Miljarden prikken later: grootste studie ooit bevestigt dat mRNA-vaccins veilig, effectief en enorm veelbelovend zijn

Na miljarden toegediende doses kunnen we de balans opmaken: mRNA-vaccins zijn veilig en beschermen uitstekend tegen ernstige infectieziekten. En er zit nog veel meer in het vat. Uit een grootschalige analyse blijkt dat we dezelfde technologie ook in kunnen zetten tegen griep, kanker en zelfs auto-immuunziekten.

Sinds de coronapandemie zijn mRNA-vaccins onderwerp van felle discussies. Gelukkig is er inmiddels een enorme hoeveelheid wetenschappelijke data beschikbaar om feit van fictie te onderscheiden. Onderzoekers van de University of British Columbia hebben die gegevens nu samengebracht in de meest uitgebreide studie op dit gebied ooit. Die combineert laboratoriumonderzoek, klinische studies en praktijkgegevens uit de hele wereld. Daarmee ontstaat een compleet beeld van de volledige levenscyclus van mRNA-vaccins: van ontwerp en productie tot de prestaties en de veiligheid.

“Na miljarden toegediende doses beschikken we inmiddels over een uitzonderlijk grote hoeveelheid wetenschappelijk bewijs”, zegt onderzoeksleider Anna Blakney. “Deze analyse bevestigt nog maar eens dat mRNA-vaccins een veilig en zeer effectief middel vormen ter bescherming van de volksgezondheid. Het biedt een stevige wetenschappelijke basis nu de technologie steeds breder wordt toegepast.”

Zeldzame bijwerkingen; grote gezondheidswinst

Net als ieder ander vaccin kunnen ook mRNA-vaccins bijwerkingen veroorzaken. Ernstige complicaties, zoals een ontsteking van de hartspier (myocarditis), komen vooral bij jonge mannen voor maar zijn zeldzaam. Daar staat tegenover dat de vaccins een veel grotere bescherming bieden tegen ernstige ziekte, ziekenhuisopname en overlijden door infectieziekten zoals Covid-19.

De vaccins doen hun werk uitstekend bij uiteenlopende groepen: ook kinderen, zwangere vrouwen en mensen met een verminderde afweer hebben er veel baat bij. Bovendien blijkt dat boostervaccinaties de bescherming verlengen en versterken. Ondertussen blijven aangepaste vaccins effectief tegen nieuwe virusvarianten. “Bij ieder nieuw vaccin of geneesmiddel is het cruciaal om open en duidelijk te communiceren over de veiligheidsdata en de grondige tests die eraan voorafgaan”, vertelt onderzoeker Manish Sadarangani. “Op deze manier bouw je vertrouwen op, ga je desinformatie tegen en stel je mensen in staat een goed geïnformeerde keuze over vaccinatie te maken.”

Hardnekkig misverstand ontkracht

De overzichtsstudie rekent ook af met een van de hardnekkigste misverstanden over mRNA-vaccins: dat ze het DNA van mensen zouden veranderen. Daarvan is absoluut geen sprake. Het mRNA bevat tijdelijke instructies waarmee lichaamscellen een onschadelijk stukje van een virus aanmaken. Zo leert het immuunsysteem de indringer te herkennen zonder dat de persoon in kwestie ziek wordt. Zowel het mRNA als de vetbolletjes waarin het wordt verpakt, worden daarna snel door het lichaam afgebroken en afgevoerd.

Kankervaccins

mRNA-technologie gaat de komende jaren nog veel meer mensenlevens redden, dat is een ding wat zeker is. Wereldwijd wordt al gewerkt aan vaccins tegen griep en het RS-virus (RSV), maar ook aan gepersonaliseerde kankervaccins en behandelingen voor uiteenlopende andere aandoeningen. “Het gaat niet alleen om wat deze vaccins al hebben bereikt, maar zeker ook om wat er nog mogelijk is”, zegt Blakney. “Dezelfde technologie wordt nu toegepast bij kanker en andere ziekten. Hoe beter mensen begrijpen hoe deze vaccins werken en waarom ze veilig zijn, hoe meer vertrouwen er zal zijn in de volgende generatie geneesmiddelen.”

Alles draait om vertrouwen

Hoewel mRNA-vaccins hun waarde in de afgelopen jaren al ruimschoots hebben bewezen, is nog lang niet iedereen overtuigd. De vaccinatiegraad verschilt wereldwijd sterk, in sommige gebieden zijn belachelijk weinig kinderen en volwassenen ingeënt. Hierbij spelen desinformatie en historisch wantrouwen tegenover de gezondheidszorg en de farmaceutische industrie een belangrijke rol.

De auteurs pleiten daarom voor een heldere communicatie en gemakkelijk toegankelijke, wetenschappelijk onderbouwde informatie in plaats van vaccintwijfelaars en weigeraars weg te zetten als wappies. “Mensen moeten zich vrij voelen om vragen te stellen over hun gezondheid en over wat voor medicijnen zij in hun lichaam toelaten”, zegt Blakney. “Ons doel is om duidelijke en betrouwbare informatie te bieden die helpt bij die gesprekken en ervoor zorgt dat ze een goede, weloverwogen keuze kunnen maken.”

Daarnaast moet er ook worden geïnvesteerd in de productie van mRNA-vaccins, vooral in lage- en middeninkomenslanden. Verdere verbeteringen in opslag, distributie en kosten zijn noodzakelijk om de technologie wereldwijd toegankelijk te maken. “mRNA-vaccins hebben onze aanpak van wereldwijde gezondheidsbedreigingen al ingrijpend veranderd”, besluit Sadarangani. “Voortdurende innovatie, zorgvuldige veiligheidsbewaking en eerlijke toegang tot vaccins zijn van het grootste belang om deze hoogwaardige medicijnen in de komende decennia uit te laten groeien tot een van de belangrijkste wapens tegen ziekte wereldwijd.”

Wil je niets van Scientias missen? Voeg Scientias toe als voorkeursbron op Google dan zie je al onze verhalen!

Uitgelezen? Luister ook eens naar de Scientias Podcast: