Eerste volledige blaastransplantatie bij mens lijkt veelbelovend

Een 41-jarige man heeft als eerste ter wereld een volledige blaastransplantatie ondergaan. Zes maanden na de operatie functioneren zowel de getransplanteerde blaas als een tegelijkertijd getransplanteerde nier nog goed.

Voor patiënten met een ernstig beschadigde of niet functionerende blaas bestaan momenteel vooral reconstructies waarbij een deel van de darm wordt gebruikt om de blaas te vergroten of te vervangen. Die ingrepen kunnen effectief zijn, maar gaan ook gepaard met risico’s zoals infecties en stofwisselingsproblemen. Een team van de Universiteit van Californië wilde daarom onderzoeken of een echte blaastransplantatie een haalbaar alternatief kan zijn.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!

Een ideale kandidaat

De eerste patiënt in de studie had ernstig nierfalen als gevolg van een hoge bloeddruk. Beide nieren waren eerder verwijderd en hij was al zeven jaar afhankelijk van peritoneale dialyse. Dat is een vorm van dialyse waarbij het buikvlies een deel van de functie van de nier overneemt. Daarnaast had de man een ernstig beschadigde blaas die minder dan 30 milliliter urine kon opslaan.

Juist dit soort patiënten is de ideale kandidaat voor een eerste blaastransplantatie. Omdat de man toch al een nieuwe nier nodig had, moest hij na de operatie sowieso afweeronderdrukkende medicijnen gebruiken om afstoting te voorkomen. Dat maakt de stap naar een extra donororgaan, zoals een blaas, minder groot dan bij patiënten die anders geen transplantatie nodig zouden hebben. In mei 2025 onderging hij een acht uur durende operatie waarbij artsen zowel een donornier als een donorblaas transplanteerden. De organen waren afkomstig van een 35-jarige vrouwelijke donor die was overleden aan ernstig hersenletsel door zuurstofgebrek.

Directe werking

Het gaat om de eerste succesvolle transplantatie van een volledig doorbloede donorblaas bij een mens. De blaas werd daarbij als een zelfstandig orgaan met een eigen bloedvoorziening getransplanteerd, los van de nier. De operatie verliep zonder complicaties. Zodra de bloedtoevoer naar de donornier was hersteld, begon deze direct urine te produceren. Ook de getransplanteerde blaas vertoonde een goede doorbloeding. De patiënt kon acht dagen later het ziekenhuis verlaten. Wel ontstond ongeveer drie weken later een urinelekkage ter hoogte van een katheter die via de buikwand in de blaas was geplaatst. Daarvoor was een tweede operatie nodig waarvan de patiënt volledig herstelde. In de toekomst zal worden geprobeerd om deze katheter achterwege te laten.

Weer zelfstandig plassen

Zes maanden na de transplantatie functioneren beide organen nog steeds goed. Onderzoeken laten geen tekenen van afstoting zien en de nierfunctie is stabiel gebleven.

Ook de blaas presteert opvallend goed. Waar de oorspronkelijke blaas nog geen 30 milliliter urine kon bevatten, heeft de getransplanteerde blaas inmiddels een capaciteit van ongeveer 600 milliliter. De patiënt voelt weer aandrang om te plassen, is volledig continent en kan zijn blaas vrijwel volledig zelfstandig legen. Dat laatste verraste de onderzoekers enigszins. Tijdens de transplantatie wordt de blaas namelijk losgekoppeld van haar oorspronkelijke zenuwverbindingen. Toch ontwikkelde de patiënt opnieuw blaasgevoel en kan hij spontaan plassen. Hoe dat precies mogelijk is, is nog onbekend. Mogelijk spelen lokale reflexen in de blaaswand en andere mechanismen een rol.

Voorzichtig optimisme

De onderzoekers benadrukken dat het om één patiënt gaat en dat de follow-up voorlopig beperkt is tot zes maanden. Daardoor is nog niet duidelijk hoe goed de transplantatie op langere termijn zal functioneren en welke risico’s zich mogelijk later voordoen.

Toch zien zij de resultaten als een belangrijk bewijs dat een volledige blaastransplantatie technisch uitvoerbaar is. Inmiddels worden er meer klinische proeven gedaan, met meer patiënten. Die moeten uitwijzen of de veelbelovende resultaten ook bij andere patiënten kunnen worden bereikt.

Wil je niets van Scientias missen? Volg Scientias op Google Discover dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: