Geen helm als eerbetoon. Van het IOC mogen ‘wereldconflicten’ de sport niet overvleugelen

6 uren geleden 2

Hij heet de ‘helm van herinnering’ en is verbannen van de Olympische Winterspelen in Milaan.

Op de grijze helm van skeletonner Vladyslav Heraskevytsj staan de gezichten van twintig in de oorlog omgekomen Oekraïense sporters en coaches afgebeeld.

Zoals de 14-jarige gewichtheffer Alina Perehoedova, gedood tijdens een Russisch bombardement in Marioepol.

De 25-jarige kunstschaatser Dmytro Sjarpar, overleden als militair aan het oorlogsfront bij Bachmoet.

En de 17-jarige kickbokser Karyna Bachoer, omgekomen in de regio Charkiv door een Russische raket.

„Sommigen van hen waren mijn vrienden”, zei Vladyslav Heraskevytsj deze week over de omgekomen sporters. De skeletonner uit Oekraïne was vastbesloten om donderdag en vrijdag tijdens zijn olympische race de helm als eerbetoon te dragen. Maar donderochtend kreeg hij te horen dat het Internationaal Olympisch Comité (IOC) had besloten de skeletonner te diskwalificeren juist vanwege die helm. Het IOC ziet de twintig gezichten als een politiek statement en dat gaat in tegen de regels van de Spelen waar politieke uitingen niet zijn toegestaan.

Het was de climax van oplopende druk op Heraskevytsj (27). Hij had de helm deze week al gedragen tijdens de trainingen in Milaan. Naarmate de wedstijd dichterbij kwam, deed het IOC verwoede pogingen om hem om te praten. Het comité, blijkt uit een verklaring, sprak met hem en zijn begeleiders en stuurde brieven met dat de helm niet voldoet aan de regels en dat hij er niet mee mag starten. Woensdag kwamen daar tijdens een persconferentie de woorden van IOC-woordvoerder Mark Adams bij: „Er zijn 130 conflicten gaande in de wereld. We kunnen niet toestaan dat 130 verschillende conflicten, hoe verschrikkelijk ze ook zijn, centraal staan tijdens de wedstrijden zelf.”

Adams wist Heraskevytsj niet te overtuigen. De Oekraïner reageerde op sociale media: „Toon ik een ‘conflict’ op de helm? Ik toon sporters die sinds de laatste Olympische Winterspelen zijn overleden. Op basis van welke details heeft hij vastgesteld dat de helm een conflict uitbeeldt? De hele wereld ziet ‘herinnering’, maar hij ziet een conflict?”

Zwarte rouwband

Op de ochtend van de wedstrijd van donderdag probeerde IOC-voorzitter Kirsty Coventry hem tijdens een gesprek op andere gedachten te brengen. Als compromis mocht Heraskevytsj een zwarte rouwband om doen tijdens de wedstrijd, zijn helm kon hij tonen buiten de wedstrijden om. Hij liet zich niet ompraten en wilde de helm tijdens de race op doen, waarop diskwalificatie volgde. „Dit is de prijs die we betalen voor onze waardigheid”, schreef hij daarna op X.

Na de beslissing zei Coventry deze ochtend in tranen tegen verslaggevers: „Niemand, en zeker ik niet, is het oneens met de boodschap; het is een krachtige boodschap, een boodschap van herinnering. De uitdaging was om een oplossing te vinden voor de omstandigheden op het speelveld. Helaas is dat ons niet gelukt.” Heraskevytsj’ team kondigde aan zijn uitsluiting aan te vechten bij sporttribunaal CAS.

IOC-voorzitter Kirsty Coventry staat in tranen de pers te woord na haar mislukte bemiddelingsgesprek met Vladyslav Heraskevytsj.

Oekraïners reageren verontwaardigd op de diskwalificatie door het IOC. President Volodymyr Zelensky postte op sociale media: „Sport zou geen geheugenverlies mogen betekenen, en de Olympische beweging zou moeten helpen oorlogen te stoppen, in plaats van agressors in de kaart te spelen.” Met het verbieden van de helm tijdens de wedstrijd, suggereert Zelensky, wist het IOC de oorlog in zijn land.

Sport zou geen geheugenverlies mogen betekenen.

„Jullie diskwalificeren een Oekraïense sporter die de nagedachtenis van de doden wilde eren”, richtte parlementariër Oleksi Hontsjarenko zich tot het comité, „en ’s nachts bombardeert Rusland opnieuw onze elektriciteitscentrales, waardoor burgers in de winter zonder verwarming komen te zitten. Ondertussen doen ‘neutrale’ Russen en Wit-Russen vrijelijk mee aan wedstrijden. Jullie cynisme kent geen grenzen.”

Vanwege de oorlog doen in Milaan 13 Russische en 7 Wit-Russische mee als individuele neutrale sporter. Om deel te nemen moeten ze voldoen aan de volgende IOC-criteria: ze mogen niet actief de Russische oorlog in Oekraïne steunen en mogen niet onder contract staan van de Russische of Wit-Russische krijgsmacht of veiligheidsdiensten. Onder de Russische deelnemers zijn er zeker vier waarvan het de vraag is of zij voldoen aan de IOC-voorwaarden, schreef NRC. Zij hebben een connectie met de oorlog in Oekraïne. Deze deelnemers mogen ook niet rondlopen met nationale symbolen.

Politieke slogan

Heraskevytsj’ helm is niet de enige Oekraïense helm die bij het IOC op bezwaren stuit. Shorttracker Oleh Handei vertelde woensdag tegenover de Oekraïense publieke omroep Soespilne dat hij zijn op maat gemaakte helm niet mag dragen, omdat er een Oekraïens dichtregel op staat gegraveerd: ‘Waar heldenmoed is, is er geen definitieve nederlaag.’

„Ze verboden het, zeiden dat het een politieke slogan was, dat het over oorlog ging, dat het niet was toegestaan”, sprak Handei over het helmverbod. „Dit zijn gewoon motiverende woorden voor mij, voor mijn team en voor mijn land.”

De Oekraïense freestyleskiester Kateryna Kotsar tijdens de Winterspelen in Milaan.

De Oekraïense schaatser Oleh Handei tijdens een interview buiten het atletendorp in Milaan donderdagochtend.

Kateryna Kotsar, een Oekraïense freestyleskiester, zei dat het IOC haar helm had afgekeurd vanwege de tekst ‘Wees dapper zoals de Oekraïners’. Dit bevatte propaganda, kreeg Kotsar te horen. Nu zit er alleen nog een kleine Oekraïense vlag op, zei ze.

Nog voor zijn diskwalificatie hekelde Heraskevytsj de grenzen van wat wel en niet mag op de Spelen. Vier jaar geleden droeg hij in januari tijdens de Winterspelen in Beijing een helm met en oproep tot vrede, een maand later viel Rusland Oekraïne binnen. Ook wees Heraskevytsj op een helm die een Italiaanse olympische sporter droeg in Milaan met daarop verschillende nationale vlaggen, waaronder die van Rusland, en de Russische vlaggen op de tribune. „Maar een helm van herinnering wordt gezien als een overtreding.”

Lees het hele artikel