De kazerne is onderbemand en moet dus dicht, zegt de Veiligheidsregio. Nee, dat hoeft helemaal niet, zeggen de vrijwilligers van de brandweer   

Ze dragen hetzelfde kostuum en hebben hetzelfde belang: branden blussen. Martin van Doesburg, commandant van de brandweer bij Veiligheidsregio Zeeland, vindt het „heel erg” dat hij in de rechtbank tegenover de vrijwilligers van de kazerne in Cadzand zit.

Zijn „collega’s”, zoals Van Doesburg de vrijwilligers noemt, heeft hij vooraf de hand geschud. Ze zwijgen, ploegleider Jonathan de Keuninck (37) zegt dat hij „gespannen” is. Jaap Vasseur (56), de enige chauffeur van het korps, hoopt dat de rechter besluit dat zij als vrijwilligers er zelf met de veiligheidsregio moeten uitkomen.

Hun vrijwilligerswerk en de toekomst van hun kazerne, vanaf 1 augustus gesloten door de veiligheidsregio, staan op het spel. De vrijwilligers hebben een kort geding aangespannen om de sluiting uit te stellen tot 1 januari. Als dat lukt, overwegen ze een bodemprocedure om de sluiting volledig terug te draaien.

Het brandweerkorps in Cadzand bestaat louter uit vrijwilligers. Tien jaar geleden vroegen zij al aandacht voor de teruglopende bezetting van hun korps. In Cadzand, een badplaats in Zeeuws-Vlaanderen tegen de Belgische grens, verdrukt toerisme de inwoners. Het vergrijsde dorp komt niet alleen vrijwilligers bij de brandweer tekort maar ook sportclubs hebben er bijvoorbeeld last van.

Afgelopen jaren sprak regionale brandweercommandant Van Doesburg regelmatig met de vrijwilligers terwijl de kazerne werd verbouwd. Eerder dit jaar stopte de toenmalige bevelvoerder. In mei vertelden Van Doesburg en burgemeester Marga Vermue (Sluis) tegen de vier overgebleven vrijwilligers dat de kazerne dicht moet.

Lees ook

Cadzand liep leeg. Nu telt het brandweerkorps nog vier vrijwilligers – en moet de kazerne sluiten

Een minuut later dan de norm

Een dag later vatte een vakantiewoning in Cadzand vlam. Niet het korps uit Cadzand rukte uit, maar dat uit Sluis. Het was er in veertien minuten, een minuut later dan de norm van de veiligheidsregio.

Het aantal vrijwilligers bij het korps in Cadzand slonk afgelopen tien jaar van vijftien naar tien. En van tien naar vier. Dit jaar gingen de brandweerlieden zelf nieuwelingen werven. Langs de deuren, langs bedrijven.

Inmiddels is sprake van een „rooskleurig toekomstperspectief”, volgens de advocaat van de vrijwilligers. Een aantal van hen zou inmiddels vaker inzetbaar zijn dan de veiligheidsregio beweert. Een jong stel verhuisde vanuit Breskens naar Cadzand: de man en de vrouw zijn beiden in opleiding tot brandweervrijwilliger. En dan zouden er nog negen geïnteresseerden zijn.

De vrijwilligers schetsen een te rooskleurig perspectief, zegt de veiligheidsregio. Opstappers, vrijwilligers bij andere korpsen die soms ook in Cadzand helpen, mogen niet meegeteld worden. Die komen hoogstens één op de tien keer.

Ook andere korpsen in Zeeland hebben minder dan de verlangde achttien vrijwilligers, erkent commandant Van Doesburg. In deze provincie is het bij uitstek „een ingewikkelde klus” om de brandweer overeind te houden. Alleen in Zeeland ontbreekt het aan posten die dag en nacht op beroepskrachten draaien.

Slechts een bevelvoerder en een chauffeur

Het unieke aan Cadzand, vertelt Van Doesburg aan de rechter, is dat er met De Keuninck en Vasseur slechts één bevelvoerder en één chauffeur zijn. De bevelvoerder moet besluiten hoe een brand bestreden wordt. Bij andere Zeeuwse korpsen zijn er meerdere chauffeurs en bevelvoerders.

De inwoners van de badplaats mogen geen gevaar lopen door onderbezetting op zulke „cruciale” posten, zegt de commandant. De verantwoordelijkheid om naar een brandend gebouw te rijden en de knoop door te hakken om het wel of niet te betreden, mag volgens hem niet bij één persoon liggen.

Betrokkenheid van vrijwilligers heeft een keerzijde, vindt Van Doesburg. „Ze willen soms zo graag problemen oplossen, dat ze afgeremd moeten worden. Soms gaan ze toch naar binnen bij een brand, ook al is het onveilig.”

Nooit hulp gekregen

Mocht de rechter gaan oordelen dat de kazerne in Cadzand rechtmatig is gesloten, is dat volgens de vrijwilligers de schuld van de veiligheidsregio. Volgens hun advocaat hebben ze sinds 2014 „vriendelijk gevraagd” om hulp maar die nooit gekregen. „De veiligheidsregio doet alsof de problemen zich plotseling hebben aangediend en onvermijdelijk waren.”

„We hebben heel veel geprobeerd”, reageerde commandant Van Doesburg van de veiligheidsregio. Ze wilden brandweerassistenten werven, maar dat mocht niet van de Inspectie Justitie en Veiligheid. Ook organiseerde de veiligheidsregio open dagen en ging ze langs deuren om te flyeren.

Daarmee werden volgens de vrijwilligers vooral toeristen bereikt. Bijvoorbeeld eigenaren van vakantiehuisjes. Het moest „persoonlijker”, vonden de vrijwilligers. Ze hebben hun doelgroep zelf weten uit te nodigen op de kazerne. Dat lijkt volgens de vrijwilligers aan te slaan.

„Ik moet altijd vragen of een schikking mogelijk is”, zegt de rechter aan het einde van de zitting. „Maar in dit geval lijkt me dat moeilijk.”

De partijen beamen dat. Over een week hoopt de rechter uitspraak te doen.

Lees ook

Steeds minder vrijwilligers willen coachen, fluiten of de sportvereniging besturen. ‘Ik wil zeggen: als je geen training geeft, kan je kind niet meedoen’