Gijzelnemer Ede wacht al een jaar op tbs, de staat wil hem geen voorrang geven

2 dagen geleden 2

Corné H. zou in een tbs-kliniek moeten zitten. In plaats daarvan verblijft de 29-jarige man in het Penitentiair Psychiatrisch Centrum van de gevangenis in Zaandam. In 2024 gijzelde H. bezoekers van een café in Ede en eind vorig jaar gijzelde hij twee medewerkers van een gevangenis in Vught, waar hij toen zat. Hij is een „tikkende tijdbom”, stellen zijn advocaten, een gevaar voor zichzelf én zijn omgeving.

In een kort geding eisen zij daarom deze vrijdag bij de rechtbank Den Haag dat hij met voorrang overgeplaatst wordt naar een kliniek. Maar volgens de staat is zijn situatie „niet ernstiger of schrijnender dan die van andere mensen die wachten op een plek in een tbs-kliniek”, schrijft het ANP vanuit de rechtszaal.

Daarbij speelt zijn „meest recente gijzeling” in de gevangenis van Vught ook een rol. De Dienst Justitiële Inrichtingen heeft daarvoor aangifte gedaan, het Openbaar Ministerie moet nog beoordelen wat het met die zaak wil doen.

H. werd voor de gijzeling van vier gasten van café Petticoat in Ede veroordeeld tot negen maanden cel en terbeschikkingstelling (tbs): een verplichte, intensieve psychische behandeling, waarbij ingezet wordt op het voorkomen van recidive. H. heeft autisme, PTSS en hoort stemmen. Bij de uitspraak gaf de rechter aan dat de behandeling van H. „zo snel mogelijk” moest beginnen.

Dat is niet gelukt. Het tbs-stelsel staat onder grote druk. Het aantal veroordeelden dat wacht op behandeling is „in vijf jaar vervijfvoudigd”, schrijft de NOS op basis van cijfers van het ministerie van Justitie en Veiligheid. In 2020 ging het om 49 personen, ondertussen wachten 273 veroordeelden op behandeling.

Rechters leggen vaker tbs op en ook de duur van behandeling is vaak langer, wat drukt op het systeem. In een vrijdag gepubliceerd interview met De Gelderlander zeggen twee strafrechters dat als voor gewone gevangenissen ‘code zwart’ geldt omdat gedetineerden noodgedwongen met een enkelband eerder naar huis gestuurd worden, het dan „in de tbs code gitzwart” is.

Tbs’ers hebben recht op een schadevergoeding, als ze langer dan vier maanden in de gevangenis moeten wachten tot er een plek vrijkomt. Dat was 25.250 in 2021, schrijft de NOS. In 2025 is dat opgelopen tot 356.554 euro.

Het is zijn reddingsboei

Een deel van de tot tbs veroordeelden zit in een gewone gevangenis, een ander deel, zoals Corné H., in een Penitentiair Psychiatrisch Centrum (PPC). In deze centra wordt ook behandeling gegeven, maar die is slechts gericht op stabilisatie. „De PPC is geen therapeutisch behandelklimaat”, zegt zijn advocaat, Petra Breukink, tegen de NOS. Hij zit daar in Unit 3, waar patiënten met een zware stoornis zitten. Alleen onder zware beveiliging mag hij soms zijn cel uit, om even te sporten.

Zijn situatie is onmenselijk, volgens zijn advocaten. Hij zou scheermesjes hebben ingeslikt, zijn onderbeen in brand gestoken en hij heeft een bewaarder aangevallen, liet Breukink eerder weten. Hij is „onberekenbaar, mede door zijn autisme is hij niet te lezen door derden”, zei zij. Zelfs het ‘boeienregime’ in Vught kon niet voorkomen dat hij opnieuw gijzelde.

Dat deed hij, blijkt uit een reconstructie van De Gelderlander, met een aardappelschilmesje. Hij mocht een smoothie maken in de keuken en schilde daarvoor een peer. Maar het mesje legde hij niet terug. Hij liep, Sinterklaasavond 2025, de kamer van de bewaarders in. Hij boeide twee vrouwelijke medewerkers vast aan een tafel. Binnen een uur lukte het een politieonderhandelaar de gijzeling te beëindigen. „Dit was geen berekenende daad, geen goed voorbereide gijzeling”, zei zijn advocaat tegen De Gelderlander.

Elke week belt hij Breukink om te vragen of hij al naar een kliniek mag. Hij ziet het als zijn reddingsboei, zegt zij, daar gaan ze „alle ‘ellende van vroeger’ opruimen”. De staat voldoet volgens zijn advocaten niet aan zijn zorgplicht. Corné H. herhaalde vrijdag dat hij echt heel graag naar een kliniek wil. „Ik wil dat er geen slachtoffers meer komen.”

De rechter doet over twee weken uitspraak.