Diabetes kost de wereldeconomie geen miljarden, maar biljoenen

Diabetes is niet alleen een enorme gezondheidscrisis, maar ook een financiële. Dat blijkt uit een studie waarin onderzoekers becijferden hoeveel de ziekte de wereldeconomie tussen 2020 en 2050 zal kosten. Spoiler: het zijn echt duizelingwekkende bedragen.

Wanneer we aan de gevolgen van diabetes denken, gaat het meestal over gezondheid: blindheid, amputaties en hart- en vaatziekten zijn bekende problemen. Maar de ziekte vreet ook aan onze economie en wel op een schaal die de meeste mensen zich niet realiseren.

Onderzoekers hebben nu voor het eerst in kaart gebracht wat diabetes de komende decennia wereldwijd gaat kosten. Hun conclusie, gepubliceerd in het wetenschappelijke vakblad Nature Medicine: de rekening loopt op tot in de biljoenen.

Meer dan alleen zorgkosten

De onderzoekers pakten het anders aan dan gebruikelijk. Waar eerdere studies vooral keken naar directe medische uitgaven, bouwden zij een economisch model dat ook de verborgen kosten meeneemt.

Inbegrepen in deze cijfers zijn werknemers die door hun ziekte minder productief zijn of eerder overlijden, spaargeld dat naar medicijnen gaat in plaats van naar investeringen en ook de miljoenen familieleden die uren per week besteden aan de zorg voor een dierbare met diabetes.

Voor 204 landen en gebieden berekenden ze zo de totale economische schade tussen 2020 en 2050. Het resultaat: 10,2 biljoen internationale dollar, een speciaal gecorrigeerde munteenheid die koopkrachtverschillen tussen landen wegwerkt. Omgerekend komt dit neer op ongeveer 0,22 procent van de totale wereldeconomie, elk jaar opnieuw, dertig jaar lang.

De onzichtbare last van mantelzorg

Het cijfer hierboven is zonder mantelzorg bijgerekend. De onderzoekers schatten dat familieleden gemiddeld vier extra uren per week kwijt zijn aan de zorg voor iemand met diabetes. Die uren tellen op en ze gaan ten koste van betaald werk. Wanneer deze mantelzorg wordt meegerekend, explodeert de totale kostenpost naar 78,8 biljoen internationale dollar. 

Waar de rekening terechtkomt

De verdeling van die kosten over de wereld is scheef. In absolute bedragen spant de Verenigde Staten de kroon met 2,5 biljoen internationale dollar aan verwachte schade, gevolgd door India (1,6 biljoen) en China (1,0 biljoen). 

Maar relatief gezien, als percentage van de economie, ziet het plaatje er anders uit. Kleine eilandstaten zoals Amerikaans-Samoa en rijke landen als Australië worden het hardst geraakt. Per hoofd van de bevolking betalen inwoners van Ierland, Monaco en Bermuda de hoogste prijs.

Ook tussen regio’s bestaan grote verschillen. Noord-Amerika ziet jaarlijks bijna 0,4 procent van zijn economie opgaan aan diabetes, meer dan waar ook ter wereld. Latijns-Amerika en Europa volgen op afstand.

Arm en rijk

In welvarende economieën gaat ruim veertig procent van de kosten naar directe medische zorg. Deze landen hebben nu eenmaal uitgebreide (en dure) gezondheidszorg.

In armere landen is dat aandeel slechts veertien tot vijftien procent. Dat komt doordat de zorg simpelweg minder beschikbaar is. In plaats daarvan drukt de ziekte vooral op de arbeidsmarkt: mensen die te ziek zijn om te werken, of die jong overlijden. De economische schade is er minder zichtbaar, maar niet minder reëel.

Wat nu?

De onderzoekers sluiten af met een reeks aanbevelingen. Preventie blijft het krachtigste wapen. Studies tonen aan dat tot negentig procent van alle gevallen van type 2-diabetes te voorkomen is met een gezondere levensstijl.

Vroege opsporing is een tweede pijler. Volgens schattingen weet bijna de helft van alle mensen met diabetes wereldwijd niet dat ze de ziekte hebben. In lage- en middeninkomenslanden loopt dat percentage op tot negentig procent van de gevallen. Betere en goedkopere screening zou een wereld van verschil kunnen maken.

Tot slot wijzen de onderzoekers op nieuwe medicijnen zoals de GLP-1-agonisten, waarvan Ozempic het bekendste voorbeeld is. Deze middelen zijn vooralsnog vooral in rijke landen beschikbaar, maar als de prijzen dalen, kunnen ze wereldwijd impact hebben.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Darmbacteriën kunnen een stof produceren die type 2-diabetes verlicht en Wereldwijd weet bijna de helft van de diabetespatiënten niet dat ze ziek zijn. Of lees dit artikel: ALS blijkt een auto-immuunziekte te zijn: ontstekende T-cellen vallen zenuwen aan.

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: