Dissident Jimmy Lai in Hongkong moet 20 jaar de cel in

De Hongkongse voormalige mediatycoon en dissident Jimmy Lai zal de komende decennia achter tralies doorbrengen. De rechtbank in Hongkong veroordeelde hem maandag tot een gevangenisstraf van 20 jaar. Die krijgt hij voor „opruiing” en twee gevallen van „samenspanning met vreemde mogendheden”, vergrijpen waaraan hij in december – jaren na zijn arrestatie in 2020 – schuldig werd bevonden. Lai kan nog tegen de straf in beroep. Volgens de rechters zijn de vergrijpen van de „meest ernstige” soort en handelde Lai met „voorbedachte rade”.

Lai (78) werd onder meer verweten dat hij in columns in zijn krant Apple Daily zou hebben opgeroepen tot internationale sancties tegen Hongkong vanwege de steeds verdere inperking van vrijheden en burgerrechten na de overdracht van de voormalige Britse kroonkolonie aan China. Het populaire dagblad was onder leiding van Lai uitgegroeid tot de belangrijkste prodemocratische publicatie tijdens de massale protesten van 2019 en 2020 tegen de toenemende greep van China op de stad.

Beijing maakte in 2020 een einde aan de protesten door de stad een Nationale Veiligheidswet (NSL) op te leggen, die strenge straffen instelde op vaag omschreven vergrijpen als „samenspanning”, met name als dat gebeurde met vreemde mogendheden. Kort nadat de wet van kracht werd, werd Lai gearresteerd. Apple Daily werd een jaar later tot sluiting gedwongen nadat de banktegoeden van de krant vanwege een „fraudeonderzoek” waren geblokkeerd.

Lees ook

Een brutale aap die de Chinese leiders durfde aan te vallen

Lai sprak de beschuldigingen tijdens zijn proces tegen. Hij had weliswaar inderdaad voor sancties gepleit, erkende hij, maar deed dat vóórdat de door Beijing aan Hongkong opgelegde Nationale Veiligheidswet van kracht werd. De wet wordt officieel niet met terugwerkende kracht toegepast.

Lais veroordeling voor „opruiing”, een beschuldiging gebaseerd op 161 artikelen uit de krant die hij uitgaf, is gebaseerd op een oude wet uit de Britse koloniale tijd, die echter voor de overdracht van Hongkong aan China al decennia in onbruik was geraakt.

Kritiek op de rechtsgang

In het bijna negenhonderd pagina’s tellende vonnis waarin Lai vorig jaar schuldig werd verklaard, werd hem ook zijn contacten met buitenlandse politici verweten. Lai had ten tijde van de protestgolf in 2019 onder meer ontmoetingen met de toenmalige Amerikaanse vicepresident Mike Pence en minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo.

Het proces tegen Lai trok wereldwijd de aandacht als symbool voor de toegenomen repressie in Hongkong. Op de rechtsgang was veel kritiek. Zo werd de zaak tegen Lai – net als alle rechtszaken op grond van de NSL – niet gevoerd met een jury, zoals in Hongkong gebruikelijk is, maar met een driekoppige rechtbank die door het stadsbestuur is aangewezen. Ook mocht de vaste advocaat van Lai, de Brit Tim Owen, hem niet bijstaan.

Maar bij de ceremoniële opening van het rechtbankseizoen, vorige maand, wees Hongkongs hoogste rechter Andrew Cheung alle kritiek van de hand. „Maar weinig rechterlijke uitspraken stellen iedereen tevreden”, zei hij in een toespraak. „Opmerkingen over de staat van het recht in Hongkong op grond van de uitkomst van een enkele zaak” noemde hij „onhoudbaar” en vrijlating van Lai, waartoe diens medestanders oproepen, „een aanval op de kern van het recht”.

‘Respectvol gesprek’

Activisten, diplomaten en regeringsleiders trokken zich het lot van Lai aan. De Amerikaanse president Donald Trump beloofde tijdens zijn verkiezingscampagne om Lai vrij te krijgen, en kaartte de kwestie aan toen hij zijn Chinese collega Xi Jinping eind oktober vorig jaar ontmoette. Ook de Britse premier Keir Starmer noemde de vrijlating van Lai – die een Brits paspoort heeft – „een prioriteit”. Toen hij afgelopen maand in Beijing was, had hij naar eigen zeggen „een respectvol gesprek” met Xi over de kwestie.

De kinderen van Lai, die in het buitenland verblijven, maken zich ernstige zorgen over de gezondheid van hun vader, die onder meer lijdt aan suikerziekte en hartproblemen. „Als mijn vader in de gevangenis sterft, wordt hij een krachtig symbool van vrijheid en martelaarschap voor je overtuigingen”, waarschuwde zoon Sebastien Lai de autoriteiten afgelopen najaar.