De strijd om het Labour-leiderschap lijkt los te barsten: welke prominenten maken kans?

1 uur geleden 1

Het lukte premier Keir Starmer om het nog een paar dagen uit te stellen, maar nu lijkt het dan echt zo ver: er komt zo goed als zeker een strijd om het leiderschap van de Labourpartij. Donderdag diende minister van Volksgezondheid Wes Streeting zijn ontslag in, omdat hij naar zijn zeggen geen vertrouwen meer heeft in het leiderschap van Starmer. Aangenomen wordt dat Streeting zich kandidaat zal stellen voor het partijleiderschap; zijn ontslagbrief van donderdag leest als een sollicitatie. Het is waarschijnlijk dat meer kandidaten zich zullen melden.

Degene die wint, wordt automatisch ook premier van het Verenigd Koninkrijk omdat Labour de grootste partij is in het Lagerhuis.

Elke kandidaat heeft 81 handtekeningen van Labour-parlementariërs nodig. Van Streeting is nog niet duidelijk of hij die 81 handtekeningen heeft. Alleen Starmer heeft geen handtekeningen nodig om zichzelf in een leiderschapsstrijd te verdedigen. Volgens de BBC is geen enkele Labourpremier eerder in zo’n formele leiderschapsstrijd geraakt. Als het tot een stemming komt onder leden van de Labourpartij, wint degene met ten minste vijftig procent van de stemmen. Wie maken er, naast Starmer zelf, kans?

Vertegenwoordigt rechterflankWes Streeting (43), ex-minister van Zorg

Het begon nog zo optimistisch en kameraadschappelijk. In de eerste vergadering van dit Labour-kabinet, in juli 2024, haalde premier Keir Starmer de vader van Wes Streeting aan als ijkpunt. Die had altijd op de Conservatieve Partij gestemd, maar was dit keer voor Labour gegaan. „Laten we ervoor zorgen dat mensen als hij over vijf jaar wéér Labour stemmen”, had Starmer volgens Streeting gezegd. Streeting voegde eraan toe dat het de enige keer was dat hij uit de school zou klappen over de ministerraad omdat hij het zo’n mooi moment vond.

Nu, bijna twee jaar later, liggen de verhoudingen nogal anders. De inmiddels ex-minister van Volksgezondheid toont zich gefrustreerd door het trage tempo van wetgeving en Starmers impopulariteit bij Britse kiezers. Al maanden gingen er geruchten over zijn ambities en in toespraken vertelde hij graag hoe híj tegen de landelijke politiek aankeek, ook buiten zijn eigen zorgportefeuille.

Streeting is van de centristische, rechterflank van Labour en dat maakt hem bij leden van de partij niet per se populair. Hij is een Blairite en één van zijn belangrijkste adviseurs, Paul Corrigan, ondersteunde ook de minister van Volksgezondheid van oud-premier Tony Blair, vanaf 2001. De wachtlijsten binnen de landelijke gezondheidsdienst NHS namen af sinds Streeting begon als minister, maar hij kreeg daar weinig krediet voor omdat nog steeds zo’n 7 miljoen Engelsen op een afspraak met een arts wachten.

mist een plaats in het lagerhuisAndy Burnham (56), burgemeester van Manchester

Burnhams ambitie is overduidelijk en hij is populair binnen de partij en als burgemeester van Manchester, maar hij heeft een obstakel: hij is geen parlementariër. Dat is een voorwaarde voor het leiderschap van Labour. Hij probeerde eerder dit jaar een zetel te veroveren, maar Starmers medestanders versperden hem de weg naar het Lagerhuis. Als een parlementariër bereid is van diens zetel af te zien, zou Burnham aan een verkiezing voor die zetel mee kunnen doen. Dat zou dan, volgens de BBC, ongeveer drie weken kosten. En hij zou moeten winnen.

Burnham is populair bij de ‘soft left’ binnen Labour, waar de grootste groep van de leden onder valt. Hij heeft twee keer eerder (in 2010 en 2015) geprobeerd leider van Labour te worden, zonder succes.

De afgelopen tien jaar was hij burgemeester, inmiddels heeft hij de bijnaam ‘King of the North’. Hij noemt zijn aanpak in Manchester ‘business-friendly socialism’, en plaatste bijvoorbeeld de buslijnen in Manchester weer deels onder overheidscontrole. Voor meer publieke diensten ziet hij de-privatisering als een goed idee, zoals water, energie en huisvesting. Hij pleit ook voor hogere belasting op de duurste huizen.

aan de linkerzijdeAngela Rayner (46), oud-vicepremier

Het Britse working-class-succesverhaal van Rayner gaat zo: ze groeide op in armoede, verliet school op haar zestiende, werkte in de zorg en kwam zo in de vakbondwereld terecht. In 2015 werd ze parlementariër en trad aan als minister van huisvesting in 2024, met grote populariteit aan de linkerzijde van de partij.

Rayner zegt nog niet dat ze meedoet aan een leiderschapsstrijd, maar koos er wel voor om donderdagochtend naar buiten te brengen dat haar netelige belastingkwestie is opgelost. Haar positie als vicepremier werd in september onhoudbaar door te weinig betaalde overdrachtsbelasting op een tweede huis. De Britse belastingdienst oordeelt nu dat ze niet met opzet verkeerd heeft gehandeld.

Ze is kritisch op haar partij, zeker na de forse verliezen van de lokale verkiezingen in mei vreest ze dat Labour verder wegdrijft van de working class. Ze verzette zich eerder tegen bezuinigingen op sociale zekerheid, en pleit voor een Fair pay agreement voor mensen die in de publieke gezondheidszorg werken. Burgemeesters moeten, vindt ze, meer bevoegdheden krijgen om lokale economieën een boost te geven. Deze week riep ze ook op Andy Burnham een plaats in het parlement te geven.

populaire en ervaren ministerEd Miliband (56), minister van Energie

Hij was al een keer partijleider en dat verliep niet al te best. In 2010 won Ed Miliband een leiderschapsstrijd met zijn broer David Miliband, met een uitslag die nog krapper was dan de 52-48 procent van het Brexit-referendum. Ed won met 51 procent van de stemmen en leidde Labour vijf jaar in oppositie. Bij zijn eerste Lagerhuis-verkiezingen in 2015 verloor Miliband flink van David Cameron (Conservatieve Partij) en stapte hij op.

„Alle premiers die aantreden terwijl hun partij al aan de macht is, hebben een gebrek aan een persoonlijk mandaat. Maar Miliband zou aantreden met iets veel ergers: een anti-mandaat”, gruwelde Ross Clark, columnist van het rechtse blad The Spectator deze week. Het land heeft hem al eens overweldigend afgewezen, schreef hij: „Om hem nu alsnog aan ons opgedrongen te krijgen zou hetzelfde zijn als een ober vertellen dat je alles behalve de uiensoep wilt, en die toch krijgen opgediend.”

Toch is Miliband nu één van de populairdere ministers binnen Starmers kabinet en ook één van de meest ervaren kabinetsleden. Hij zou mogelijk naar voren geschoven worden als kandidaat van links, van soft left. Zeker als het mislukt om een constructie te vinden waarbij Andy Burnham (burgemeester van Manchester) aan de leiderschapsstrijd kan meedoen. Miliband is al jaren voor een verhoging van het hoogste inkomstenbelastingtarief (van 45 naar 50 procent) en vindt dat de regering meer leningen zou kunnen aangaan voor investeringen.