Elektronische neus kan eierstokkanker ‘ruiken’ en daarmee de ziekte veel eerder opsporen

Een elektronische neus, die met behulp van kunstmatige intelligentie bloedmonsters analyseert, kan eierstokkanker mogelijk in een vroeg stadium opsporen. De techniek kijkt niet naar één specifieke biomarker, maar naar het totale geurprofiel van vluchtige stoffen in bloedplasma. Daarmee kan screening sneller, goedkoper en minder invasief worden.

Eierstokkanker is een van de dodelijkste soorten kanker. Dit komt mede doordat detectie lastig is. Vaak zijn symptomen niet of nauwelijks aanwezig, daarom wordt deze vorm van kanker ook wel the silent killer genoemd. In 2022 waren er wereldwijd zo’n 320.000 nieuwe gevallen van eierstokkanker. Volgens voorspellingen ligt dit aantal in 2050 op meer dan een half miljoen.

Vroege detectie helpt aanzienlijk

Vrouwen die in het eerste stadium de diagnose krijgen, hebben een gemiddelde vijfjarige overlevingskans van 93 procent. Als de ziekte pas in een later stadium, of na uitzaaiingen wordt ontdekt, daalt dat percentage hard, naar 31 procent. Diagnose in een laat stadium is niet alleen veel dodelijker, het zorgt ook voor meer sociale lasten en hogere kosten. Deze cijfers laten zien dat accurate, toegankelijke en wijdverspreide screening nodig is voor vroege diagnose.

De huidige detectiemethodes hebben allerlei nadelen, vooral voor vroege detectie. Ze zijn duur, en niet gevoelig genoeg om de kanker in een vroeg stadium te ontdekken. Ook zijn deze methodes invasief en zorgen ze voor pijn en ongemak bij vrouwen. De interpretatie van een arts speelt bij de huidige methodes ook nog een grote rol.

Geen biomarkers, maar een patroon

De e-neus bestaat uit een systeem van 32 sensors die bloedplasma kunnen analyseren op vluchtige stoffen. Deze vluchtige stoffen, die aanwezig zijn in bloed, adem en urine, laten specifieke patronen zien die duiden op de aanwezigheid van kanker. Met het gebruik van kunstmatige intelligentie, kan op die manier makkelijk verschil worden opgemerkt tussen zieke en gezonde mensen. In 97 procent van de gevallen werd door de e-neus accuraat eierstokkanker vastgesteld. Het apparaat werkte in tests ook goed om baarmoederslijmvlieskanker waar te nemen.

Kunstmatige intelligentie als hulpmiddel

De data die de e-neus meet zijn lastig te interpreteren met de huidige analysemethoden. Daarom werd er een machine learningmodel gebruikt, dat het chemische profiel analyseert en patronen die bij eierstokkanker horen herkent.

Het model werd getraind op sensorreacties van bloedplasma en leerde zo onderscheid te maken tussen verschillende patiëntgroepen. Daarbij werd niet alleen gekeken naar het verschil tussen gezonde deelnemers en patiënten met eierstokkanker, maar ook naar verschillen tussen kankertypen. Door meerdere metingen per patiënt te combineren, verbetert de betrouwbaarheid van de classificatie.

Nog vervolgonderzoek nodig

Hoewel de resultaten veelbelovend zijn, gaat het om een relatief kleine dataset. De methode moet daarom nog worden getest op grotere en onafhankelijke patiëntgroepen. Ook is vervolgonderzoek nodig om te bepalen hoe goed de aanpak generaliseerbaar, ofwel, ook werkend met data van buiten de studie om, is en hoe die kan worden toegepast in een klinische context.

We schreven vaker over dit onderwerp, lees bijvoorbeeld ook Elektronische neus spoort kanker op en Screenen van vrouwen op eierstokkanker redt levens

Schrijf je in voor de nieuwsbrief! Ook elke dag vers het laatste wetenschapsnieuws in je inbox? Of elke week? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief!