De obsessie met ‘bondjes’ in spelprogramma’s begint ook in de buitenwereld door te dringen

We zullen het woord ‘bondje’ moeten begraven. Heel diep in de grond, waar niemand er nog bij kan. We kunnen het ook in een kleine raket het heelal in lanceren of van mijn part heel grondig ritueel verbranden – het maakt me niet uit hóé we ervan afkomen. Zolang ik het maar nooit meer hoef te horen.

Net als op elke doordeweekse dag was donderdagavond De bondgenoten (SBS6) op tv, en op Videoland verscheen een nieuwe aflevering van House of villains, en op NPO Start een nieuwe aflevering van Watch your back (KRONCRV). Wat deze programma’s allemaal gemeen hebben is dat er op listige toon bondjes worden gesloten en ook dat ik de spelregels niet kan onthouden. Misschien dat hier een proefschrift in zit: de lange, geestdodende opmars van het woord ‘bondje’ in spelprogramma’s. Laat iemand promoveren op de vraag wat deze ongebreidelde obsessie met allianties en vijandschap zegt over de makers, of de deelnemers, of desnoods de hele samenleving. En zoek dan ook meteen uit wie het ooit wijs heeft gevonden om dit woord in het spelprogrammajargon te introduceren, want ik heb het een en ander met de schmuck in kwestie te bespreken.

Voornoemde programma’s kennen sowieso een geheel eigen, cult-achtige taal die de deelnemers doet opgaan in een alternatieve werkelijkheid. Zo is er vrijwel altijd sprake van wekelijkse ceremonies: een ‘nummerceremonie’ in Watch your back, een ‘hitlistceremonie’ in House of villains. Een cultleider moet er ook altijd zijn. Musicalacteur Soy Kroon neemt die rol op zich in Watch your back, waarin deelnemers moeten raden welk nummer ze op hun rug dragen. In House of villains, waarin reality-sterren met beroerde reputaties elkaar een villa uitvechten, is het aan comedian Soundos El Ahmadi om voornoemde ceremonies te leiden. Onder haar toeziend oog ruziet bijvoorbeeld Malgosia Lukaszczyk (B&B vol liefde) met Terror Jaap (De gouden kooi) over een verbroken bondgenootschap.

‘Wakker in Paraguay’

In de werkelijkheid buiten die reality-villa’s lijken veel mensen ook in termen van bondjes te denken, al wordt het woord daar aanzienlijk minder vaak hardop uitgesproken. In de laatste aflevering van Wakker in Paraguay (VPRO) was te zien dat Mart, die de 5G-stralingen en andere ellende van Nederland was ontvlucht, in de praktijk maar moeilijk kon aarden in Paraguay. Hij had gelijkgestemden gezocht om samen een woongemeenschap mee op te zetten – twee Belgen met wie hij een afschuw deelde voor straling en chemtrails en snode, verborgen plannen van de overheid. Even was het ‘wij’ tegen ‘zij’: verbonden door dezelfde vijand.

Maar de ‘Wakkere’ Europeanen in Paraguay bleken toch ook in veel te verschillen. Het Belgische stel maakte plannen voor de aankoop van een enorme lap grond (goedkoop voor Europese begrippen, terwijl de lokale bevolking toezag hoe hun land werd onderverdeeld), en daar wilden ze dan huisjes op bouwen die ze een jaar zouden verhuren. Dan konden de nieuwe Wakkere bewoners eerst vergelijken of ze allemaal op dezelfde, zuivere manier Wakker waren voor ze zo’n huis kochten. Maar Mart wilde helemaal niet wachten en aftasten. Hij wilde „een eigen stukje”.

„Ik denk dat ik voor mezelf iets ga zoeken”, zei Mart via een krakerige verbinding tegen het thuisfront. Uit de speaker van zijn smartphone klonk een voorzichtige vrouwenstem. „Dan kun je toch ook ergens een huisje huren tússen de Paraguayanen?” „Heel veel Paraguayanen zijn op zich best luidruchtige mensen”, zei Mart. „En als je dan een leuk huis neerzet naast hun hutje, en in hun eigen ogen komt daar zo’n rijke Nederlander wonen… Dat is niet zo heel handig. Dan moet je tralies voor je ramen neerzetten, en dat wil ik ook weer niet.” Mart tegen de wereld. Er blijft geen bondgenoot over.