel de wiskundige vertaling van wat in de kunstgeschiedenis de gulden snede heet.

Een nieuwe, betere samenleving

Daarmee doet Vriezens bundel, zoals de jury schreef, „hartstochtelijk verslag van dansante denkoefeningen die uiteindelijk leiden tot het hoopvolle vermoeden dat niet alles wat door ons gezegd is in een veelvoud van stemmen zinloos is, maar materiaal kan zijn voor een nieuwe, betere samenleving waarin geen plaats is voor systemisch geweld”.

Vriezen (Groningen, 1973) volgde universitaire studies in de wiskunde en alfa-informatica, waarna hij ook een conservatoriumstudie als componist afrondde. Hij treedt op met eigen composities als pianist. Hij debuteerde in 2008 met de dichtbundel 4 zinnen en publiceerde ook het essayboek Netwerk in eclips (2016), dat was gebaseerd op zijn blogteksten over niche-literatuur.

De andere genomineerde bundels waren Voer voor struikrovers van Els Moors, Huishoudboekje van de verborgen dingen van Maarten van der Graaff, Barcode van stilte van Hester Knibbe en Tijd voor vrede van Charles Ducal. Van der Graaffs bundel ontving de publieksprijs, die werd toegekend door luisteraars van radioprogramma Opium. Vorig jaar ging de Grote Poëzieprijs naar de bundel De schaamsoort van Paul Demets.