De nieuwe ‘Avatar’-film ligt op straat: mag je een gelekte film kijken?

Twintig jaar smachtend afwachten van fans, vijf jaar handmatig tekenen door animatoren. En nu ligt Avatar Aang: The Last Airbender, zes maanden vóór de langverwachte release, plotseling op straat. Het is een van de grootste lekken in de recente Hollywood-geschiedenis. Fans staan voor een keuze: kijk je of niet?

Avatar: The Last Airbender was in 2005 een wereldwijd populaire animatiereeks. Een groep helden vocht tegen een dictatuur in een magische Asian-fusion-wereld. Die wereld was verdeeld in rijken waarvan de inwoners elk één element telekinetisch kunnen beheersen – vuur, water, aarde of lucht. Maar de ‘vuurnatie’ wilde alleenheerschappij. En probeerde alle andere elementen uit te roeien. Aan Avatar Aang de taak om ze te stoppen. Genocide is altijd een dankbaar onderwerp voor kinderseries – zie ook Harry Potter.

De serie stopte al in 2008 maar bleef populair: vooral tijdens corona herkeken miljoenen mensen de serie op Netflix. En al die tijd vragen fans zich af hoe het Aang is vergaan na de oorlog. Met Avatar Aang: The Last Airbender wordt die vraag beantwoord.

In oktober zou de film op streamingdienst Paramount+ komen. Maar anderhalve week geleden lekte de volledige film, in HD nog wel.

Zo’n lek is niet te dichten, weten we van eerdere gevallen. Gelekte films en series als The Revenant, Zero Dark Thirty, Game of Thrones en Orange is the New Black werden jaren geleden ook miljoenen keren bekeken voor de officiële release.

En inderdaad: op het moment van schrijven is Avatar Aang een van de populairste downloads in het illegale circuit. In de top-100 van illegaal videomateriaal van The Pirate Bay – de piratenoase van het internet – staat de film op plek vier, wereldwijd.

Op X en TikTok is het bijna ingewikkeld géén gelekte beelden te zien als het algoritme eenmaal heeft ontrafeld dat je fan bent. Dus komt de aloude vraag weer op: to watch, or not to watch?

Diefstal

De wet is in ieder geval duidelijk: piraterij is illegaal. Uploaden, downloaden en ook streamen zijn schendingen van auteursrecht – of hetgeen dat je downloadt nu is gelekt of op Netflix staat.

Piraterij leidt zelden tot strafrechtelijke vervolging maar wel tot civiele zaken. Uploaders moesten eerder 15.000 euro betalen aan rechtmatige eigenaren, downloaders enkele honderden of duizenden euro’s.

Toch vindt een enorm gedeelte van de bevolking piraterij niet zo’n punt. Zo’n 14 procent van de Europeanen downloadt, uploadt of streamt illegaal materiaal, bleek uit een onderzoek van de Europese Unie. Veel schokkender: 65 procent van de ondervraagden vindt piraterij wel acceptabel, mits ze de gestolen inhoud niet makkelijk kunnen vinden op een reguliere (legale) streamingdienst.

Het argument gaat ongeveer zo: piraterij is wél diefstal, maar geen onteigening. Dat wil zeggen: als je iets downloadt, ontneem je de rechtmatige eigenaar niets, behalve jouw toekomstige aankoop van een bioscoopkaartje of album. De gedachte bij internetpiraten is dus: als ik tóch al nooit een kaartje zou (kunnen) kopen, doet piraterij niemand kwaad. Dit argument zingt rond voor Avatar Aang. „Niemand die de gelekte versie kijkt, zou de film op Paramount+ hebben gekeken”, citeert filmvakblad The Hollywood Reporter een fan.

Daarnaast zijn er zelfs morele argumenten vóór piraterij. Zo zijn er mensen die illegaal muziek downloaden van ‘gecancelde’ artiesten als R. Kelly of Kanye West – zo geniet je wel nog van de muziek, maar verdient de artiest er niet aan.

En er zijn gevallen waarin illegale downloads een film of serie helpen. Toen HBO-serie Game of Thrones ruim tien jaar geleden alle piraterijrecords brak, reageerde de topman van moederbedrijf Time Warner laconiek: „Onze ervaring is dat het leidt tot meer [markt]penetratie, meer betalende gebruikers, meer gezondheid voor HBO, minder afhankelijkheid van betaalde promotie.”

Cyberdieven interpreteren het zo: door te stelen help je de makers juist. Het Robin Hood-argument, zeg maar.

Branden in de hel

Dit gaat voor sommigen ook op voor The Legend of Aang: The Last Airbender. Moederbedrijf Paramount Skydance was namelijk van plan de film alleen op zijn streamingdienst Paramount+ uit te brengen. Verraad, vinden fans: de film hoort in de bioscoop thuis.

„Je financiert dit soort animatie, en dan gooi je het op een dood [streaming]platform zonder enige fucking promotie?”, aldus een fan tegen The Hollywood Reporter.

Bij twijfel: luister naar de makers zelf. Animator Tom Barkel werkte aan de film. Hij begrijpt de woede op Paramount: de release van de film werd „zowel door Paramount+ als de lekkers gecastreerd”. Toch vraagt hij fans de film „te steunen” bij de release. Illegale kopieën zijn een bedreiging voor de levenszekerheid van kunstenaars, die immers al te kampen hebben met het banenvretende monster van kunstmatige intelligentie.

Andere crewleden noemen het „respectloos”, „hartverscheurend”, „diefstal” en „onmenselijk” om de filmmakers hun kroonmoment af te nemen. Kunstenaar Il Kwang Kim vat het sentiment samen: „Mogen de lekkers branden in de hel.”