Echte mannen huilen wél

Wat een man níet moet zijn, is veel te vanzelfsprekend geweest. Hij moet geen vrouweneigenschappen hebben. Niet te zacht zijn, niet te emotioneel. Niet huilen, niet te veel gevoelens tonen. Je bent geen wijf toch, geen watje?

Daar is bij gekomen dat hij óók niet moet zijn zoals de mannen in de documentaire van Louis Theroux. Niet hard, belust op geld, neerkijkend op vrouwen.

Natuurlijk moet een man niet zo zijn. Maar helpt het om dat te blijven zeggen, tegen jongens en jongeren, vraag ik me af. Of moet het vaker gaan over wat een man wél moet zijn? En wie doet hen dat voor?

Ik keek naar de documentaire Echte mannen huilen niet (gratis te zien op de website van Cinetree) en zag prachtige gesprekken tussen (oud-)profvoetballers Gianni Zuiverloon, Edson Braafheid, Ron Vlaar, Calvin Jong-a-Pin, Thomas Marijnissen, Ryan Donk en Mark Diemers. Ze hadden besloten zich te openen, in hun ziel te laten kijken, met een camera erbij.

Meer on-profvoetballer dan dat krijg je het niet. Ze vertelden over eenzaamheid, paniekaanvallen, het gevoel te falen als vader. Ik denk dat ik bij alle deelnemers aan de gesprekken tranen heb gezien. Terwijl emoties tonen in voetbal eigenlijk taboe is. Je houdt je gevoelens bij jezelf, je maakt jezelf onkwetsbaar. Dat geldt trouwens voor veel meer sporten: toen Lando Norris eind december wereldkampioen in de Formule 1 werd en daarom huilde, zei hij: „I look like a loser.”

Vlak daarna hoorde ik neurowetenschapper en high performance expert Marcia Goddard op Radio 1. Ze vertelde: huilen is geen teken van zwakte, het is juist een high performance kenmerk. Als de druk hoog is, legde ze uit, staat ons zenuwstelsel in prestatiemodus. Hoge focus, verhoogd cortisol, emoties strak gereguleerd. Als de prestatie geleverd is, gaat het brein terug naar balans, en vaak verloopt dat via huilen. Niet omdat iemand de controle verliest, maar omdat het brein de stresscyclus netjes afrondt, opruimt en uitzet. Huilen is bewijs dat het brein iets extreem moeilijks heeft gedaan en dat het de moeite waard was.

Mensen die hun emoties structureel wegdrukken, draaien op chronische spanning, voegde ze er nog aan toe. Is dat de reden dat de enige emotie die doorgaans ’toegestaan’ is voor mannen boosheid of zelfs woede is? Omdat het er toch ergens uit moet? Is dat waarom Edson Braafheid tot twee keer toe alles kapotsloeg toen hij gek werd van eenzaamheid in Japan, zo vertelt hij in de documentaire – maar er met niemand over praten kon?

Is dat zelfs de reden dat mannen oorlog voeren? Opgekropte emoties gecombineerd met testosteron als vernietigend elixer? Ik denk dat steeds vaker, want anders valt het toch niet te verklaren. Als je geen emoties toelaat, als je er niet over praat, reguleer je je brein niet. Het is chronisch uit balans. Niet voor niets, zo wordt verteld in de documentaire, worstelt bijna 40 procent van de Nederlandse mannen met mentale problemen.

Wat me het meest raakte toen ik de voetballers zag huilen waren niet de tranen zelf, maar wat het huilen met hun gezichten deed. Ze werden zo zacht, ik zag oneindig veel liefde op koppen die ik vaak bikkelhard heb gezien, en dacht: ja, dit is voer voor elke jonge jongen. Dit is het goede voorbeeld. Huilen is niet voor watjes. Huilen hoort bij een gezonde man.