Filosofe Alicja Gescinska wint Socrates Beker 2026

De Pools-Belgische schrijfster en filosofe Alicja Gescinska (Warschau, 1981) is de winnaar van de Socratesbeker 2026. Dat is woensdagavond bekendgemaakt tijdens de uitreiking van de prijs in SPUI25 in Amsterdam. De Socratesbeker wordt jaarlijks uitgereikt aan het „meest urgente, oorspronkelijke en prikkelende Nederlandstalige filosofieboek”.  

Gescinska, die meerdere werken op haar naam heeft staan, won de prijs voor Vrouwen in duistere tijden waarin ze tien bekende en minder bekende vrouwelijke denkers en schrijvers portretteert waaronder Etty Hillesum, Barbara Skarga, Martha Gellhorn, Anna Achmatova en Edith Stein. In dit boek – een eigentijds antwoord op Men in Dark Times (1968) van Hannah Arendt – schetst Gescinska hoe deze vrouwen, die persoonlijk werden geraakt door oorlog, onrecht of het kwaad van het totalitarisme, ieder op hun eigen manier hiertegen in het verzet kwamen.  

„Zonder belerend te zijn bieden haar portretten krachtige voorbeelden voor het eigen leven, hoe je je kunt verzetten tegen kwaad en verontmenselijking, en de vrijheid vorm kunt geven”, aldus het jury-rapport.  „Het denken en doen van vrouwen die ergere tijden doorstonden dan onze eigen tijd van oorlog, polarisatie en politieke onzekerheid, biedt geen simpele oplossingen, maar wel existentieel houvast. Hun  ‘verzet tegen onverschilligheid’ is van onschatbare waarde ook voor onze tijd.”  

Lees ook

Hoe houden we hoop in duistere tijden? Tien vrouwen in hun strijd tegen het kwaad

In de recensie in NRC over haar boek werd eveneens al gewezen op de actualiteit van Vrouwen in duistere tijden aangezien Gescinska, in een periode waarin de hele westerse wereld opnieuw geconfronteerd wordt met nationalisme en autoritarisme, laat zien dat het nut heeft om de donkere pagina’s van toen te vergelijken met die van vandaag. „De mens leeft niet in een historisch vacuüm”, is haar stellige overtuiging.

De Socratesbeker is een initiatief van de Stichting Maand van de Filosofie. De andere vier genomineerden waren Het laatste woord van René ten Bos, Oneindigheid van Victor Gijsbers, Denken met Microben van Kristien Hens en Waar verzet begint van Roel Meijvis. De jury bestond dit jaar uit filosoof en voorzitter Paul van Tongeren, de filosofen Thomas Heij en Khadija al Mourabit, journalist Sarah Vankersschaever van De Standaard en Thomas Velvis, redacteur bij Filosofie Magazine.