De glamour van de Tour geldt vooral voor de topploegen: ‘Fundament voor vrouwenwielrennen wordt steeds fragieler’

1 uur geleden 1

In een straat aan de rand van Montbrison, een stadje net ten westen van Lyon, staat een kleine camper ingebouwd tussen de grote bussen waarmee de rijkste wielerploegen deze Tour de France Femmes hun team rondrijden. Zes rensters en de ploegleider van het Franse Ma Petite Entreprise, de kleinste ploeg met het kleinste budget, passen er nog net in.

De Franse renster Océane Mahé zit al buiten voor haar warming-up. Op een uitgevouwen campingstoel rekt ze met een rubberen elastiek haar spieren op. Aan haar voeten draagt ze witte slippers met rode stippen, een cadeau nadat ze in de eerste etappe de bollentrui veroverde.

Ma Petite Entreprise debuteert in de Tour. Sommige rensters van de ploeg, zoals Mahé, blinken uit met goede uitslagen. Maar voor de anderen is het zwaar. Eén renster kwam al in de eerste etappe te laat over de finish en moest de Tour verlaten. Een ander was bij meerdere valpartijen betrokken, vertelt Mahé donderdag voor de start van de zesde etappe. „ Elke dag is het opnieuw een strijd om naar de finish te komen. Als klein team lijden we veel.”

De Tour de France Femmes vindt dit jaar voor de vijfde keer plaats. Elk jaar wordt het evenement groter, met meer toeschouwers en betere kijkcijfers. Op de Franse tv keken zaterdag een recordaantal van 2,17 miljoen mensen naar de openingsetappe. Het is zo’n 80 procent van het aantal kijkers bij een Touretappe van de mannen.

Het succes van de Tour straalt af op het gehele vrouwenwielrennen, zegt Grace Brown. De Australische oud-renster is voorzitter van renstersvakbond The Cyclists Alliance. „Mensen komen naar de Tour en zien hoe groot het is. Ze horen van het prijzengeld [in totaal 260.750 euro], van de salarissen die toprensters verdienen [ongeveer, of zelfs meer dan één miljoen euro].”

Maar alle lof voor de groei van de sport op het hoogste niveau verbloemt de schrijnende situaties aan de onderkant van het profpeloton. Begin mei stuurde The Cyclist Alliance een alarmerende brief naar de UCI. Voorzitter Brown ziet dat het aantal vrouwenteams afneemt omdat er, als een sponsor afhaakt, onvoldoende inkomsten zijn. Ze ziet op een lager niveau wedstrijden verdwijnen en daarmee de kansen voor clubrenners om zich te ontwikkelen tot het niveau van de Tour de France Femmes. Tv-zendtijd voor wedstrijden blijft achter, als die er al is. „Het fundament voor de sport wordt steeds fragieler.”

Ook bij grote teams leven zorgen. Stephen Delcourt, ploegbaas bij FDJ United-Suez van topfavoriet Demi Vollering: „Er is simpelweg geen goed verdienmodel in het wielrennen. We moeten onze inkomstenbronnen diverser maken.”

Toeschouwers in de Tour de France Femmes juichen voor rensters van Lidl-Trek, Uno-X Mobility en Movistar Team, wielerploegen met grote budgetten.

AFP

Zevenhonderd sponsoren

De ploeg waar Mahé vorig seizoen voor uitkwam, het Franse Arkea, was een van de teams die verdwenen door financiële problemen. Hetzelfde gebeurde met het Duitse Ceratizit, dat een vacante plaats in de World Tour achterliet, het hoogste wielerniveau. Geen enkele ploeg van een lagere statuur nam de licentie over.

„We konden het ons niet veroorloven”, zegt ploegleider Ion Lazkano van het Baskische Laboral Kutxa, een van de teams die de kans hadden om de World Tour-licentie over te nemen. Wie ervoor kiest om in de World Tour te rijden, neemt de verplichting op zich in een bepaald aantal wedstrijden te starten, ook in verre oorden waarvoor de logistieke kosten niet opwegen tegen de opbrengsten.

Toen Mahé hoorde dat haar werkgever zou stoppen, belandde ze in een onzekere periode. „Ik wist dat het lastig zou worden om nog een team te vinden”, zegt ze nadat ze in de camper haar wedstrijdoutfit heeft aangetrokken en weer naar buiten is gestapt. „De plekken in teams zijn schaars.”

Ze had het geluk dat ze een klein contract kon tekenen bij Ma Petite Entreprise. Haar salaris ligt op 1.550 euro per maand, rond het Franse minimumloon. Het geld wordt opgehoest door de inmiddels bijna zevenhonderd kleine sponsoren van de ploeg. Oprichter Michaël Armand, die zijn ploeg ‘Mijn Kleine Bedrijf’ in het Frans noemde, koos bewust voor een ander verdienmodel. „We willen niet van één of twee grote sponsors afhankelijk zijn. Als nu een sponsor stopt, kunnen we gewoon voortbestaan.”

Geld afdragen

Vakbondleider Brown juicht de komst van extra sponsoren in het wielerpeloton toe. Deze week nog kondigde de grote energiedrankfabrikant Red Bull een samenwerking aan met FDJ United-Suez, bij Visma-Lease a Bike prijkt sinds dit jaar het logo van het Franse AI-bedrijf Mistral op de teambus. Maar Brown ziet ook dat al het geld gaat naar de grote teams. „Als een sponsor geïnteresseerd is in vrouwenwielrennen, dan willen ze de grote World Tour-teams sponsoren. Dan ben je zichtbaar in de Tour en andere grote wedstrijden, met miljoenen tv-kijkers.”

Het gevolg is dat kleinere teams steeds meer op achterstand komen te staan. „We moeten waken dat we niet eindigen met grote, rijke teams die al het talent opslokken.” Juist het feit dat voorafgaand aan de Tour werd gespeculeerd over acht à negen mogelijke winnaars, maakt dat mensen hun weg naar de sport weten te vinden, zegt Brown. „Ik zou het een goed idee vinden als rijke ploegen vanaf een bepaald bedrag aan inkomsten geld gaan afdragen aan kleinere teams.”

Mahé ziet het terug in de niveauverschillen in het peloton. Die zijn volgens haar groter dan bij de mannen. Juist daarom zijn kleinere wedstrijden zo belangrijk op de kalender, zegt ze. „Daarin kun je je echt ontwikkelen als jonge renster. Als je alleen maar wedstrijden rijdt op het hoogste niveau, leer je nooit hoe je moet winnen, tenzij je echt de beste bent.” Dat kleinere koersen wegvallen, zegt ze, is daarom „best zorgwekkend”.

Tegelijkertijd maken de fans langs de weg haar hoopvol over de toekomst van de sport. „Het is geweldig om te zien. Ik kan me niet voorstellen hoe het vrijdag zal zijn, als we twintig kilometer klimmen naar de Mont Ventoux”, zegt Mahé.

In de Tour zie je wat het vrouwenwielrennen kan zijn, zegt Brown, maar de sport behelst meer dan dat. „We moeten daar meer aandacht aan besteden. Anders gaat het een soort omgekeerde piramide worden, die uiteindelijk in elkaar kan storten.”